I CSK 404/24

I CSK 404/24 POSTANOWIENIE 18 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 18 marca 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa C. Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w W. przeciwko T. N. i M. N. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej T. N. i M. N. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 9 listopada 2023 r., I ACa 692/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od M. N. i T. N. na rzecz C. Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w W. po 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia pozwanym do dnia zapłaty. (a.z.) I CSK 404/24 2 UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 9 listopada 2023 r. pozwani M.N. i T.N. wnieśli o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżących wywód Sądu drugiej instancji w zakresie oceny podniesionych zarzutów apelacyjnych wskazuje na konieczność oceny skargi kasacyjnej jako oczywiście uzasadnionej. Skarżący podnieśli, że wobec braku podpisu pozwanego pod umową kredytu mieszkaniowego nie istniał pomiędzy Bankiem [...] spółką akcyjną w W. a pozwanym stosunek podstawowy, który uzasadniałby istnienie ważnego zobowiązania umownego, które mógłby zabezpieczać weksel in blanco. Brak podpisu pozwanego pod umową kredytu wyłącza zatem jego odpowiedzialności z tytułu weksla in blanco. W konsekwencji, nie mogło zatem dość do cesji wierzytelności z przywołanej umowy kredytu mieszkaniowego między wskazanym bankiem a powodem. Pozwani stwierdzili ponadto, że w badanej sprawie zostali pozbawieni kontroli Sądu w zakresie przedmiotowej umowy kredytu mieszkaniowego. Powód we wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, I CSK 404/24 3 oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1673/23). Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK 5300/22 i przywołane tam orzecznictwo). Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się I CSK 404/24 4 do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK 5584/22). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN: z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 22). Skarżący nie przedstawili przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. W uzasadnieniu przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. pozwani nie wyjaśnili naruszenie jakich przepisów i to w sposób kwalifikowany skutkowało wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia, co miałoby uzasadniać tezę, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Uzasadnienie wniosku zawiera jedynie odwołanie do art. 11a ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r., Prawo wekslowe (dalej: Prawo wekslowe”), który nie mógł mieć jednak zastosowania w rozpoznawanej sprawie, a ponadto nie odpowiada zarzutom podniesionym w ramach podstaw skargi kasacyjnej (art. 10 Prawa wekslowego i art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w zw. z § 15 przedmiotowej umowy kredytu z 6 lipca 2012 r.). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, chociaż nie mogą stanowić powtórzenia podstaw kasacyjnych, muszą jednak pozostawać z nimi w ścisłym związku. Innymi słowy, z wyjątkiem nieważności postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze – w granicach zaskarżenia - z urzędu pod rozwagę, żadna ze wskazanych przez skarżącego okoliczności, o których mowa w art. 3989 § 1, nie może być oderwana od zarzutów skierowanych pod adresem zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie bowiem z art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy nie może w postępowaniu kasacyjnym uwzględnić naruszenia innych przepisów, niż przepisy objęte podstawami kasacyjnymi (zob. wyrok SN I CSK 404/24 5 z 29 listopada 2017 r., II CSK 74/17; postanowienie SN z 28 października 2014 r., I UK 165/14). Skoro przytoczone w badanym wniosku okoliczności nie mogą wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła, przedstawiona w nim argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku (zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18). Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący w ramach podstaw wniesionego środka prawnego zarzucili naruszenie określonych przepisów prawa materialnego. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania. Zauważyć także należy, że argumenty skarżących zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazują, że zmierzają oni w istocie do zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez Sądy meriti – przez prezentację twierdzenia, że pozwany nie złożył podpisu pod sporną umową o kredyt mieszkaniowy. Jak wyjaśnił natomiast Sąd Najwyższy powołanie się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny dowodów (zob. postanowienie SN z 21 lutego 2024 r., I CSK 6579/22). Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie faktycznym. Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu I CSK 404/24 6 jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi kanwą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22). Jak ustalił Sąd Apelacyjny w badanej sprawie całokształt materiału dowodowego daje podstawy do przyjęcia, że sporna umowa kredytu wiązała pozwanego, w tym, że została przez niego podpisana. Ubocznie można wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko, że chociaż zgodnie z art. 69 ust. 2 Prawa bankowego umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie, to niezachowanie tej formy nie zostało jednak obwarowane rygorem nieważności. Z art. 73 § 1 k.c. wynika natomiast, że jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.(zob. wyrok SN z 25 listopada 2011 r., II CSK 115/11). W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. [a.ł] Maciej Kowalski I CSK 404/24 7