I CSK 3202/25

I CSK 3202/25 POSTANOWIENIE 29 września 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski na posiedzeniu niejawnym 29 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.L. i E.L. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. (poprzednio Bank1 spółka akcyjna w W.) o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 10 lipca 2025 r., I ACa 3330/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. I CSK 3202/25 2 UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 13 lipca 2023 r. Sąd Okręgowego w Opolu ustalił nieważność umowy kredytu na cele mieszkaniowe „[…]” z 28 października 2008 roku zawartej pomiędzy powodami P.L. i E.L. (poprzednio M.) a poprzednikiem prawnym pozwanego Bank1 S.A. z siedzibą w W. oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 33 939,90 zł i 35 681,40 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 22 września 2020 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach procesu. 2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10 lipca 2025 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego. 3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. 4. Strona powodowa wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie I CSK 3202/25 3 sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione. 6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do rozpoznania. 7. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. W międzyczasie ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych problemów i w świetle obecnych orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania. Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa. 8. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych kryteriów ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank, co pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu (zob. wyroki SN: z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22; z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22; z 14 lutego 2025r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego I CSK 3202/25 4 eliminacji, wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Co do zasady wyłączona jest też możliwość zastąpienie niedozwolonego postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem określenia kursu waluty obcej (zob. wyroki SN: z 14 lutego 2025r., II CSKP 1545/22 oraz z 28 lutego 2025, II CSKP 1277/24). Brak jest też jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących przeliczania waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej (zob. wyroki SN z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22 oraz z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22). 9. Dodatkowo należy wskazać, że w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości stosowanie tzw. teorii dwóch kondykcji, do rozliczeń stron z nieważnej umowy kredytu frankowego. Zgodnie z teorią dwóch kondykcji, każdej ze stron przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Zastosowanie teorii salda jest dopuszczalne tylko jeśli to bank dochodzi roszczenia o zwrot (zob. wyrok TSUE z 19 czerwca 2025r. w sprawie C-396/25, Lubrecznik), w pozostałych sytuacjach to teoria dwóch kondykcji lepiej chroni konsumenta (zob. wyroki SN: z dnia 5 września 2025 r., II CSKP 550/24; z dnia 12 lutego 2026 r., II CSKP 283/25; z 15 stycznia 2026 r., II CSKP 881/25; z 3 grudnia 2025 r., II CSKP 495/24; z 18 września 2025 r., II CSKP 6/25; z 15 stycznia 2026 r., II CSKP 426/24; z 5 listopada 2025 r., II CSKP 1118/23; z 18 lipca 2025 r., II CSKP 543/24; z 20 sierpnia 2025 r., II CSKP 101/23). Odmiennego stanowiska nie uzasadnia również wyrok TSUE z 10 września 2026 r. (C-510/25, Adazik). Trybunał wyraźnie wskazał, że teoria dwóch kondykcji nie narusza Dyrektywy 93/13. Ponadto, w sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej pojawia się okoliczność pominięta przez TSUE, a więc kwestionowanie przez skarżącego nieważności umowy kredytu frankowego, w konsekwencji również przysługiwania mu wierzytelności z tego tytułu. 10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). I CSK 3202/25 5 11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. (Ł.W.) [SOP]