I CSK 162/21
WyrokIzba Cywilna2021-07-16
Skład orzekający: Paweł Grzegorczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utwardzony żwirem szlak drogowy, stanowiący koleiny, może być uznany za trwałe i widoczne urządzenie gruntowe w rozumieniu art. 292 k.c. w kontekście zasiedzenia służebności drogowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że utwardzone żwirem koleiny drogowe mogą stanowić trwałe i widoczne urządzenie gruntowe w rozumieniu art. 292 k.c., jeśli są efektem świadomego i pozytywnego działania ludzkiego mającego na celu przystosowanie gruntu do korzystania jako konkretnego szlaku drożnego o jednoznacznie wskazanej trasie przebiegu. W przypadku, gdy ustalenia faktyczne wskazują na zorganizowane utwardzenie drogi przez wnioskodawców i ich poprzedników prawnych, co jest widoczne i wystarczające, nie można uznać skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną z powodu pominięcia tych ustaleń.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się zasiedzenia służebności drogowej. Ustalono, że przez nieruchomość przebiega utwardzony zorganizowany przejazd, który był utwardzany na przestrzeni lat przez poprzedników prawnych wnioskodawców poprzez nawiezienie i ułożenie żużlu, a czasem cegieł i betonu. Sąd Okręgowy uznał, że doszło do utwardzenia drogi w widoczny i wystarczający sposób. Miasto W., jako uczestnik postępowania, wniosło skargę kasacyjną, zarzucając pominięcie części ustaleń dotyczących utwardzenia drogi.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawców kwotę 240 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 162/21 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z wniosku B. D., B. K., A. W., A. P. i D. Ś. z udziałem miasta W. o zasiedzenie służebności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt IV Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawców kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
2 odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący Miasto W. powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wynikającą z pominięcia części ustaleń poczynionych podczas oględzin nieruchomości, przez którą przebiega droga objęta wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogowej. Zgodnie z utrwalonym poglądem, oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Jest tak wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka zaskarżenia. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Z ustaleń dokonanych przez Sąd Rejonowy, zaakceptowanych następnie w postępowaniu apelacyjnym, wynikało, że J. i H. D. wykonali zorganizowany szlak prowadzący od ich nieruchomości do drogi publicznej przez nawiezienie i ułożenie żużlu, a niekiedy cegieł i betonu, przy czym ułożenie to nie przybrało chaotycznego charakteru, lecz zostało przedsiębrane w sposób zorganizowany przez wytyczenie
3 szlaku drożnego, który jest doskonale widoczny. Sąd Okręgowy dodał w tej mierze, że z dokumentacji zdjęciowej i oględzin wynika, iż od nieruchomości wnioskodawców do drogi publicznej przebiega utwardzony zorganizowany przejazd, przy czym szlak ten był utwardzany na przestrzeni lat przez poprzedników prawnych wnioskodawców, którzy nawozili i układali żużel, a czasem cegły i beton oraz w razie potrzeby dokonywali napraw. Udowodnione zostało tym samym, jak uznał Sąd Okręgowy, że doszło do utwardzenia drogi w widoczny i wystarczający sposób. Ustalenia te miały charakter wiążący dla Sądu Najwyższego, a polemika z nimi na etapie postępowania kasacyjnego, do czego zmierzał skarżący, nie mogła okazać się skuteczna (art. 39813 § 2 k.p.c.). Dostrzec należało w tym kontekście, że twierdzenia skargi, w których podnoszono, iż materiały służące utwardzeniu drogi „leżą fragmentami”, a tym samym na znacznej części działki brak jest „urządzenia”, o którym stanowi art. 292 k.c., nie miały odzwierciedlenia w podstawie faktycznej zaskarżonego postanowienia, a w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne są zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). W postanowieniu z dnia 11 maja 2000 r., I CKN 273/00, niepubl., Sąd Najwyższy stwierdził, że utwardzone żwirem koleiny drogi stanowią trwałe i widoczne urządzenie gruntowe, są one bowiem efektem świadomego i pozytywnego działania ludzkiego mającego na celu przystosowanie do korzystania gruntu służebnego, jako konkretnego szlaku drożnego o jednoznacznie wskazanej trasie jego przebiegu. Na to, że utwardzony szlak drogowy odpowiada wymaganiom art. 292 k.c. wskazano również w innych orzeczeniach (por. np. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2011 r., III CZP 10/11, OSNC 2011, nr 12, poz. 129). W tym stanie rzeczy, w świetle wywodów wniosku, nie można było przyjąć, by zaskarżone postanowienie było wadliwe, a tym bardziej by było ono wadliwe w stopniu elementarnym i widocznym prima vista, co stanowi założenie przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
4 Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 i art. 520 § 3 w związku z art. 39821, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw
Powiązane orzeczenia
- V CSK 318/14 2014-12-12Czy droga utwardzana żwirem lub tłuczniem, naprawiana poprzez nakładanie kolejnych warstw budulca, może być uznana za trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniu art. 292 k.c. w kontekście zasiedzenia służebności drogi kon…
- IV CSK 512/19 2020-02-28Czy dokonywanie nasypów i napraw wytyczonej drogi dojazdowej przez jej posiadacza na ubitym szlaku drożnym stanowi trwałe urządzenie stanowiące przesłankę do zasiedzenia służebności gruntowej w świetle art. 292 k.c.?
- V CSK 149/18 2018-09-18Czy zasypywanie kolein kamieniem, żwirem lub tłuczniem stanowi widoczne i trwałe urządzenie szlaku drożnego, wystarczające do zasiedzenia służebności drogi koniecznej?
- V CSK 257/18 2018-12-06Czy wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza służebności gruntowej drogi dojazdowej jest konieczną przesłanką stwierdzenia jej zasiedzenia, od której nie ma wyjątków?
- I CSK 2760/23 2024-09-20Czy skarga kasacyjna w sprawie o zasiedzenie, dotycząca wykładni pojęcia „utwardzenia” drogi jako urządzenia trwałego i widocznego w rozumieniu art. 292 k.c., spełnia wymogi przyjęcia jej do rozpoznania z uwagi na występ…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 39813 § 2 KPCart. 292 KCart. 3983 § 3 KPCart. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 2art. 13 § 2art. 520 § 3art. 39821art. 391 § 1art. 13 § 2 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy