I CSK 610/13

Sygn. akt I CSK 610/13 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa […] "H. […]" S.A. z siedzibą w W. przeciwko G. N. o ochronę dóbr osobistych i zaniechanie czynów nieuczciwej konkurencji, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 maja 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 1980,- (jeden tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w W. zobowiązał pozwanego G. N. do zamieszczenia w dziennikach: „R.” i „G. [X.]” oraz w „G. [Y.]” oświadczenia o wskazanej treści, zawierającego przeproszenie powoda: […] „H. […]” S.A. z siedzibą w W. za rozpowszechnianie nieprawdziwych i wprowadzających w błąd wiadomości dotyczących określonego środka farmaceutycznego oraz oświadczenie pozwanego odnośnie prawa powoda do jego wytwarzania, wprowadzania do obrotu i dystrybuowania, a także stwierdzenia, że powód nie naruszył prawa pozwanego do wynalazku, a następnie do patentu na ten środek farmaceutyczny, który to patent został unieważniony przez Urząd Patentowy RP. Ponadto Sąd zobowiązał pozwanego do wysłania pocztą opisanego oświadczenia do szeregu hurtowni farmaceutycznych w Polsce, oddalił powództwo w pozostałej części, w tym zasądzenia 80.000 złotych na rzecz wskazanej fundacji i rozstrzygnął o kosztach procesu. W wyniku wniesionej apelacji obu stron, Sąd Apelacyjny w […], wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten tylko sposób, że oddalił powództwo o opublikowanie oświadczenia przez pozwanego w dziennikach „G. [X.]” i „R.”, zobowiązał pozwanego do wysłania oświadczenia także do kolejnej, wskazanej w wyroku hurtowni, zasądził od pozwanego 20.000 złotych na rzecz wskazanej fundacji, oddalił apelacje stron w pozostałej części i zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. Rozpoznając apelacje stron Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego oraz oceny prawne, w szczególności odnośnie do naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powoda w postaci jego renomy (art. 23 w związku z art. 43 k.c.) i popełnienia deliktu nieuczciwej konkurencji naruszającego interesy powoda (art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, dalej jako u.z.n.k.) i że w związku z tym zachodziły podstawy do częściowego uwzględnienia powództwa i orzeczenia o środkach zmierzających do usunięcia skutków naruszenia przewidzianych w art. 24 k.c. i w art. 18 ust. 3 u.z.n.k. Ograniczenie zakresu opublikowania oświadczenia pozwanego wyniknęło, według uzasadnienia wyroku Sądu 3 Apelacyjnego z nieprzeniesienia sporu stron na media ogólnopolskie, ani żeby w nich zarzucane było przez pozwanego naruszenie jego praw do patentu, jak też nie był ten spór podjęty w szerszej debacie publicznej. Stąd uznane zostało za wystarczające opublikowanie oświadczenia w piśmie branżowym. Sąd drugiej instancji naprawił także błąd w zaskarżonym wyroku przez dodanie, pominiętej w nim hurtowni farmaceutycznej, do której również winno zostać wysłane oświadczenie pozwanego, a ponadto uznał za zasadne zasądzenie od pozwanego tzw. pokutnego, przewidzianego w art. 18 ust. 1 pkt 6 u.z.n.k., przyjmując za właściwą kwotę 20.000 złotych i uzasadniając ją stopniem winy pozwanego, rozmiarami i częstotliwością naruszeń praw powoda oraz sposobem działania sprawcy. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego pozwany zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 6 u.z.n.k. oraz art. 3 ust. 1 u.z.n.k. poprzez ich nieuprawnione zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania dotyczy art. 328 § 2 oraz art. 233 k.p.c. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na niespełnienie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania pozwany powołał się na oczywiste uzasadnienie skargi kasacyjnej wskutek błędnego zastosowania przez Sąd art. 18 ust. 1 pkt 6 u.z.n.k., gdyż czyn pozwanego nie był zawiniony, a także błędnego zastosowania art. 3 ust. 1 tej samej ustawy, mimo że działanie pozwanego nie było sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami i nie zagrażało ani nie naruszało interesów powoda; poza tym naruszony został art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji oraz dopuszczono się do naruszenia w różny sposób art. 233 k.p.c. 4 Z treści wniosku i jego minimalnego uzasadnienia, które z trudnością można uznać za spełniające obowiązek zawarty w art. 3984 § 2 k.p.c. wynika, że wniosek ten polega na nieporozumieniu i na niezrozumieniu przez pełnomocnika skarżącego, czym jest skarga kasacyjna i jakie funkcje pełni postępowanie przed Sądem Najwyższym wywołane wniesieniem tej skargi. Poza takim wnioskiem płynącym z uzasadnienia skargi, podobnie on wygląda w świetle repliki pozwanego na odpowiedź powoda na skargę kasacyjną pozwanego, w której skarżący nie próbuje merytorycznie uzupełnić wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na oczywistość tej skargi, tylko polemizuje ze stroną powodową, tak jakby to od jej stanowiska zależało przyjęcie skargi do rozpoznania i zamiast argumentów w postaci profesjonalnego wywodu prawnego, wystarczyło kilka razy powtórzyć, że ma się rację, gdyż skarga (nie wniosek o jej przyjęcie) „spełnia wszelkie kryteria i zawiera wszelkie elementy przewidziane w odpowiednich przepisach postępowania cywilnego w zakresie dopuszczalności przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy”. Pełnomocnik pozwanego nie ma jednak racji. Z usytuowania i brzmienia odpowiednich przepisów k.p.c. oraz zgodnego w tej mierze stanowiska orzecznictwa i poglądów doktryny wiadome jest, że postępowanie kasacyjne nie pełni roli postępowania przed trzecią instancją sądową, lecz ma charakter nadzwyczajny, a skarga kasacyjna stanowi wyjątkowy środek zaskarżenia przysługujący od prawomocnego orzeczenia sądowego tylko w razie spełnienia enumeratywnie wymienionych warunków prawnych. Należy je we wniosku wskazać, a następnie przekonująco uzasadnić w fazie tzw. przedsądu ich rzeczywiste występowanie. W skardze kasacyjnej pozwanego nie zostało zawarte takie uzasadnienie wniosku o jej przyjęcie. Jest ono lapidarnym, dwuzdaniowym powtórzeniem (streszczeniem) podstaw samej skargi, przez odwołanie się do tych samych przepisów k.p.c., których naruszenie przez zaskarżony wyrok zostało w skardze zarzucone. Nie takie jest jednak zadanie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, który opiera się na tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Dla potwierdzenia, że tak jest skarżący winien dowieść, iż błędy w zastosowaniu przepisów prawa przez sąd drugiej instancji mają 5 charakter kwalifikowany, to znaczy są tak poważne (rażące), że bez potrzeby dokonywania głębszych analiz prawa widać, niejako na pierwszy rzut oka, naruszenie tych przepisów. W licznych i znanych orzeczeniach Sądu Najwyższego oraz w doktrynie prawa, poprzez komentarze, monografie i artykuły od wielu lat zgodnie wskazuje się, co oznacza oczywiste uzasadnienie skargi i jak powinno wyglądać uzasadnienie we wniosku przesłanki oczywistości skargi kasacyjnej, zwłaszcza jeśli jedynie na tej przesłance opiera się wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania, a zarzuty wobec zaskarżonego orzeczenia odnoszą się tylko do przepisów postępowania. Przykładowo można podać z ostatniego okresu wyjaśniające to po raz kolejny postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 lipca 2011 r., II CSK 59/11; z dnia 18 września 2012 r., II CSK 179/12 i z dnia 12 czerwca 2013 r., V CSK 447/12, niepubl. W odpowiedzi na skargę strona powodowa trafnie odwołała się do cytowanych poglądów piśmiennictwa i także do dawniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego. W tych okolicznościach na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. należało odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aw