I CSK 266/15

Sygn. akt I CSK 266/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa L. B. przeciwko […] Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie S.A. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 stycznia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Pozwana […] Towarzystwo Ubezpieczeń Na Życie S.A. z siedzibą w W. wniosła o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 grudnia 2014 r. Wskazała, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, tj. art. 11 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz. U. Nr 124, poz. 1154 ze zm. - dalej: „u.p.u.”). Podniosła również, że istnieje istotne 2 zagadnienie prawne dotyczącego tego, czy uzasadnione jest różnicowanie zakresu ochrony udzielanej klientowi agenta działającego na rzecz kilku zakładów ubezpieczeń (tzw. multiagenta) na podstawie art. 11 ust. 3 u.p.u. i klientowi agenta działającego na rzecz jednego zakładu ubezpieczeń (tzw. agenta wyłącznego) na podstawie art. 11 ust. 1 u.p.u., a nadto istotne zagadnienie prawne dotyczącego tego, czy cel przepisu art. 11 ust. 1 u.p.u. modyfikuje utrwalony w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i orzecznictwie sądów polskich model uważnego i przeciętnie rozsądnego konsumenta. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył, co następuje: Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną, jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń podkreślił, że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, i przyjmuje ją do rozpoznania, jeżeli jest spełniona przynajmniej jedna z nich. W art. 3984 § 2 k.p.c. przewidziano wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania powód oparł na przyczynach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. 3 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powołanie się na przesłankę istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa - mimo wystąpienia takiej potrzeby - nie doczekał się wykładni albo że niejednolita jego interpretacja wywołuje w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych rozbieżności w judykaturze (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ.; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, nie publ.; z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, nie publ.; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, nie publ.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, nie publ.). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej zawierającej szczegółowe omówienie wątpliwości interpretacyjnych, a w przypadku istnienia rozbieżności w judykaturze, przytoczenia odpowiednich orzeczeń (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, nie publ.; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, nie publ.; z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, nie publ.; z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009, nr 3-4, poz. 43; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06; z dnia 30 maja 2005 r., I PK 23/05, nie publ.). Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej, ale i innych podobnych spraw, wymaga precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). W zasadzie powinno to być zagadnienie nowe, o charakterze rzeczywistym, a nie teoretycznym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi zawierać odrębne, pogłębione wywody wskazujące na zaistnienie powołanych okoliczności (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 maja 2008 r., II PK 3/08, nie publ.; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06, nie publ; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, nie publ.; z dnia 19 grudnia 2001 r., IV CZ 200/01, nie publ.). 4 W licznych skargach pozwany podnosił zarzut naruszenia art. 11ust. 1 u.p.u. przez kwestionowanie stanowiska prawnego sądów obu instancji, że szkoda została wyrządzona przez agenta w związku z wykonywaniem przez niego czynności agencyjnych i prezentowanie poglądu, że nastąpiło to jedynie „przy okazji” wykonywania tych czynności. Sąd Najwyższy odrzucił taką wykładnię tego przepisu uznając, że chodzi w nim o funkcjonalny związek przyczynowy między wyrządzeniem szkody a wykonywaniem czynności agencyjnych (wyroki: z dnia 17 kwietnia 2015 r., I CSK 216/14, z dnia 13 sierpnia 2015 r., I CSK 657/14, z dnia 20 września I CSK 703/14 oraz z dnia 14 stycznia 2016 r., I CSK 43/15 i CSK 78/15 - nie publ.). W części spraw Sąd Najwyższy przyjął, że regulacja w tym przepisie związku przyczynowego natury funkcjonalnej jest na tyle oczywista, że uzasadnia odmowę przyjęcia wniesionych w nich skarg kasacyjnych do rozpoznania (m. in. sprawy: I CSK 333/14, I CSK 91/15 oraz I CSK 219/15). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje zatem, że problemy podnoszone przez skarżącego, czy to pod pretekstem potrzeby wykładni przepisów, czy też formułowania istotnego zagadnienia prawnego na tle art. 11 ust. 1 u.p.u. nie budzą więcej poważanych wątpliwości i nie brakuje utrwalonej judykatury w tych kwestiach, co nieprawdziwie podnosi skarżący. Zagadnieniom wskazanym w skardze brak zatem przymiotu „nowości”. Za istotne zagadnienie prawne uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością, którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r., II PK 2/12, nie publ). Niezależnie od powyższego, zagadnienia prawne, jak i potrzeba wykładni przepisów. muszą pozostawać w związku z konkretną sprawą cywilną. Przepis art. 11 ust. 3 u.p.u. określa jedynie obowiązek multiagenta do zawarcia obowiązkowej umowy od odpowiedzialności cywilnej, nie znajduje zatem zastosowania jako podstawa prawna sporu powstałego między powodem a pozwanym w niniejszej sprawie i - trafnie - na podstawę tę nie powołał się sąd drugiej instancji. Także zasadnie sąd drugiej instancji nie dokonał wykładni art. 11 ust. 1 5 z odwołaniem się do „modelu uważnego i przeciętnie rozsądnego konsumenta”, wobec czego kwestia ta, jeżeli nawet była rozważana przez sąd pierwszej instancji, nie wymaga analizy w kontekście treści normy prawnej wyrażonej w art. 11 ust. 1 u.p.u. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. l.n