I CSK 295/20

Sygn. akt I CSK 295/20 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa W. przeciwko Gminie R. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie powodowej Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa (…) w W. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt V ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Gminy R. na rzecz Miasta W. oraz Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa (…) w W. kwoty po 7 500 (siedem tysięcy pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 13 listopada 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację pozwanej Gminy R. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 23 lipca 2018 r., w sprawie z powództwa Miasta W. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie 2 powodowej Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa (…) w W. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli oraz orzekł o kosztach procesu. 2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła pozwana, wskazując na naruszenie art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z treścią § 4.1 umowy darowizny zawartej 19 listopada 2010 r., art. 6 pkt 6 i 10 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65, dalej „u.g.n.”) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2019 r., poz. 506, dalej „u.s.g.”), art. 13 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 902 k.c., art. 46 ust. 3 u.s.g., art. 900 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 K.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, 3 będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. 4. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołała przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., podała, że wnosi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy oraz ze względu na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawa wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej budzących poważne wątpliwości. W ocenie skarżącej uzasadnienie wszystkich zarzutów, jak i zagadnień prawnych występujących w sprawie koncentruje się wokół następujących kwestii: - czy oświadczenie gminy o odwołaniu darowizny w trybie art. 13 ust. 2 zd. ostatnie u.g.n. wymaga kontrasygnaty skarbnika gminy, a jeżeli tak, to jaki skutek prawny wywołuje jej nieudzielenie; - czy oświadczenie woli o odwołaniu darowizny złożone w trybie art. 13 ust. 2 zd. ostatnie u.g.n. wymaga formy aktu notarialnego; - jaki jest zakres swobody gminy wykonującej zadania własne, jak chodzi o dobór środków ich wykonywania; - czy gmina jest zobowiązana wykonywać zadania w zakresie ochrony zdrowia na darowanej jej w trybie art. 13 ust. 2 u.g.n. nieruchomości wyłącznie samodzielnie lub przy wykorzystaniu podmiotów publicznych, czy też może w tym zakresie korzystać także z innych jeszcze podmiotów; czy celem publicznym w tym zakresie jest wykorzystywanie nieruchomości przez określony podmiot czy też osiągnięcie stanu, któremu dany cel publiczny służy; 4 - jak należy rozumieć „wykorzystanie nieruchomości na cel publiczny”, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.g.n.; - czy odwołanie darowizny na podstawie art. 13 ust. 2 u.g.n. podlega kontroli sądowej z punktu widzenia kodeksowych zasad rządzących umową darowizny w zakresie terminów dotyczących odwołania darowizny lub zasad współżycia społecznego, o których mowa w art. 5 K.c. 5. Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na sformułowaniu tego zagadnienia i przedstawieniu wyczerpującej argumentacji jurydycznej wskazującej, że zagadnienie takie w sprawie występuje, jest nowe, dotychczas w orzecznictwie nierozstrzygnięte i będzie miało znaczenie precedensowe przy rozstrzyganiu spraw podobnych (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002/1//11; postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002/12/151). Powołując się z kolei na przesłankę z art. 3982 § 1 pkt 2 k.p.c., skarżąca powinna wykazać, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany dotychczasowej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z ich rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżąca powinna je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.). 6. Skarga kasacyjna nie zawiera doprecyzowania, które z podanych problemów odnoszą się przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., a które dotyczą okoliczności, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Tymczasem przesłanki te należy traktować odrębnie. Inne są bowiem, jak wskazano powyżej, warunki dla uznania, że skarżąca wykazała ich istnienie 5 w sprawie jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Niezależnie od powyższej uwagi skarżąca nie przedstawiła argumentacji wystarczającej do przyjęcia, że wykazała przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podnoszone w skardze kasacyjnej problemy były już przedmiotem analizy orzecznictwa. W wyroku z 20 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że publicznym obiektem ochrony zdrowia jest wyłącznie taki obiekt, który wchodzi w skład publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Obiekt służący ochronie zdrowia tj. pełniący funkcję przychodni, ośrodka zdrowia itp., stanowiący własność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i przeznaczony na cele prowadzonej przez nią działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług zdrowotnych w ramach utworzonego przez nią zakładu opieki zdrowotnej nie może być uznany za "publiczny obiekt ochrony zdrowia", o którym mowa w art. 6 ust. 6 u.g.n. (sygn. akt. II SA/Gd 620/07, niepubl.). Podobnie w kolejnych orzeczeniach wskazywano, że publicznym obiektem ochrony zdrowia w rozumieniu art. 6 pkt 6 u.g.n. jest wyłącznie taki obiekt, który wchodzi w skład publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Obiekt służący ochronie zdrowia prowadzony przez przedsiębiorców nie może być uznany za "publiczny obiekt ochrony zdrowia", o którym mowa w art. 6 pkt 6 u.g.n. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 maja 2010 r., III SA/Łd 161/10, niepubl.). Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lipca 2010 r. podał, że niepubliczny zakład opieki zdrowotnej nie mieści się w pojęciu wskazanym w art. 6 pkt 6 u.g.n. (I OSK 553/10, niepubl.). Skarżąca - na gruncie interpretacji pojęcia „wykorzystanie nieruchomości na cel publiczny” i zakresu swobody gminy wykonującej zadania własne - dąży w istocie do przedstawienia odmiennego od ukształtowanego w orzecznictwie poglądu, że podmiot prywatny - osoba fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą - nie może być uznana za podmiot wypełniający zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia. Skarżąca, poza własną oceną tego zagadnienia, nie przedstawiła jednak dostatecznych argumentów świadczących o konieczności wypowiedzi Sądu Najwyższego. Nie odniosła się do istniejącego orzecznictwa, nie przedstawiła racji przemawiających za zmianą przyjmowanych w nim ocen. 6 Nie można również przyjąć, że skarżąca wykazała podane przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na problemy wymagania kontrasygnaty skarbnika gminy do oświadczenia gminy o odwołaniu darowizny w trybie art. 13 ust. 2 u.g.n., wymagania formy aktu notarialnego dla oświadczenia woli o odwołaniu darowizny oraz kontroli odwołania darowizny zgodnie z regułami z art. 5 K.c. Skarżąca nie powoływała się na powyższe okoliczności we wcześniejszych etapach postępowania, zaś zagadnienia powyższe zostały wykreowane na potrzeby wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uszło uwagi skarżącej, że zagadnienie prawne powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, natomiast nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 7. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 i art. 107 zd. 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. jw