I CSK 5835/22

I CSK 5835/22 POSTANOWIENIE 4 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 4 marca 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J. K. i K. K. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2022 r., I ACa 76/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo J. K. i K. K. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę (pkt 1) i orzekł o zwrocie kosztów procesu (pkt 2). Wyrokiem z 29 kwietnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie – orzekając na skutek apelacji powodów – zmienił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym częściowo w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 344 612,07 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 marca 2017 r. do dnia I CSK 5835/22 2 12 kwietnia 2022 r. i zastrzegł na rzecz pozwanego prawo zatrzymania zasądzonej na rzecz powodów kwoty do czasu zaoferowania pozwanemu przez powodów kwoty 584 377,27 zł; - w punkcie drugim w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I), oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt II) i orzekł o zwrocie kosztów postępowania apelacyjnego (pkt III). Skargę kasacyjną od wyroku wniósł pozwany bank podnosząc, że jest ona oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), bowiem stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oznacza, że w konsekwencji stwierdzenia bezskuteczności czynności prawnej w postaci umownego potrącenia wzajemnych wierzytelności stron, kwota objęta potrąceniem winna być uznana za świadczenie (art. 353 § 2 k.c.) spełnione przez powodów na rzecz pozwanego. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej według skarżącego jest zasadny, bowiem zaskarżony wyrok opiera się na oczywistym naruszeniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 353 § 2 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń, wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Nie jest to ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. W judykaturze wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek, przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, I CSK 5835/22 3 przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2023 r., I CSK 6201/22). Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej. Chodzi więc o szczególne, kwalifikowane przypadki naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika, a więc o sytuację, w której wyrok może być uznany za błędny lub wadliwy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 1 marca 2002 r., I PKN 34/01; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, z 26 października 2022 r., I CSK 3332/22, z 29 stycznia 2021 r., I CSK 491/20). Nie można uznać, że skarżący taką oczywistą zasadność skargi wykazał, bowiem uzasadnienie w tym zakresie nie wykazuje oczywistego naruszenia przepisów prawa, które skutkowało wydaniem wadliwego orzeczenia. Trzeba też zauważyć, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej jest w zasadzie tożsame z uzasadnieniem podstawy kasacyjnej. Skarżący oczywistą zasadność skargi wiąże z oczywistym naruszeniem przez Sąd wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne prima facie i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za błędny i jego wzruszenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, i orzeczenia tam powołane). Należy zwrócić uwagę, że art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. odwołuje się do oczywistej zasadności skargi. W przepisie tym nie chodzi o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane. Nie chodzi więc o wskazanie naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej. Oczywista zasadność skargi może zatem wynikać z kwalifikowanego naruszenia przepisu I CSK 5835/22 4 prawa pod warunkiem jednak, że skarżący wykaże, iż uchybienie to zadecydowało o wyniku sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17, z 11 grudnia 2018 r., II PK 278/11, z 19 lipca 2023 r., III USK 339/22). Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania nie jest dopuszczalna ocena podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), lecz Sąd jest zobligowany i uprawniony wyłącznie do zbadania, czy wystąpiły przyczyny kasacyjne, określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Analiza motywów zaskarżonego postanowienia może być zatem dokonana jedynie pod kątem tego, czy uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera argumenty, które przekonują o oczywistej zasadności skargi. Aby teza skarżącego o wystąpieniu podanej przyczyny kasacyjnej była zasadna, musiałaby opierać się na wykazaniu oczywistej błędności rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji, zakwestionowanego w skardze kasacyjnej, wskazującej w podstawach na dopuszczenie się przez ten Sąd określonych uchybień. Po analizie zaprezentowanych argumentów Sąd Najwyższy nie dostrzega, by w sprawie spełniona została przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, w rozumieniu wyżej podanym. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa, oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w sądzie drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. Przyjęcie przez Sąd drugiej instancji poglądu, niezgodnego ze stanowiskiem skarżącego, nie przesądza o nietrafności wydanego w sprawie orzeczenia, a tym bardziej - o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Twierdzenia skargi mają w części charakter niedopuszczalnej polemiki ze stanowiskiem, wyrażonym w zaskarżonych orzeczeniach. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi I CSK 5835/22 5 kasacyjnej do rozpoznania, ze względu na przesłankę przedsądu, przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Mając na względzie zaprezentowane argumenty, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sporu – na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. [SOP] (r.g.)