I CSK 3052/24

I CSK 3052/24 POSTANOWIENIE 3 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski na posiedzeniu niejawnym 3 kwietnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z wniosku K. K., H. K., A. K. z udziałem B. Ł., F. Ł., J. Ł., A. Ł., M. Ł. i S. T. o rozgraniczenie, na skutek skargi kasacyjnej B. Ł. od postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 5 grudnia 2023 r., III Ca 871/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. ustala, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w postępowaniu kasacyjnym. M.L. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną uczestnika postępowania B. Ł. od postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 5 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie I CSK 3052/24 2 i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2025 r., I CSK 2357/24). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). I CSK 3052/24 3 Skarżący przyjął, że za przyjęciem do rozpoznania niniejszej sprawy przemawia oczywista zasadność skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sposób rażący naruszył art. 153 k.c. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje jednak podstawy do podzielenia tezy skarżącego, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna w przedstawionym wyżej rozumieniu jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania. W świetle utrwalonego orzecznictwa, aprobowanego w doktrynie, stan prawny stanowiący podłoże wyznaczenia przebiegu granicy może wynikać również z zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1965 r., III CR 376/64,, z dnia 26 kwietnia 1967 r.,III CR 424/66, OSNCP 1967, nr 11, poz. 206, z dnia 30 sierpnia 2006 r.,II CSK 53/06, OSNC 2007, nr 5, poz. 74, i z dnia 10 maja 2019 r.,I CSK 207/18,, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1973 r.,III CRN 186/73,, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1973 r., III CRN 324/73, Informacja Prawnicza 1973, nr 10-11, poz. 4, a także rekapitulujące dotychczasową judykaturę postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2017 r.,III CSK 279/16). Ze względu na publicznoprawny aspekt prawidłowego określenia przebiegu granic, zmiany zasięgu prawa własności wynikające z zasiedzenia sąd uwzględnia z urzędu, bez potrzeby powoływania się na nie przez strony postępowania o rozgraniczenie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 października 2019 r., V CSK 304/18). Ponadto jak słusznie wskazał Sąd drugiej instancji gdyby nawet podzielić przywołaną przez autora skargi kasacyjnej argumentację zawartą w postanowieniu Sądu Najwyższego z 16 lutego 2012 r., IV CSK 272/11, to i tak skarżący nie mógłby powoływać się na ochronę wynikającą z rękojmi, gdyż brak jest możliwości przypisania mu dobrej wiary. O istnieniu dobrej wiary po stronie uczestnika nie przesądza brak ostrzeżeń ujawnionych w księdze wieczystej, czy zgłaszanych roszczeń, w tym ze strony wnioskodawców co do niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej. Zakres posiadania nabywanej przez uczestnika w 2010 r. nieruchomości stanowiącej działkę ewid. […] zawierał się w granicach posadowionego od lat pięćdziesiątych pomiędzy spornymi nieruchomościami płotu. Uczestnik rok przed I CSK 3052/24 4 zakupem nieruchomości dzierżawił ją, prowadząc na niej działalność gastronomiczną, znał zatem stosunki własnościowe zastałe na nieruchomości od wielu lat, w tym stan posiadania poszczególnych właścicieli. Uczestnik w chwili zakupu nie dokonywał ustaleń w zakresie granic, nie wykazywał, by poczynił jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie, chociażby przez wyprowadzenie geodety. Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. W ocenie Sądu, nawet gdyby przyjąć, że stan prawny nieruchomości w dziale I księgi wieczystej obejmował powierzchnię działki, jak chce tego skarżący - do czego według Sądu rozpoznającego sprawę brak było podstaw, to należy podkreślić, że B. Ł. choćby przez wyprowadzenie geodety mógł z łatwością ustalić, jaki jest faktyczny stan posiadania oraz że przedmiot własności B. Ł., który był jego teściem oraz sprzedał mu przedmiotową nieruchomość, może być mniejszy niż wykazany w księdze wieczystej. Co więcej, zarzut że w chwili zakupu nie było sporów pomiędzy właścicielami działek sąsiednich jest o tyle nietrafiony, że zarówno sprzedający B. Ł., jak i kupujący B. Ł. posiadali de facto mniejszą działkę, niż wynikałoby to z wpisów w ewidencji gruntów, a co za tym idzie również w księdze wieczystej. Skoro zatem właściciel działki […] nie kwestionował zakresu swojego posiadania (do linii ogrodzenia), to trudno założyć, że wnioskodawcy posiadający od wielu lat w części działkę […] (do linii ogrodzenia) toczyliby o to spór z B. Ł. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. M.L. [a.ł] I CSK 3052/24 5