I CSK 3151/25

I CSK 3151/25 POSTANOWIENIE 18 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk na posiedzeniu niejawnym 18 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku J.N. z udziałem J.B., M.K., M.W., J.S., W.S., S.S., B.S., B.W., B.K., P.G., N. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł., A.S., D.S., P.M., W.Ł., J.Ł., M.K., T.K., B.S.1., R.S., W.W., Gminy Ł., V. spółki akcyjnej we W. o wpis w dziale III księgi wieczystej (…), na skutek skargi kasacyjnej J.N. od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z 12 grudnia 2024 r., III Ca 2649/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 września 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosek J.N. o wpisanie w dziale III księgi wieczystej (…) służebności gruntowej ustanowionej na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości, uregulowanej w księdze wieczystej (…), w sprawie przy udziale J.B., M.K., M.W., J.S., W.S., S.S., B.S., B.W., B.K., P.G., N. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł., A.S., D.S., P.M., W.Ł., J.Ł., M.K., T.K., B.S.1., R.S., W.W., Gminy Ł., V. spółki akcyjnej we W. Postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację wnioskodawcy. I CSK 3151/25 2 Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na potrzebę wykładni przepisu prawnego wywołującego rozbieżności w orzecznictwie, przy czym przepisu tego nie sprecyzował. Wyjaśnił, że w świetle uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15, dotyczącej oddalenia wniosku o wpis w księdze wieczystej, ustawodawca nie określił, na jakiej podstawie może dojść do ustalenia przeszkody wpisu i na czym ta przeszkoda polega. Uzasadnia to stwierdzenie, że o ile fakty znane sądowi z urzędu nie mogą same przez się stanowić podstawy wpisu, gdyż wpis w księdze wieczystej dokonywany jest na wniosek, o tyle mogą i powinny stanowić podstawę oddalenia wniosku, jeśli w wyniku uwzględnienia tych faktów dochodzi do ustalenia, że istnieje przeszkoda do dokonania wpisu. Skoro ustawodawca nie określił podstawy przeszkody do dokonania wpisu w księdze wieczystej, to obowiązek dokładnego wskazania tej przeszkody w konkretnej sprawie obciąża sąd. Skarżący wskazał także, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego aktualnie jest prezentowany pogląd, że jeżeli nieruchomość jest oddana w użytkowanie wieczyste, to ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebność drogi koniecznej powinna być ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego, a nie na prawie właściciela nieruchomości. Jednakże, w ocenie skarżącego ta zasada jest sprzeczna z treścią art. 365 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. I CSK 3151/25 3 Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18). Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi przytoczona wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Z art. 6268 § 1 i 2 k.p.c. wynika, że wpis dokonywany jest co do zasady na wniosek i w jego granicach. Oceniając zasadność wniosku sąd powinien czynić ustalenia na podstawie dokumentów, które zostały dołączone do wniosku oraz na podstawie treści księgi wieczystej według jej stanu z chwili złożenia wniosku (por. np. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010, nr 6, poz. 84, postanowienie SN z 3 grudnia 2025 r., I CSK 2630/25). Wbrew stanowisku skarżącego Sąd Okręgowy podał powody, dla których wniosek o wpis został oddalony. W ocenie Sądu uwzględnienie wniosku nie było możliwe z uwagi na okoliczność, że w postanowieniu z 30 września 2021 roku I CSK 3151/25 4 wydanym w sprawie I Ns 555/07 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi ustanowił służebność obciążającą prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka o nr 139/35, dla której prowadzona jest księga wieczysta (…). Przywołana księga wieczysta prowadzona jest dla nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste. Własność i użytkowanie wieczyste to dwa odrębne prawa rzeczowe, a treść orzeczenia mającego stanowić podstawę wpisu stoi w sprzeczności z treścią księgi wieczystej i stwarza tym samym przeszkodę dla dokonania wpisu. W tym stanie rzeczy zachodziła przeszkoda do wpisu w rozumieniu przepisu art. 6269 k.p.c., co skutkowało oddaleniem wniosku. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). Agnieszka Jurkowska-Chocyk A.G. [a.ł]