I CSK 449/20

Sygn. akt I CSK 449/20 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku Z. C. przy uczestnictwie M. S., M. W. i M. J. o stwierdzenie nabycia spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 kwietnia 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki M. J. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt IV Ca […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od uczestniczki M. J. na rzecz wnioskodawczyni kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu - w interesie publicznym - ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej. W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, 2 że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uczestniczka M.J. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 stycznia 2020 r. w sprawie IV Ca (…). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżąca upatrywała w naruszeniu art. 945 § 1 pkt 1 k.c. oraz art. 5 w związku z art. 212 k.p.c. W związku z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania trzeba podnieść, że odwołanie się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, niepubl.; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepubl.; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, nie publ.; z dnia 5 października 3 2007 r., III CSK 216/07, niepubl.; z dnia 20 czerwca 2007 r. II CSK 184/07, niepubl.; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, niepubl.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, niepubl.; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, niepubl.; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, niepubl.; z dnia z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, niepubl.; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, niepubl.; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, niepubl. i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, niepubl.). Wnosząca skargę kasacyjną nie przedstawiła okoliczności świadczących o występowaniu w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku skarżącej Sądy meriti uznając brak swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli przez J.F.W. uwzględniły trwającą od wielu lat chorobę Parkinsona wpływającą na obniżenie jego funkcji poznawczych a dalej wystąpienie u spadkodawcy zespołu psychoorganicznego charakteryzującego się dużą sugestywnością i łatwym poddawaniem się wpływom zewnętrznym. Był to niewątpliwie stan wynikający z przyczyn wewnętrznych. Taka ocena jest aprobowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r., I CSK 115/11, Biuletyn Sądu Najwyższego 2012, nr 2, s. 12) Sąd Najwyższy przyjął, że to z przyczyn wewnętrznych (stanu psychicznego wynikającego z wieku i chorób) spadkodawczyni utraciła aktywność, siłę woli i emocjonalną kontrolę nad decyzjami, a w konsekwencji nie była zdolna przeciwstawić się sugestiom osób, na których opiekę była zdana i pod których dominującym wpływem pozostawała, tracąc wewnętrzne poczucie swobody postępowania i uznał, że testament sporządzony w takich okolicznościach jest nieważny z przyczyn określonych w art. 945 § 1 pkt 1 k.c. Nie stanowi uzasadnionej podstawy do przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej jako oczywiście zasadnej podniesione przez skarżącą naruszenie przepisów postępowania tj. art. 5 i art. 212 § 2 k.p.c. Potrzeba udzielenia pouczenia odnosi się do uczestnika postępowania, który z powodu nieporadności lub niepełnosprawności nie jest w stanie wykorzystać prawnych możliwości prowadzenia sprawy (wyrok z dnia 6 września 2017 r., I CSK 59/17, niepubl.). Wobec tego, zaniechanie stosownych pouczeń wobec uczestniczki, która we właściwy sposób formułowała wnioski zarówno na rozprawach jak i w pismach 4 procesowych (por. m.in. k. 23, k. 180 ) nie oznacza kwalifikowanego naruszenia wskazanych norm procesowych. Konkludując, w sprawie nie zachodzi wskazana przez skarżącą przesłanka opisana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. ani brana pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 3 w związku z art. 13 § 2 , 98, 391 § 1, 39821 k.p.c. ke