I CSK 2431/25

I CSK 2431/25 POSTANOWIENIE 14 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 14 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.J., D.J. i B.J. przeciwko Szpitalowi w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Szpitala w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 kwietnia 2025 r., I ACa 21/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Szpitala w W. na rzecz A.J. i D.J. po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. (a.z.) UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 kwietnia 2025 r. pozwana wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżącej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej świadczy błędna wykładnia art. 4421 § 1 zdanie pierwsze k.c. przejawiająca się w uznaniu przez Sąd drugiej instancji, że poszkodowany czynem niedozwolony nabywa wiedzę o osobie obowiązanej do naprawienia szkody dopiero w dniu I CSK 2431/25 2 uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego w innej sprawie cywilnej, ustalającego odpowiedzialność deliktową pozwanego za dane zdarzenia, i od tego dnia należy liczyć termin przedawnienia jego roszczeń, przy jednoczesnym zastosowaniu art. 4421 § 1 zdanie drugie k.c. w zw. z art. 5 k.c. i uznaniu podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powodów za nadużycie prawa podmiotowego, co stoi w sprzeczności z twierdzeniem Sądu, że do przedawnienia nie doszło. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1673/23). I CSK 2431/25 3 Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK 5300/22 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Zaprezentowane przez pozwaną uzasadnienie przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powtarza częściowo zarzuty podniesione już w apelacji, stanowi w istocie prezentację własnego oglądu sprawy i polemikę z argumentacją przedstawioną przez Sąd Apelacyjny, a sposób prezentacji zarzutów nadaje mu charakter uzasadnienia właściwego dla podstaw skargi kasacyjnej. Tym samym wymaga dokonania wnikliwej i pogłębionej analizy wniesionego środka prawnego – zbliżonej do jego rozpoznania, co na etapie przedsądu jest niedopuszczalne (zob. postanowienie SN z 15 marca 2022 r., I CSK 4518/22). Innymi słowy, skarżąca oczekuje oceny podstaw skargi w ramach instytucji "przedsądu" czego Sąd Najwyższy zrobić nie może (zob. postanowienie SN z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20). W uzasadnieniu wniosku powtórzono również - w znacznej mierze – argumentację przytoczoną przy uzasadnieniu podstaw kasacyjnych co uprawnia I CSK 2431/25 4 do stwierdzenia, że zmierza ono do wykazania zasadności podniesionych zarzutów, a nie – co jest niezbędne przy podstawie kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - oczywistości naruszenia prawa, która powinna być dostrzegalna nawet przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 25 kwietnia 2022 r., I CSK 383/22, i z 15 września 2022 r., I CSK 1021/22). Zaprezentowane argumenty stanowią w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji zaskarżonego orzeczenia na wzór kontroli instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK 277/25). Okoliczności badanej sprawy wskazują na jej złożony i wielowątkowy charakter, co Sąd Apelacyjny dostrzegł i omówił w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd drugiej instancji szczegółowo wyjaśnił, że uwzględnienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co uzasadniało wniosek, że jego podniesienie przez pozwaną stanowiło nadużycie prawa podmiotowego. Okoliczność ta przesądza zatem o kierunku rozstrzygnięcia. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy zasady współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym. W konsekwencji stosowanie klauzuli generalnej z art. 5 k.c. pozostaje domeną sądów meriti, a Sąd Najwyższy mógłby zakwestionować oceny tych sądów jedynie, gdyby były rażąco błędne i krzywdzące (zob. postanowienie SN z 11 grudnia 2025 r., I CSK 1232/25). W badanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że trafnie Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę, że kwestia roszczeń z jakimi wystąpili powodowie była sporna w orzecznictwie, a rozbieżności występowały także w orzecznictwie Sądu I CSK 2431/25 5 Najwyższego. Nie bez znaczenia była także zmiana stanu prawnego. W tych okolicznościach niepewność po stronie powodów, co do możliwości dochodzenia tego rodzaju roszczenia mogła być uznana za usprawiedliwioną. Ponadto Sąd ten zaznaczył, że pozwana w innym postępowaniu konsekwentnie kwestionowała swoją odpowiedzialność za szkodę i jej zaprzeczała w toku całego procesu (także w apelacji) co miało wpływ na ocenę, że powodowie nie mieli pewności co do sprawcy szkody od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie ją wywołujące. Wyjaśnił także, że powodowie o całokształcie okoliczności związanych ze stanem zdrowia córki dowiadywali się sukcesywnie, stosownie do zapadających w procesie leczenia diagnoz, a także wraz z upływem czasu i jej dorastaniem. W początkowym okresie, w pierwszych latach po jej urodzeniu, nie mogli znać pełnego obrazu związanego z jej stanem zdrowia i ostatecznym rozmiarem poniesionej szkody na skutek braku możliwości nawiązania więzi rodzinnych. Mając powyższe na względzie uznać należy, że pozwana nie wykazała, że doszło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać i tym samym, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Suma zwrotu kosztów została rozdzielona na powodów w częściach równych zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23 (OSNC 2024, nr 6, poz. 57). Maciej Kowalski I CSK 2431/25 6 (a.z.) [SOP]