I CSK 6185/22

I CSK 6185/22 POSTANOWIENIE 28 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Małgorzata Manowska na posiedzeniu niejawnym 28 marca 2023 r. w Warszawie., w sprawie z wniosku B. B. z udziałem K. S. i T. P. o zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej B. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 15 czerwca 2022 r., II Ca 552/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald w Poznaniu z 17 grudnia 2021 r. w sprawie o zasiedzenie. Od postanowienia Sądu drugiej instancji wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, wnosząc o jej przyjęcie do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., ze względu na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów w zakresie dotyczącym tego czy na wypadek dokonania przez współwłaścicieli nieformalnego zniesienia współwłasności, dokonania działu spadku, bez zachowania właściwej formy (per facta concludentia) uzyskujący w wyniku powyższego posiadanie nieruchomości współwłaściciel jest posiadaczem samoistnym także w zakresie udziału pozostałych współwłaścicieli, który wyrazili na to zgodę i czy uzyskuje I CSK 6185/22 2 posiadanie takiej nieruchomości w dobrej wierze oraz czy dla oceny istnienia dobrej lub złej wiary zastosowanie tradycyjne czy liberalne rozumienie tego pojęcia i czy w związku z powyższym taki posiadacz może zasiedzieć udział współwłaściciela. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. m.in. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21). Występowanie w sprawie istotnego I CSK 6185/22 3 zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia SN: z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15). Natomiast powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08; z 24 lutego 2012 r., II PK 274/11; z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20). W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż podniesione przez skarżącą kwestie dotyczą w istocie ugruntowanej w orzecznictwie kwestii surowych wymagań dla współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego, uzasadnionych bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności, która narażona byłaby na uszczerbek, gdyby współwłaściciel uprawniony do współposiadania całości mógł łatwo doprowadzić do utraty praw pozostałych współwłaścicieli, powołując się na zmianę swojej woli, a więc elementu subiektywnego (zob.m.in. postanowienia SN: z 20 października 1997 r., II CKN 408/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 61, z 7 stycznia 2009 r., II CSK 405/08, z 29 czerwca 2010 r., III CSK 300/09, z 2 marca 2012 r., II CSK 249/11, z 20 września 2012 r., IV CSK 117/12, z 15 maja 2013 r., III CSK 263/12, z 13 października 2013 r., V CSK 488/12, z 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 412/13, z 8 maja 2014 r., V CSK 324/13, z 4 lipca 2014 r., II CSK 622/13, z 5 listopada 2014 r., III CSK 280/13, z 30 stycznia 2015 r., III CSK 179/14, z 12 lutego 2015 r., IV CSK 251/14, z 15 maja 2018 r. II CSK 6/18.). I CSK 6185/22 4 Sąd drugiej instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego wnioskodawczyni nie udowodniła, że rozszerzyła zakres swojego samoistnego posiadania i nie uzewnętrzniła tej zmiany wobec współwłaścicieli. Chodzi o zarówno o zeznania samej skarżącej, że za właściciela nieruchomości zaczęła się uznawać dopiero po śmierci matki, jak również całokształt okoliczności ustalonych przez Sądy meriti. Sąd Okręgowy podkreślił również, dlaczego ewentualne nabycie posiadania nastąpiłoby w złej wierze. W tym przypadku wskazać należy na jedynie ustne zapewnienia rodziców wnioskodawczyni i uczestniczek, że nieruchomość będzie własnością wnioskodawczyni, a także testamenty notarialne pozostawione przez tych właśnie rodziców. W dobrej wierze nie będzie spadkobierca obejmujący w posiadanie nieruchomość spadkową w sytuacji, gdy wie o innych spadkobiercach powołanych do dziedziczenia (zob. wyrok SN z 19 maja 1998 r., II CKN 770/97). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. ał