I CSK 5378/22

WyrokIzba Cywilna2023-08-09

Skład orzekający: Marta Romańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność polegająca na nabyciu przez jednego z małżonków lokalu mieszkalnego na majątek osobisty, z pominięciem drugiego małżonka, który zrzekł się prawa pierwszeństwa nabycia, stanowi nieważną czynność prawną sprzeczną z art. 35 k.r.o. i może być podstawą do żądania rozliczenia z majątku wspólnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wnioskodawca nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości. Wnioskodawca nie przedstawił przekonujących argumentów, że zrzeczenie się prawa pierwszeństwa nabycia lokalu, który był jedynym składnikiem majątku wspólnego, stanowiło czynność nieważną z mocy prawa lub naruszało dyspozycję art. 35 k.r.o. Skoro wspólność majątkowa została zniesiona przed nabyciem lokalu, a wnioskodawca świadomie zrezygnował z realizacji swojego prawa, nie można mówić o uszczerbku dla majątku wspólnego ani o przysporzeniu z tego majątku na rzecz majątku osobistego uczestniczki.
Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie o podział majątku wspólnego. Wspólność majątkowa małżeńska została zniesiona wyrokiem Sądu Rejonowego. Jedynym wspólnym prawem stron był najem lokalu mieszkalnego. Gmina przeznaczyła lokal do sprzedaży z bonifikatą. Wnioskodawca, za zgodą i w obecności, zezwolił uczestniczce na nabycie lokalu na jej majątek osobisty, zrzekając się swojego prawa pierwszeństwa. Po wyprowadzce z lokalu, wnioskodawca domagał się rozliczenia z tytułu rzekomego przesunięcia aktywów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika koszty postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

I CSK 5378/22 POSTANOWIENIE 9 sierpnia 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska na posiedzeniu niejawnym 9 sierpnia 2023 r. w Warszawie, w sprawie z wniosku A. K. z udziałem S. K. o podział majatku wspólnego, na skutek skargi kasacyjnej A. K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z 22 lutego 2022 r., II Ca 796/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia wnioskodawcy niniejszego postanowienia, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. I CSK 5378/22 2 UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do przytoczonych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Wnioskodawca jako przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania podał art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., po czym w części pisma zatytułowanej „okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania” przedstawił własną, odmienną od uznanej za właściwą przez Sądy meriti ocenę prawną sprawy. Wnioskodawca wymienił przepisy, które jego zdaniem mają zastosowanie do ustalonych przez Sądy faktów. Jako niekwestionowany przytoczył fakt, że „w dacie zniesienia wspólności majątkowej orzeczeniem Sądu Rejonowego w Chełmie pozostawali tylko w specyficznej wspólności prawa najmu, które stanowiło jedyny przedmiot tej współwłasności. Bezspornym jest także, że w wyniku oświadczeń woli zawartych w akcie notarialnym, Uczestniczka stała się jedynym właścicielem lokalu mieszkalnego i praktycznie beneficjentem całości udzielonej przez Sprzedającego bonifikaty”. Po czym stwierdził, że „Z gramatycznej wykładni bardzo ogólnego sformułowania oświadczeń woli stron w akcie notarialnym w tym w szczególności oświadczenia o zgodzie Wnioskodawcy na nabycie w ramach przysługującego obu małżonkom prawa pierwszeństwa nabycia wynika, że faktycznie dokonano definitywnego podziału majątku wspólnego wynikającego z praw z umowy najmu. Taka czynność, jako sprzeczna z art. 35 k.r.o., winna być z mocy prawa – art. 58 § 1 k.c. – nieważna”, a to wnioskowanie uzasadnił „praktyką orzeczniczą” i tym, że Sąd Najwyższy ma uznawać „za niedopuszczalne czynności, I CSK 5378/22 3 których celem jest likwidacja majątku wspólnego małżonków”. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ani w jego uzasadnieniu wnioskodawca nie wyjaśnił, jakie zagadnienie prawne powstało w sprawie i wymaga rozważenia przez Sąd Najwyższy, które przepisy w ocenie wnioskodawcy wymagają wykładni, jako wywołujące wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie ani wreszcie – naruszenie których przepisów przez Sądy meriti jest oczywiste, rażące i uzasadnia tezę o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Jedyny problem sformułowany przez wnioskodawcę w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się do uwagi, że „Konieczna jest ocena prawna przez Sąd Najwyższy stanu faktycznego, gdy nastąpiło przesuniecie aktywów z majątku wspólnego (realnej ekspektatywy uzyskania bonifikaty przy zakupie lokalu) na majątek osobisty, a przedmiot takiego przesunięcia stanowi jedyny składnik majątku wspólnego, to, czy takie oświadczenie nie narusza dyspozycji art. 35 k.r.o. i czy z tego faktu można poprawnie wyprowadzić wniosek o rezygnacji przez Wnioskodawcę z rozliczenia z małżonkiem korzystającym wyłącznie z prawa pierwokupu lokalu i przyznanej bonifikaty na zasadach słuszności”. Z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że wspólność ustawowa małżeńska została zniesiona między stronami wyrokiem z […] lipca 1999 r., przy czym jedynym wspólnym prawem stron był najem lokalu mieszkalnego przeznaczonego w 2008 r. przez Gminę C. do sprzedaży. Najemcom przysługiwała bonifikata od ceny ustalonej przez sprzedającą. Wnioskodawca rozpoczął rozmowy mające doprowadzić do zawarcia umowy sprzedaży lokalu, sfinalizowane […] sierpnia 2008 r. w ten sposób, że w jego obecności i za jego zgodą uczestniczka kupiła lokal na jej majątek osobisty, nie zaś wnioskodawca lub obie strony na współwłasność. Wnioskodawca pozostał w tym lokalu jako jego mieszkaniec do marca 2010 r., po czym się z niego wyprowadził, a zatem od tego momentu definitywnie stracił status najemcy lokalu. Skoro wnioskodawca zrezygnował z realizacji prawa pierwszeństwa nabycia lokalu, którego był najemcą, przysługującego mu niezależnie od przysługiwania I CSK 5378/22 4 tego samego uprawnienia uczestniczce, to nie stało się to z uszczerbkiem dla majątku wspólnego (nieistniejącego między stronami od […] lipca 1999 r.) i nie było też formą przysporzenia z tego majątku na rzecz majątku osobistego uczestniczki. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 98 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 4 ust. 1 pkt 8 w związku z § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800), orzeczono jak w postanowieniu. (B.Ł.) [ł.n]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1art. 35 KROart. 58 § 1 KCart. 98 § 1art. 39821art. 391 § 1 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 4 ust. 1§ 2 pkt 6§ 10 ust. 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy