I CSK 2190/22

Sygn. akt I CSK 2190/22 POSTANOWIENIE Dnia 24 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z powództwa Z. B. przeciwko O. w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 listopada 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt II Ca 1021/21, 1. odmawia przyjęcia skargi pauliańskiej do rozpoznania; 2. zasądza od O. w K. na rzecz Z. B. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Pozwana O. w K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, uwzględniającego apelację powoda Z. B. w sprawie o zapłatę. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała oczywistą zasadność skargi. Przedstawiła przy tym argumentację mającą świadczyć o tym, że umowa, na podstawie której pozwana naliczyła powodowi przedstawioną do potrącenia karę umowną, nie była umową kontraktacji, lecz umownym uzupełnieniem obowiązku dostarczania mleka, wynikającego ze Statutu spółdzielni (skarżącej). 2 Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa. Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Oczywista wadliwość kwestionowanego orzeczenia musi występować w ramach podstaw skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2001 r., III CKN 557/01). Do uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18). Argumentacja zawarta we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy o wystąpieniu przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W sprawie nie budziło wątpliwości, że powodowi przysługiwało roszczenie o zwrot udziałów, dochodzone powództwem głównym. Istotą sporu była natomiast kwestia tego, czy pozwana przedstawiła skutecznie do potrącenia wierzytelność z tytułu kary umownej, na której przysługiwanie powoływała się w niniejszej sprawie. Zgodnie z postanowieniem umowy łączącej strony roszczenie o zapłatę kary umownej powstawało w przypadku dostarczania przez rolnika-dostawcę mleka do innych jednostek skupujących. Sąd drugiej instancji ustalił, za Sądem Rejonowym, że powód wykonywał umowę zgodnie z jej treścią i nie dostarczał mleka innym odbiorcom. Mleko dostarczał im natomiast syn powoda, jednak dopiero po przekazaniu mu gospodarstwa rolnego. 3 W świetle powyższego nie jest jasne, w jaki sposób kwalifikacja umowy łączącej powoda z pozwaną: jako umowy kontraktacji lub umowy dostawy, względnie umowy o odmiennym charakterze, uzupełniającej – jak twierdziła skarżąca – stosunek wynikający z członkostwa w spółdzielni, miałaby przekładać się na treść zaskarżonego wyroku. Postanowienie umowy zastrzegające karę umowną jest podmiotowo istotnym elementem treści czynności prawnej – dodatkowym zastrzeżeniem umownym, które może być dokonane w różnych umowach nazwanych lub nienazwanych. Powstanie wierzytelności z tytułu kary umownej, czyli wierzytelności przedstawionej do potrącenia przez pozwaną, następowało wówczas, gdy „rolnik-dostawca”, jak wskazano w umowie, dostarczał mleko do innych jednostek skupujących; nie było więc zależne od kwalifikacji umowy, w której zastrzeżono karę, lecz od faktu naruszenia określonego zobowiązania. Kwalifikacja umowy stron mogłaby ewentualnie wpływać na rozstrzygnięcie o odpowiedzialności osoby trzeciej (syna powoda) z tytułu wspomnianych kar umownych, gdyby – za Sądem Okręgowym – przyjąć, że umowa ta była umową kontraktacji, a wskutek przejścia gospodarstwa producenta w posiadanie innej osoby (syna powoda) nastąpiło przewidziane w art. 625 k.c. przejście na nowego posiadacza praw i obowiązków z umowy kontraktacji. Z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wynika jednak, dlaczego – zdaniem skarżącej: błędna – kwalifikacja spornej umowy miałaby przełożenie na ocenę tego, czy pozwany odpowiada z tytułu kar umownych za czynności, które podjął jego syn po przekazaniu mu gospodarstwa rolnego. W świetle powyższego należy uznać, że skarżący nie zdołał wykazać, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy skarżący zdoła wykazać, że konkretne naruszenia prawa powodują oczywistą zasadność skargi, tzn. doprowadziły do stanu, w którym konieczne stało się dokonanie ingerencji w wyrok Sądu drugiej instancji. Samo wystąpienie określonych błędów w rozumowaniu tego Sądu lub niedoskonałości w uzasadnieniu jego rozstrzygnięcia, nawet jeśli zostałoby z powodzeniem wykazane przez stronę skarżącą, nie uzasadniałoby przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wymaganiom tym nie 4 czyni argumentacja pozwanej, która koncentruje się na kwestii niewyczerpującej sedna sporu, czyli powstania po stronie pozwanej roszczenia o zapłatę kary umownej, skutecznie przedstawionego do potrącenia z wierzytelnością dochodzoną pozwem, a w konsekwencji nie pozwala na przyjęcie, by skarga była oczywiście uzasadniona. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. [as ał]