I CSK 2135/22

Sygn. akt I CSK 2135/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 lipca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela w sprawie z powództwa S. M. i E. N. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o ustalenie nieważności uchwały, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 lipca 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda S. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powoda S. M. na rzecz pozwanej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w G. na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych, obejmującą należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi E. N. w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE S. M. oraz E. N. wnieśli pozew przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o ustalenie nieważności uchwały nr […] z 10 marca 2018 r. Walnego Zgromadzenia Spółdzielni w sprawie odwołania członka Rady Nadzorczej E. N. oraz o ustalenie 2 nieważności uchwały […] z 10 marca 2018 r. Walnego Zgromadzenia Spółdzielni w sprawie odwołania członka Rady Nadzorczej S. M.. Wyrokiem z 17 października 2018 r. Sąd Okręgowy w G. W. oddalił powództwo. Wyrokiem z 19 marca 2021 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powoda S. M. W skardze kasacyjnej powód S. M., jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18, niepubl.). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej 3 instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07, niepubl.). W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa oraz że w wyniku takiego naruszenia zapadło w sądzie drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji strona została pozbawiona możności obrony swych praw, ponieważ w świetle zapisów pisemnego protokołu rozprawy z 17 października 2018 r., zarzut dotyczący nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji wniosku o odroczenie terminu rozprawy, jej zakończenie i ogłoszenie wyroku pod nieobecność pełnomocnika skarżącego powoda, jest oczywiście zasadny. Należy jednak podkreślić, że z protokołu z 17 października 2018 r. (k. 148) wynika, że w toku posiedzenia powodowie zadzwonili do swojego nieobecnego pełnomocnika i w porozumieniu z nim ustalili, żeby na posiedzeniu przesłuchać świadków. Oznacza to, że akceptowali brak odroczenia terminu rozprawy. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 99 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 3 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb 4 Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 68 ze zm.), z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. (SK 66/19, Dz.U. z 2020 r., poz. 769), a więc przy zastosowaniu § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). [as]