I CSK 629/10
WyrokIzba Cywilna2011-03-11
Skład orzekający: Irena Gromska-Szuster
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji administracyjnej, na podstawie której zawarto umowę wieczystego użytkowania, skutkuje samoistnie nieważnością tej umowy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, na podstawie której zawarto umowę sprzedaży nieruchomości lub umowę wieczystego użytkowania, nie powoduje samo przez się nieważności takiej umowy. Ustalona przez Sąd Okręgowy przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, będących podstawą umowy użytkowania wieczystego (nie wskazanie celu użytkowania wieczystego), nie uzasadniała wniosku, że sama umowa była sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.Stan faktyczny
Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania nieruchomości na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej. Umowa ta została zawarta w 1991 r. na podstawie decyzji administracyjnych, które później zostały uchylone. Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. Powodowie wnieśli skargę kasacyjną, argumentując, że umowa jest nieważna z powodu sprzeczności z prawem i braku ważnej kauzy po uchyleniu decyzji administracyjnych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanych zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 629/10 POSTANOWIENIE Dnia 11 marca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa M. S. i W. S. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w R., Gminie Miasta R. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta R. o ustalenie nieważności umowy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 marca 2011 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 23 marca 2010 r., 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od powodów solidarnie na rzecz Gminy Miasta R. kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) i na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w R. w wyniku apelacji pozwanych zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo M. S. i W. S. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w R., Skarbowi Państwa- Prezydentowi Miasta R. i Gminie Miasto R. o ustalenie nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania określonej w pozwie nieruchomości na rzecz pozwanej Spółdzielni, zawartej w dniu 20 czerwca 1991 r. W skardze kasacyjne powodowie jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazali na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., stwierdzając, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż w sprawie został podniesiony szereg okoliczności wskazujących na sprzeczność zaskarżonej umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustaw, co z mocy art. 58 §1 k.c. skutkuje nieważnością tej umowy. Umowa została zawarta przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej Wojewody oraz bez wymaganej ustawą decyzji administracyjnej, która została uchylona, co sprawia, że obecnie umowa wieczystego użytkowania funkcjonuje bez wymaganej przez kodeks cywilny ważnej kauzy. Nieważność tej umowy pozostaje również jednoznaczna, zdaniem skarżących, w kontekście faktów, na podstawie których została stwierdzona nieważność decyzji administracyjnej z dnia 23 lutego 1989 r. mającej pierwotnie służyć za podstawę jej zawarcia, która została wydana w oparciu o także uchyloną później, a więc nieistniejąca w obrocie prawnym, inną decyzję administracyjną z dnia 28 lutego 1985 r. Tym samym do zawarcia w dniu 20 czerwca 1991 r. umowy wieczystego użytkowania doprowadziło wyłącznie bezprawne działanie organów administracyjnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jeżeli skarżący, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., powinien w wyodrębnionym wywodzie prawnym wykazać, że w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego od razu, na pierwszy rzut oka, przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło
3 orzeczenie oczywiście wadliwe. Nie wystarczy zatem powołanie się na rażące nawet naruszenie określonych przepisów, bowiem mimo takiego naruszenia, orzeczenie może odpowiadać prawu (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004/3/49, z dnia 30 sierpnia 2007 r. II CSK 322/07, z dnia 18 stycznia 2008 r. II PK 276/07, z dnia 9 czerwca 2008 r. II UK 38/08 i z dnia 13 listopada 2008 r. II UK 228/08). Skarżący nie wykazali tych okoliczności. Bezsporne jest, że w chwili zawierania kwestionowanej umowy użytkowania wieczystego, Gmina była właścicielką nieruchomości objętej umową i jest nią nadal a wszystkie decyzje administracyjne, na podstawie których umowa została zawarta istniały. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy uchylenie ostatecznej decyzji administracyjne, na podstawie której zawarto umowę sprzedaży nieruchomości lub umowę wieczystego użytkowania, nie powoduje samo przez się nieważności umowy (porównaj między innymi orzeczenia z dnia 25 kwietnia 1964 r. III CO 12/64, OSNCP 1964/12/244 i z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 4/92, OSNCP 1992/12/211). Ustalona przez Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie przyczyna stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym nieważności decyzji administracyjnych będących podstawą zawartej umowy użytkowania wieczystego (nie wskazanie celu użytkowania wieczystego), nie uzasadniała wniosku, że sama umowa użytkowania wieczystego była sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, jak również nie uzasadnia oceny, że zaskarżony wyrok jest oczywiście wadliwy. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi wskazana przez skarżących podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ani żadna inna podstawa przewidziana w art. 3989 § 1 k.p.c., co prowadziło do wydania orzeczenia jak w punkcie 1 postanowienia. Na wniosek pozwanych zawarty w odpowiedziach na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 oraz art. 39821 k.p.c. zasądził na ich rzecz od pozwanych zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. db
Powiązane orzeczenia
- II CSK 579/18 2019-05-28Czy skarga kasacyjna wniesiona w sprawie o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, oparta na zarzucie braku rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli skarżący nie wykaz…
- V CSK 340/18 2019-02-13Czy naruszenie publicznoprawnych obowiązków wynikających z prawa budowlanego przez użytkownika wieczystego, w sytuacji gdy umowa użytkowania wieczystego nie zawierała obowiązku utrzymania budynków w stanie zgodnym z praw…
- IV CSK 87/14 2014-06-30Czy sąd wieczystoksięgowy jest właściwy do stwierdzenia bezwzględnej nieważności umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z prawem własności posadowionych na niej budynków i urządzeń, jeśli przedm…
- III CSK 94/15 2015-07-08Czy sprzedaż prawa użytkowania wieczystego oznacza ad casum oczywiście sprzeczne z jego przeznaczeniem korzystanie z tego prawa, a także czy można rozwiązać umowę użytkowania wieczystego tylko co do niektórych działek, k…
- II CSK 40/13 2013-06-28Czy uchylenie decyzji administracyjnej, która stanowiła podstawę zawarcia umowy cywilnoprawnej, powoduje nieważność tej umowy?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 58 §1 KCart. 3989 § 1 KPCart. 98art. 108 § 1art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1 pkt 4§1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy