I CSK 2607/23

I CSK 2607/23 POSTANOWIENIE 24 października 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 24 października 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku J.F. z udziałem P.F. o podział majątku wspólnego, na skutek skargi kasacyjnej P.F. od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku z 11 stycznia 2023 r., IV Ca 1124/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [ał] I CSK 2607/23 2 UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku z 11 stycznia 2023 r. (sygn. akt IV Ca 1124/21) pełnomocnik uczestnika postępowania – P.F. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłankach określonych przez art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Skarżący powołując przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., stwierdził, że w sprawie występuje konieczność interpretacji przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, co w jego ocenie uzasadniało skierowanie do Sądu Najwyższego dwóch pytań odnośnie do wykładni art. 43 § 2 k.r.o., w zakresie: „czy zawarcie umowy małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową między małżonkami w sytuacji, gdy wartość składników majątkowych, które w ramach tejże umowy wejdą w skład majątku wspólnego stanowi przeważającą część powstałego w ten sposób majątku wspólnego może stanowić ważny powód w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o., uzasadniający ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym?” oraz „czy w przypadku zawarcia przez jednego z małżonków w złej wierze umowy małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową między małżonkami okres, w oparciu o który uwzględnia się stopień przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego w rozumieniu art. I CSK 2607/23 3 43 § 2 k.r.o. zaczyna biec od daty zawarcia tej umowy, czy od daty powstania ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej?”. Ponadto w ocenie skarżącego jego skarga kasacyjna zasługiwała na przyjęcie, gdyż jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej przesłanek należy zauważyć, że uszło uwagi pełnomocnika uczestnika postępowania, iż skarga ta, w zakresie art. 3984 § 2 k.p.c. nie spełnia stawianych jej wymogów konstrukcyjnych. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania nie zawiera szerszego wywodu jurydycznego uzasadniającego występowanie wskazanych w skardze kasacyjnej przesłanek w postaci istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości prawne, jak również oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Trzeba więc przypomnieć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), wymaga wykazania, iż określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (podając przedmiot i dane identyfikujące orzeczenia). Rozbieżności w orzecznictwie powinny dotyczyć różnych spraw, a nie jednej, w której orzekające sądy powszechne mają odmienne poglądy na sprawę. Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2019 r., V CSK 613/18, niepubl. i powołane tam orzecznictwo). W konsekwencji potrzeba wykładni przepisów prawnych występuje, jeżeli co do konkretnego przepisu prawnego brak jednolitej lub utrwalonej judykatury, zwłaszcza judykatury Sądu Najwyższego, albo przyjęta i dominująca wykładnia jest oczywiście błędna lub kontrowersyjna. Skarżący powinien bądź wskazać argumentację przemawiającą za zmianą dotychczasowej wykładni, bądź wykazać, że dany I CSK 2607/23 4 przepis prawny, chociaż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wyjaśnienia i powinien zostać zinterpretowany przez Sąd Najwyższy. Tymczasem, jak już wcześniej stwierdzono, skarżący nie sprostał temu obowiązkowi. Nie wykazał też w żaden sposób przesłanki oczywistej zasadności skargi. Zachodzi ona wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, niepubl.). Tymczasem skarżący poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Dodatkowo należy też wskazać, że występuje logiczna sprzeczność pomiędzy twierdzeniem skarżącego, że w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości bądź rozbieżności w orzecznictwie, a twierdzeniem, że z tych samych przyczyn skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Trzeba również wskazać, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). A.G. I CSK 2607/23 5