I CSK 3658/24

I CSK 3658/24 POSTANOWIENIE 15 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela na posiedzeniu niejawnym 15 stycznia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.U. z udziałem J.D. i W.D. o zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej J.D. od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 22 listopada 2023 r., II Ca 441/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie; 3. oddala wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Oławie zniósł współwłasność nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działka nr […] o powierzchni […] ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym w zabudowie szeregowej (księga wieczysta […]) w ten sposób, że ustalił, iż wnioskodawczyni M. U. i uczestnik postępowania małoletni J. D. są współwłaścicielami wskazanej nieruchomości w następujących udziałach: M. U. – ¼, J. D. – ¾ ; zniósł współwłasność nieruchomości opisanej w pkt I niniejszego orzeczenia w ten I CSK 3658/24 2 sposób, że przedmiotową nieruchomość przyznał na własność uczestnikowi; tytułem spłaty zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 107 005,98 zł, którą rozłożył na 4 raty płatne w następujących kwotach i terminach: - pierwsza rata 32 005,98 zł - w terminie roku od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, - druga rata 25 000 zł – w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, - trzecia rata 25 000 zł - w terminie trzech lat od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, - czwarta rata 25 000 zł - w terminie czterech lat od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, wszystkie raty płatne wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminu płatności; tytułem rozliczenia wydatków poczynionych na przedmiot współwłasności zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 3 853,39 zł; tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 8 298,78 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; umorzył postępowanie w zakresie podziału ruchomości; w pozostałym zakresie wnioski wnioskodawczyni i uczestnika postępowania oddalił. Postanowieniem z 22 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zmienił zaskarżone postanowienie: w punkcie I w ten sposób, że wartość określonej w nim nieruchomości ustalił na 420 854 zł; w puncie III w ten sposób, że zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 74 830,19 zł rozłożoną na 2 raty: pierwsza w wysokości 50 000 zł płatna do 31 grudnia 2024 r. i druga w wysokości 24 830,19 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2025 r. wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi zapłaty; w punkcie IV i V w ten sposób, że punkty te uchylił oraz orzeczenie zawarte w punkcie VI określił jako punkt IV; orzeczenie zawarte w punkcie VII określił jako punkt V; orzeczenie zawarte w punkcie VIII określił jako punkt VI i punkt IX jako punkt VII; w pozostałym zakresie apelację oddalił. W skardze kasacyjnej uczestnik, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. I CSK 3658/24 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07). Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej I CSK 3658/24 4 instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763). Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zawiera oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jacek Grela [S.J.] [SOP]