I CSK 1858/26

I CSK 1858/26 POSTANOWIENIE 8 października 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 8 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa B.R. przeciwko A.J. i F.P. o ochronę dóbr osobistych, na skutek skargi kasacyjnej B.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 22 października 2025 r., I ACa 316/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej F.P. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu postanowienia do dnia zapłaty; 3. przyznaje do Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Łodzi na rzecz adw. X.Y. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. (K.W.) I CSK 1858/26 2 UZASADNIENIE Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 22 października 2025 r., sygn. akt. I ACa 316/24. Pozwana wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. I CSK 1858/26 3 Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN z: 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16). Istotne zagadnienie prawne skarżący upatruje w konieczności rozstrzygnięcia: „Czy legalność działań podejmowanych w ramach uprawnień wynikających z przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych wyłącza bezprawność naruszenia dobra osobistego w postaci kultu pamięci osoby zmarłej w rozumieniu art. 24 §1 k.c. Powódka wniosła również o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca wskazała, że Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni art. 23 i 24 k.c., utożsamiając brak naruszenia przepisów administracyjnych brakiem naruszenia dobra osobistego, co stanowi oczywiste naruszenie prawa materialnego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny przyjął przede wszystkim, iż powódka nie wykazała, że postępowanie pozwanych naruszyło jej dobra osobiste. Sąd ten uznał, że nie udowodniono, iż pozwane w jakikolwiek sposób utrudniają jej kultywowanie pamięci zmarłych rodziców poprzez przeniesienie ich szczątków dla pochowania ich męża/ojca oraz przez wyrzucanie kwiatów i zniczy, jakie stawia ona na ich grobie, a tym samym naruszają jej dobro osobiste w postaci prawa do kultywowania pamięci po zmarłych rodzicach. Dopiero niezależnie od powyższego Sąd Apelacyjny odniósł się do kwestii bezprawności działań pozwanych, uznając, że działały one w ramach przysługujących im praw. Tymczasem jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 18 lutego 2021 r., III CSKP 8/21 naruszenie dóbr osobistych oraz bezprawność są oczywiście kategoriami całkowicie samodzielnymi, niezależnymi, i każda I CSK 1858/26 4 z nich podlega oddzielnej kwalifikacji i ocenie. Ocena roszczenia pod kątem wyłączenia bezprawności działania staje się aktualna dopiero wówczas, gdy stwierdzi się, że do naruszenia dóbr osobistych doszło. Przedstawiony przez skarżącą problem nie spełnia wymogu nowego, dotychczas nierozstrzygniętego. Relacja pomiędzy naruszeniem dobra osobistego, bezprawnością działania oraz działaniem w ramach porządku prawnego była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Nawet udzielenie odpowiedzi na sformułowane przez skarżącą pytanie odpowiedzi zgodnie z jej prezentowanym stanowiskiem, nie prowadziłoby do podważenia zaskarżonego wyroku, wobec ustalenia, że skarżąca nie wykazała faktu naruszenia jej dobra osobistego. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 8 ust.1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Pełnomocnik z urzędu ustanowiony celem reprezentowania powódki w postępowaniu kasacyjnym złożył wniosek o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej świadczonej w postępowaniu kasacyjnym, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone. Uwzględniając to oświadczenie, Sąd Najwyższy przyznał pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. (K.W.) [r.g.]