I CSK 421/22

Sygn. akt I CSK 421/22 POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa A. K. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w L. o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 maja 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda A. K. kwotę 7500 (siedem tysięcy pięćset) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia przypadającego po upływie tygodnia od doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu 3) odrzuca wniosek E. i A. K. o zasądzenie kosztów procesu na ich rzecz. UZASADNIENIE 2 Pozwany Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w L. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 grudnia 2020 r. Wyrokiem tym, na skutek apelacji pozwanego, został zmieniony wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia 3 marca 2020 r. w pkt II w ten sposób, że zasądzoną na rzecz powoda A. K. tytułem skapitalizowanej renty kwotę 346 825,33 zł obniżono do kwoty 336 344,60 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4 marca 2020 r. do dnia zapłaty, a comiesięczną rentę zmniejszono z kwoty 14 326,27 zł do kwoty 14 110,43 zł. W pozostałym zakresie apelacja pozwanego została oddalona. Wyrokiem z 3 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w L. zasądził od pozwanego na rzecz powoda – poza rentą – także kwotę 1 500 000 zł tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi, a następnie z ustawowymi za opóźnienie od 6 listopada 2013 r. do dnia zapłaty; ustalił również odpowiedzialność pozwanego za dalsze następstwa zdarzenia z 8 lutego 2012 r. W pozostałej części oddalił powództwo. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że pozwany na podstawie art. 430 k.c. ponosi odpowiedzialność za nieprawidłowość postępowania swojego personelu medycznego, który podczas udzielania matce powoda pomocy medycznej w trakcie akcji porodowej dopuścił się nieprawidłowości, skutkiem których był doznany przez małoletniego powoda poważny i nieodwracalny rozstrój zdrowia. Nieprawidłowości obejmowały niepełną ocenę stanu ciężarnej i płodu przy przyjęciu do szpitala. Prawidłowe przeprowadzenie czynności diagnostycznych doprowadziłoby do podjęcia decyzję o wcześniejszym zakończeniu ciąży metodą operacyjną i pomniejszyło zakres negatywnych skutków u zdrowotnych u powoda. Zastosowana metoda osłuchiwania nie była metodą właściwą. Sąd I instancji rozważył także inne możliwe przyczyny urodzenia się powoda w ciężkim stanie, takie jak np. infekcja dróg moczowych przebyta przez jego matkę, co do której biegli w opinii nie mogli się wypowiedzieć wobec nieprzeprowadzenia badań w tym kierunku przez pozwanego po porodzie. Sąd uznał jednak, że stan noworodka wskazywał na cechy niedotlenienia, wobec czego wcześniejsze zakończenie porodu co najmniej zmniejszyłoby uszczerbek na zdrowiu powoda. 3 Sąd drugiej instancji podzielił to stanowisko. Zmiana w wysokości renty była wynikiem uwzględnienia bezpłatnych świadczeń opiekuńczych, jakie powód uzyskał w okresie pobytu w szpitalu, a także zasiłku pielęgnacyjnego, nie wziętych pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 430 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i 362 k.c. Podniósł też zarzuty naruszenia przepisów postępowania cywilnego, a konkretnie art. 286 k.c. w zw. z art.391 §1 k.p.c. oraz art. 232 zdanie drugie k.p.c. w związku z art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. w związku z art. 378 § 1, art. 382 i art. 391 § 1 k.p.c. We wnioskach domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w części oddalającej apelację i jego zmiany przez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwanego powód A. K. oraz jego rodzice E. i A. K. wnieśli o odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów odsetek od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Osiągnięciu założonego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy 4 w sprawie występują przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżący uzasadnił wniosek o rozpoznanie jego skargi przesłanką z art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c., to znaczy potrzebą wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie oraz budzących poważne wątpliwości oraz oczywistą zasadnością wniesionej skargi. Jako przepisy wymagające wykładni wskazał art. 430 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i 362 k.c. Oczywistą zasadność skargi łączył z zarzucanym naruszeniem przez Sąd Apelacyjny w (…) przepisów art. 286 k.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. polegającym na zastąpieniu wniosków zawartych w opiniach biegłych własną oceną, oraz art. 232 zdanie drugie k.p.c. w związku z art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. w związku z art. 378 § 1, art. 382, art. 391 § 1 k.p.c. w wyniku niedopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłych lub dowodu z opinii innych biegłych w celu usunięcia ewentualnych wątpliwości w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych. Powołanie się na poważne wątpliwości interpretacyjne jako przyczynę kasacyjną (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wskazania przepisu prawa, który - w ocenie skarżącego - wywołuje wątpliwości, a także wykazania, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, a także, że ich wyjaśnienie ma decydujące znaczenie przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Niezbędne jest wyjaśnienie na czym polegają dostrzeżone wątpliwości i przedstawienie rozbieżnych wariantów interpretacyjnych, z odwołaniem się do dotychczasowych poglądów orzecznictwa i dostępnego piśmiennictwa. Niezbędne jest również przedstawienie argumentów, które przemawiają za przyjęciem interpretacji popieranej przez skarżącego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, LEX nr 2497706). Skarżący nie wskazał przykładowych orzeczeń, na tle których miałaby występować rozbieżność w wykładni art. 430 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i 362 k.c. Nie sprecyzował też w czym upatruje potrzebę ich wykładni i w jakim aspekcie budzą wątpliwości. Przepisy te są bardzo często stosowaną podstawą prawną, 5 obowiązują od wielu lat, sądy wydały na ich tle tysiące orzeczeń, zostały opracowane w piśmiennictwie. Twierdzenie o potrzebie wykładni w takim wypadku musi wskazywać niedostrzeżony dotąd problem dotyczący ich rozumienia i jego szczegółową analizę. Sposób przedstawienia problemu przez skarżącego nie przekonuje, że niezbędne jest ponowienie analizy wskazanych przepisów, wskazuje raczej, że pozwany nie godzi się ze sposobem ich zastosowania w odniesieniu do roszczeń powoda. Pozwany wskazał bowiem, iż w jego ocenie „problematyka istoty związku przyczynowego, którego dotyczy art. 361 k.c., a także regulującego kwestie przyczynienia się art. 362 k.c., stanowiła wielokrotnie przedmiot analizy w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności potrzeba wyjaśnienia istnieje w odniesieniu do sytuacji istnienia współprzyczyn wyrządzenia szkody oraz możliwości ich wartościowania z punktu widzenia adekwatnego związku przyczynowego. Problematyka znaczenia współprzyczyn wyrządzenia szkody zależy od konkretnych okoliczności stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie z ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego, którymi Sąd Najwyższy jest związany, nie wynika, żeby szkoda powodów wystąpiła lub się zwiększyła ze względu na współprzyczynę, o której mówi pozwany, czyli inne okoliczności niż zachowanie personelu medycznego pozwanego szpitala. Rozważane były hipotetycznie możliwości wpływu zakażenia płodu wirusem HSV, czy skutki infekcji dróg moczowych u matki powoda, których wpływ na stan zdrowia powoda nie został potwierdzony. Pozwany powołuje się również na oczywistą zasadność swojej skargi kasacyjnej. Ta przesłanka zachodzi tylko wtedy, kiedy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi kasacyjnej jednoznacznie wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie, a wydane orzeczenie, z powodu zarzucanych naruszeń, jest jaskrawo nieprawidłowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15, LEX nr 1770910). Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie świadczą o oczywistej zasadności jego skargi. Sąd nie zastąpił bowiem własną oceną opinii biegłych powołanych w niniejszej sprawie. Opinie biegłych, podobnie jak reszta materiału 6 dowodowego, podlegają ocenie sądów rozpoznających sprawę, zgodnie z zasadą swobodnego uznania sędziowskiego. Sądy mają zatem prawo ocenić, czy zebrane w toku sprawy opinie biegłych wystarczająco wyjaśniają wymagające wiadomości specjalnych kwestie istotne przy rozstrzyganiu sprawy, czy też konieczne jest zasięgnięcie opinii innych biegłych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2021 r., I USK 60/21). Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii dalszych biegłych, gdy zachodzi taka potrzeba, w szczególności, gdy przeprowadzona już opinia zawiera istotne luki, jest nieprzekonująca, niekompletna, pomija lub wadliwie przedstawia istotne okoliczności, jest niejasna, nienależycie uzasadniona czy nieweryfikowalna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2013 r., I CSK 20/13). W ramach niniejszej sprawy Sąd obu instancji orzekły w oparciu o przeprowadzone opinie biegłych różnych specjalności wskazując, iż były one kompletne, rzetelne i jednoznaczne w zakresie uchybień, jakie popełnił personel medyczny, skutkiem których był rozstrój zdrowia małoletniego. Sąd Apelacyjny nie dopuścił się zatem oczywistych naruszeń prawa zarzucanych mu skardze kasacyjnej. Podsumowując: wymienione przez skarżącego podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wystąpiły; okoliczności sprawy nie wskazują także, aby zachodziły inne przesłanki przewidziane w art. 3989 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Odrzucił jednak wniosek rodziców powoda o zasadzenie kosztów procesu na ich rzecz, nie byli oni bowiem stronami postępowania kasacyjnego.