I CSK 486/23

I CSK 486/23 POSTANOWIENIE 26 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa B. K. przeciwko C. spółce jawnej w B. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej C. spółki jawnej w B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 29 czerwca 2022 r., V AGa 80/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od C. spółki jawnej w B. na rzecz B. K. kwotę 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwana C. spółka jawna w B. w sprawie z powództwa B. K. o zapłatę wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 29 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne na gruncie stosowania I CSK 486/23 2 art. 382 w zw. z art. 2352 § 1 pkt 5 w zw. z art. 45810 k.p.c. w zakresie, w jakim sąd drugiej instancji jest uprawniony do oparcia swoich ustaleń wyłącznie na ustaleniach sądu pierwszej instancji, rezygnując z określonego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozważenia zarzutów apelacji, w tym wynikających z niej wniosków dowodowych i pominięciu dowodu z zeznań świadka w postępowaniu gospodarczym wskutek niezasadnego zastosowania art. 2352 § 1 pkt 5 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa i prawidłowej wykładni, jak również w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Natomiast nie jest to ogólnodostępny środek zaskarżenia orzeczeń, który umożliwia rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu uregulowana w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony tylko do zbadania przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Zatem nie służy merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący ma obowiązek wskazać i uzasadnić określoną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W ten sposób ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie I CSK 486/23 3 tych przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione wyłącznie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie będzie instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. W związku z tym, nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne musi być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Skarga kasacyjna pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych, które pozwalają uznać, że skarżąca skutecznie wykazała, że w sprawie została spełniona przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wskazać należy, ze kwestia dopuszczalności opierania się przez sąd drugiej instancji na ustaleniach faktycznych poczynionych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie stanowi novum i była wielokrotnie rozważana przez Sąd Najwyższy. W orzecznictwie wskazuje się, że akceptując ocenę dowodów dokonaną w pierwszej instancji sąd drugiej instancji nie ma obowiązku przytaczania przyczyn, dla których poszczególnym dowodom przyznano albo odmówiono mocy dowodowej; może poprzestać w tej mierze na uznaniu za własne poczynionych ustaleń faktycznych, z zastrzeżeniem obowiązku odniesienia się do I CSK 486/23 4 zarzutów apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 16 lutego 2017 r., I CSK 212/16; z 14 września 2017 r., V CSK 666/16; z 6 grudnia 2017 r., I CSK 136/17; postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lipca 2013 r., II PK 68/13). W tym kontekście zasadne jest również powołanie się na stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym, z ustanowionego obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji w art. 378 § 1 k.p.c. nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające uznaje się odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia. Warto podkreślić, że fakty ustalone przez sąd drugiej instancji w wyniku swobodnej oceny prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego nie mogą być podważane w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.) i stanowią wiążącą Sąd Najwyższy podstawę faktyczną rozważań prawnych (art. 39813 § 2 k.p.c). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny rozważył postawione w apelacji zarzuty, zaś podstawą tych rozważań był cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że sąd drugiej instancji ustalił, że pozwana nie złożyła reklamacji w terminie określonym w art. 568 k.c., który jest terminem zawitym. Natomiast po jego upływie roszczenia o obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy wygasły, a więc nie mogły być skutecznie dochodzone przed sądem. W skardze kasacyjnej pozwana ograniczyła się do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy, wskazując przy tym, że Sąd Apelacyjny bezpodstawnie pominął dowód z zeznań świadka. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 45810 k.p.c. dowód z zeznań świadków ma charakter subsydiarny i jest możliwy tylko, w sytuacji gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowód taki jest dopuszczalny wówczas gdy strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych. I CSK 486/23 5 W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że sąd drugiej instancji bezpodstawnie pominął dowód z zeznań świadka. W związku z tym, przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienie prawne nie ma waloru nowości i nie jest zagadnieniem istotnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa. W głównej mierze zagadnienie prawne wskazane przez skarżącą stanowi polemikę ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego zawartym w uzasadnieniu wyroku. Powyższe pozwala na przyjęcie, że skarżącej chodzi wyłącznie o poddanie zaskarżonego orzeczenia kontroli kasacyjnej, a nie o wykazanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. [SOP] [ms]