I CSK 2507/24

I CSK 2507/24 POSTANOWIENIE 25 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko Instytutowi […] Polskiej Akademii Nauk w P. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 8 lutego 2024 r., X Ga 963/23, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz Instytutu […] Polskiej Akademii Nauk w P. 4050 zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. (E.M.) UZASADNIENIE Wyrokiem z 8 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. w ten sposób, że oddalił powództwo o zapłatę 74 347 zł z odsetkami za opóźnienie oraz obciążył powoda kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego, a także rozstrzygnął o kosztach postępowania drugoinstancyjnego. I CSK 2507/24 2 Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżąca wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) na tle odróżnienia umowy o roboty budowlane i umowy o dzieło. Ponadto skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach którego pyta, czy przepisy zawarte w innych aktach prawnych, takich jak Prawo zamówień publicznych, zawierające definicję robót budowlanych bądź umowy o podwykonawstwo służą wykładni art. 647 k.c. normującego umowę o roboty budowlane. Skarżąca wskazała także, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd Okręgowy naruszył art. 647 k.c., uznając, iż umowa, której przedmiotem jest wykonanie prac zmierzających do realizacji całego projektu inwestycyjnego – tj. wykonania robót budowlanych w formule „zaprojektuj i wybuduj” w zakresie modernizacji budynku – nie jest umową o roboty budowlane, a jest umową o dzieło. Zdaniem skarżącej Sąd naruszył również art. 45811 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. I CSK 2507/24 3 Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. m.in. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r., I CSK 4931/22, i z 28 lutego 2025 r., I CSK 232/25). Skarżąca nie wykazała, że w sprawie występuje konieczność dokonania wykładni art. 647 k.c. Wypowiedzi orzecznictwa, w tym Sądu Najwyższego, odnoszących się do odróżnienia umowy o roboty budowlane od umowy o dzieło jest bardzo wiele. Wskazywane są różne kryteria służące takiemu wyróżnieniu (np. rozmiar realizowanego przedsięwzięcia, jego ocena stosownie do wymogów prawa budowlanego), przy czym w konkretnych przypadkach oceniane są wszystkie cechy charakterystyczne świadczenia i trudno byłoby o wskazanie takiej jego konkretnej właściwości, której wystąpienie lub brak w każdym wypadku przesądzi w sposób stanowczy o kwalifikacji umowy. Prowadzi to do wniosku, że kwalifikacja ta jest zawsze uzależniona od okoliczności konkretnej sprawy i w pewnym zakresie zależy od swobody decyzyjnej sądu. W związku z tym wypowiedź Sądu Najwyższego w tym zakresie nie mogłaby mieć znaczenia ogólnego, a z konieczności odnosiłaby się tylko do okoliczności konkretnej sprawy. Powoduje to, że nie zostałby zrealizowany wskazany wyżej cel skargi kasacyjnej. Z kolei powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie dla rozwoju prawa, co oznacza także znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnych innych spraw. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25). I CSK 2507/24 4 Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącą nie spełnia tych przesłanek. Skarżąca nie wykazała, jakie znaczenie miałaby odpowiedź na tak postawione pytanie dla jej sprawy. Nie wskazała, w jaki sposób zastosowanie przywołanych przez skarżącą przepisów Prawa zamówień publicznych, zawierających m.in. definicję robót budowlanych, mogłoby wpłynąć na decyzję Sądu drugiej instancji w zakresie kwalifikacji zawartej przez powódkę i pozwanego umowy jako umowy o roboty budowlane, a nie jako umowy o dzieło. Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22). Zobowiązanie powódki z umowy łączącej ją z pozwanym polegało na wykonaniu systemu zarządzania energią stanowiącego element termomodernizacji budynku. Sąd drugiej instancji uznał umowę za umowę o dzieło po ustaleniu treści zobowiązania powódki i w zakresie tego ustalenia nie sposób dostrzec uchybień. Sąd podkreślił przy tym, że dokonywana przez skarżącą błędna kwalifikacja umowy wynikała z użytych w niej sformułowań, stanowiących powielenie tekstu umowy zawartej między pozwanym a głównym wykonawcą, w zupełnym oderwaniu od I CSK 2507/24 5 specyfiki stosunku prawnego łączącego strony. Mając na względzie, że na podstawie z art. 39813 § 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, a subsumpcja tego stanu faktycznego pod normy wynikające z przepisów dotyczących umowy o dzieło nie budzi zastrzeżeń, skargi kasacyjnej nie można było uznać za oczywiście uzasadnioną. Również zarzutu naruszenia art. 45811 k.p.c. nie można uznać za oczywiście uzasadniony. Niezależnie od tego, że wykładnia tego przepisu proponowana przez powódkę nie jest oczywista, należy wskazać, że w ramach ustaleń faktycznych dokonanych z pominięciem tego przepisu Sąd Okręgowy, uwzględniając jeden z zarzutów apelacyjnych, doszedł do wniosku, iż dostarczenie pozwanemu dokumentu umowy łączącej powódkę z generalnym wykonawcą, nie zostało udowodnione. Ponownie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 39813 § 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3 i 4 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Marcin Krajewski (E.M.) [a.ł]