I CSK 4567/23

I CSK 4567/23 POSTANOWIENIE 18 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 18 grudnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.M. i J.M. z udziałem M.M.1., D.W., S.W., G.S. i Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w W. o zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej M.M. i J.M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Radomiu z 25 kwietnia 2023 r., IV Ca 825/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. obciąża skarżących M.M. i J.M. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz uczestników D.W. i S.W., pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił apelację wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Grójcu z 21 lipca 2022 r., oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, wnioskodawcy wskazali przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. I CSK 4567/23 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, I CSK 4567/23 3 niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.). Skarżący nie wykazali, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju nieprawidłowościami. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażone zostało stanowisko dotyczące retroaktywnego skutku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 marca 2004 r., K 32/03 (OTK 2003, nr 3, poz. 23), przy czym możliwość przyjęcia, że skutek ten ma charakter pełny, została uzależniona od oceny zgodności z poprzednio obowiązującymi przepisami konstytucyjnymi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2021 r., V CSKP 118/21, niepubl.). Z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, że analiza zasadności wniosku została w sprawie przeprowadzona wariantowo, również przy przyjęciu dopuszczalności zasiedzenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w okresie poprzedzającym powyższy wyrok. Twierdzenie wniosku dotyczące dopuszczalności zasiedzenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w okresie przed wejściem w życie Konstytucji, niepoparte przy tym pogłębioną argumentacją i skoncentrowane na zarzucie braku dokonania w tym zakresie jednoznacznych ocen przez Sąd Okręgowy, nie może zatem przemawiać za oczywistością skargi kasacyjnej, skoro u podstaw oddalenia wniosku legło w sprawie również niespełnienie przesłanki samoistności posiadania przez wnioskodawców ani przesłanki upływu 30-letniego terminu zasiedzenia. Przyjęty przez Sąd Okręgowy 30-letni termin zasiedzenia nie jest kwestionowany przez skarżących, natomiast argumentacja wniosku dotycząca dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny charakteru posiadania lokalu przez wnioskodawców nie przekonuje o spełnieniu przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., skoro nie wskazuje jednoznacznie, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na ich korzyść. Do objęcia w posiadanie lokalu przez wnioskodawców w 1987 r. doszło w ramach stosunków rodzinnych. Wnioskodawczyni wraz z rodziną zamieszkała w spornym lokalu za zgodą matki po przydzieleniu na rzecz matki wnioskodawczyni - wówczas jeszcze - lokatorskiego prawa do lokalu. Na rzecz matki wnioskodawczyni wydana została następnie decyzja zarządu spółdzielni mieszkaniowej wyrażająca zgodę na przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze I CSK 4567/23 4 własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz doszło do przekształcenia tego prawa. W świetle treści przywołanych przez Sąd Okręgowy zeznań wnioskodawczyni, wskazujących na składanie wnioskodawczyni przez matkę obietnic o późniejszym przepisaniu lokalu na jej czy wnioskodawców rzecz oraz objęcia posiadania lokalu za zgodą matki wnioskodawczyni, pokrycie przez wnioskodawców uiszczonych przez matkę wnioskodawczyni do spółdzielni kosztów związanych z przekształceniem, zamieszkiwanie przez nich w lokalu i dokonywanie nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z nieruchomości, nie pozwala uznać za oczywiście wadliwą oceny powyższych okoliczności przez Sąd Okręgowy jako niewystarczających dla zaistnienia samoistnego posiadania (posiadania jak uprawniony z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego). Posiadacz zależny może zmienić swoje posiadanie w posiadanie prowadzące do zasiedzenia, jednakże taka zmiana musi zostać zamanifestowana na zewnątrz w sposób jednoznaczny i wskazywać na wolę władania cum animo rem sibi habendi w sposób widoczny dla uprawnionego i otoczenia; samą intencję zmiany i świadomość posiadania samoistnego uznaje się za niewystarczające (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2012 r., I CSK 561/11, niepubl. oraz z 29 października 2019 r., II CSK 279/19, niepubl. i tam powołane judykaty). In casu powołane przez skarżących we wniosku okoliczności faktyczne, częściowo nieobjęte podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia, nie wskazują, że wnioskodawcy zademonstrowali względem matki wnioskodawczyni wolę władania lokalem z jej wyłączeniem, natomiast od daty śmierci matki wnioskodawczyni przyjęty w sprawie, a nieobjęty zarzutami kasacyjnymi, 30-letni termin zasiedzenia nie upłynął. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. [P.L.] [a.ł] I CSK 4567/23 5