I CSK 3046/23

I CSK 3046/23 POSTANOWIENIE 24 września 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 24 września 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku Z.G. i W.G. z udziałem J.P., P.P., J.P.1, J.J. i Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W. o zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej J.P. od postanowienia Sądu Okręgowego w Suwałkach z 27 lutego 2023 r., I Ca 18/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od skarżącego J.P. na rzecz wnioskodawców, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, kwotę 1 384 (tysiąc trzysta osiemdziesiąt cztery) zł z odsetkami wynikającymi z art. 98 §11 k.p.c. za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił apelacje uczestników J.P., P.P., J.P.1 oraz J.J. od postanowienia Sądu Rejonowego w Olecku z 15 listopada 2022 r. stwierdzającego zgodnie z wnioskiem, że wnioskodawcy z końcem dnia 1 sierpnia 2021 r. nabyli przez zasiedzenie własność opisanej w sentencji nieruchomości. I CSK 3046/23 2 W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, uczestnik J.P. wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.). Nie zachodziła w sprawie nieważność postępowania apelacyjnego, na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c., ze względu na rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w składzie jednego sędziego. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104, w której przyjęto, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne do ochrony zdrowia publicznego I CSK 3046/23 3 i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.) ustalono również, że ma ona skutki na przyszłość i wyjaśnił przyczyny, z jakich postanowiono znieść wsteczne skutki dokonanej wykładni. W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie zapadło przed datą podjęcia powyższej uchwały. O niedopuszczalnym naruszeniu (zwłaszcza o naruszeniu oczywistym) art. 45 ust. 1 Konstytucji nie świadczy zaś sama ingerencja w zasadę ciągłości (niezmienności) składu orzekającego, ani odstępstwo od zasady kolegialności. W kontekście zasad konstytucyjnych ingerencja ustawodawcy w powyższe zasady w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna i nie skutkuje s nieważnością postępowania (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 77/22, niepubl.). Wydanie w sprawie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie może więc w sprawie stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. Nie ma też podstaw do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawców w toku postępowania apelacyjnego reprezentowała adw. M.J. jako pełnomocnik główny, na podstawie pełnomocnictwa z 5 maja 2022 r. złożonego w aktach na k. 5 oraz adw. J.L., jako pełnomocnik substytucyjny, na podstawie pełnomocnictwa z 21 lutego 2023 r., udzielonego jej przez adw. M.J., złożonego w aktach na k. 228. Do pełnomocnika głównego wystosowano zawiadomienie o terminie rozprawy apelacyjnej, składzie sądu rozpoznającego sprawę oraz doręczono mu odpis apelacji, natomiast pełnomocnik substytucyjny reprezentował wnioskodawców na rozprawie 22 lutego 2023 r. W treści podważanego przez skarżącego pełnomocnictwa udzielonego przez wnioskodawców adw. M.J. w zdaniu drugim jednoznacznie stwierdzono, że „pełnomocnictwo upoważnia do działania przed (…), sądami powszechnymi, (…)”. W tych okolicznościach zawarte w zdaniu pierwszym pełnomocnictwa stwierdzenie, że wnioskodawcy upoważniają „do działania w naszym imieniu w sprawie przed Sądem Rejonowym w Olecku (…) o zasiedzenie nieruchomości” nie jest niczym więcej jak opisem sprawy, do której pełnomocnictwo zostało udzielone. Nie budzi wątpliwości Sądu Najwyższego, że nie wyraża ono ograniczenia zakresu I CSK 3046/23 4 pełnomocnictwa do oznaczonych sądów powszechnych, przed którymi sprawa ma się toczyć lub określonego rodzaju sądów powszechnych. W konsekwencji pełnomocnik główny udzielając umocowania pełnomocnikowi substytucyjnemu „(…) w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym (…)” nie przekroczył własnego umocowania, a ponadto również nie ograniczył zakresu umocowania pełnomocnika substytucyjnego do oznaczonego sądu powszechnego lub rodzaju sądów powszechnych. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.). Skarżący nie wykazał tego rodzaju nieprawidłowości zaskarżonego orzeczenia. Argumentacja uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie przyczyny z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. ograniczona została do kwestionowania ustaleń faktycznych oraz przeprowadzonej w sprawie oceny dowodów. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Ze względu na tę regulację nie mogą być w ogóle podstawą skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 233 § 1 i 2 I CSK 3046/23 5 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 listopada 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006, Nr 4, poz. 76; oraz wyroki: z 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06, niepubl.; z 8 maja 2008 r., V CSK 579/07, niepubl.; z 16 listopada 2012 r., III CSK 73/12, niepubl.; z 14 lutego 2013 r., II CSK 292/12, niepubl., z 23 czerwca 2016 r., V CSK 536/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2017 r., I CSK 93/17, niepubl.). W tej sytuacji Sąd Najwyższy nawet w razie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mógłby rozważać zasadności naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Tym samym powołany w uzasadnieniu wniosku zarzut naruszenia tego przepisu, który skarżący powiązał wprawdzie w podstawach skargi z art. 382, art. 391 i art. 13 § 2 k.p.c., jednak ich naruszenia upatrywał w „oczywistej sprzeczności ustaleń sądu II instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wyciągnięciu rażąco błędnych”, nie może uzasadniać tezy o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Skarżący nie wykazał również oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ze względu na powołane w ostatnim zdaniu uzasadnienia wniosku art. 172 w związku z art. 336, art. 339 i art. 341 oraz 509 i art. 519 k.c. W postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest kwestionowanie podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia nie tylko wprost, ale również pod pozorem zarzutów naruszenia prawa materialnego. Taki zaś charakter powyższych zarzutów wyłania się z argumentacji wniosku, w którym skarżący podważa ustalone w sprawie i wiążące w postępowaniu kasacyjnym okoliczności wejścia w posiadanie nieruchomości przez wnioskodawców oraz ustalenia faktyczne przyjęte przez Sądy za podstawę oceny charakteru posiadania przez wnioskodawców nieruchomości jako posiadania samoistnego, a ponadto złą wiarę uczestników utożsamia z brakiem samoistnego charakteru ich posiadania. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. (K.L.) I CSK 3046/23 6 [ms]