I CSK 2145/22

Sygn. akt I CSK 2145/22 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa K. D. przeciwko Miastu Bydgoszcz o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 września 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt V AGa 53/19, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 4 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 7 stycznia 2019 r. oddalającego jego powództwo o zapłatę. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, powód wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jego zdaniem o oczywistej zasadności skargi świadczy oczywistość postawionych w jej podstawach zarzutów. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 278 § 1 w związku z art. 227 k.p.c. skarżący stwierdził, że niedopuszczenie dowodu na okoliczności umożliwiające ustalenie zawinienia powoda w niedotrzymaniu terminów wykonania umowy, które to ustalenie jest bezpośrednią postawą uznania prawidłowości odstąpienia pozwanego od umowy a w konsekwencji oddalenia powództwa, oczywiście narusza prawo powoda do zgłaszania w toku procesu 2 dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie. W przypadku ustalenia przez biegłego, że przyczyny niedotrzymania terminu wykonania umowy są przez powoda niezawinione, odmiennej (negatywnej) ocenie podlegałaby zasadność odstąpienia przez pozwanego od umowy, a w konsekwencji - w związku z niezakwestionowaną przez pozwanego wyceną przez biegłego sądowego wartości prac wykonanych przez powoda w kwocie stanowiącej żądanie pozwu - wpływ zarzucanego uchybienia na wynik sprawy należy uznać za oczywisty. W kontekście zarzutu naruszenia art. 395 § 1 i art. 492 k.c. skarżący wskazał, że Sąd Apelacyjny wadliwie zastosował w odniesieniu do umowy i pisemnego odstąpienia od tejże umowy art. 492 k.c., gdy treść pisma odstępującego od umowy w sposób jednoznaczny wskazywała na cel pozwanego, jakim było odstąpienie od umowy w trybie postanowień w niej zawartych, które to postanowienia zostały in extenso przytoczone w treści odstąpienia od umowy i w żaden sposób nie odnosiły się do przesłanek odstąpienia od umowy w trybie ustawowym (art. 492 k.c.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi 3 kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.). Skarżący nie wykazał, by zaskarżony wyrok był dotknięty tego rodzaju nieprawidłowościami. Przede wszystkim nie przedstawił argumentacji na poparcie twierdzenia, że dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie, w jakim domagał się dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, wymagało w niniejszej sprawie wiadomości specjalnych. Nie można zaś zapominać – na co zwrócił uwagę Sąd odwoławczy - że dowód z opinii biegłego sądowego, o którym stanowi art. 278 § 1 k.p.c., ma charakter szczególny, gdyż zasadniczo nie służy ustalaniu okoliczności faktycznych, lecz ich ocenie przez pryzmat wiadomości specjalnych. Do dokonywania wszelkich ustaleń w procesie powołany jest sąd, a nie biegły, który nie jest również powołany ani uprawniony do dokonywania ocen prawnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2015 r., V CSK 254/14, niepubl.). Należy zwrócić uwagę, że podstawą stwierdzenia przez Sąd odwoławczy, iż powód nie dowiódł, aby opóźnienie było 4 wywołane przyczynami, za które jako wykonawca nie odpowiadał, była nie tyle ocena okoliczności faktycznych, ile ocena prawna, że zgodnie umową łączącą strony, powód był odpowiedzialny jako profesjonalista, posiadający wiedzę i dostateczną ilość fachowych pracowników pozwalających w przyjętym terminie wykonać zadanie, także za załatwienie wszelkich uzgodnień z gestorami sieci (m.in. E. Sp. z o.o.). W związku z tym problemy w uzgodnieniach, szczególnie ze spółką E., nie mogły stanowić usprawiedliwienia dla jego opóźnień. Trzeba też zauważyć, że w świetle postanowień umowy, wystarczającą podstawą odstąpienia od umowy były już powtarzające się opóźnienia w realizacji przedmiotu umowy. Oczywistego charakteru skarżący nie wykazał również w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 395 § 1 i art. 492 k.c. Zdaje się on bowiem identyfikować okoliczności faktyczne mające uzasadniać złożone oświadczenie woli o odstąpieniu, a do których podania pozwany był zobligowany zgodnie z umową, z oceną jego charakteru prawnego i skutecznością. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że dokonując kwalifikacji prawnej oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy, sąd powinien uwzględnić – w świetle przytoczonych w tym oświadczeniu okoliczności - zarówno to, czy jest ono skuteczne na podstawie regulacji umownego prawa odstąpienia (art. 395 k.c.), jeśli strony zastrzegły je w umowie, a w razie potrzeby także to, czy jest ono skuteczne przy uwzględnieniu unormowań ustawowych przewidujących w określonych sytuacjach prawo odstąpienia (np. art. 491 k.c.). Strona składająca oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy nie ma bowiem obowiązku wskazania w jego treści, czy korzysta z umownego czy z ustawowego prawa odstąpienia, a ewentualne wskazanie w treści oświadczenia jego podstawy prawnej nie wyznacza granic, w których sąd dokonuje jego oceny prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 września 2019 r., V CSK 328/18, OSNC-ZD 2021, nr 1, poz. 8). W świetle tego zapatrywania dokonanie przez Sąd oceny złożonego oświadczenia również na gruncie regulacji kodeksowej nie może świadczyć o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Była to zresztą ocena równoległa, gdyż – wbrew sugestii skarżącego - Sąd odwoławczy rozważał w istocie podstawy odstąpienia także w świetle regulacji umownej, o czym dobitnie świadczy m.in. fragment, w którym wskazał, że odstąpienie od umowy na podstawie § 15 ust. 2 umowy z powodu powtarzających 5 się opóźnień, które były wielokrotnie sygnalizowane, z zastrzeżeniem skorzystania przez pozwanego z przysługujących mu środków prawnych, pociągało za sobą obowiązki stron określone w § 16 umowy. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [as]