I CSK 663/15

Sygn. akt I CSK 663/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa K. H. przeciwko T. S. o ochronę dóbr osobistych, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 czerwca 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt VI ACa 545/14, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 600 (sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Według art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność 2 postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten pozostaje w zgodzie z zaleceniami Rady Europy, dopuszczającymi wprowadzanie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. Pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Sądu Apelacyjnemu z dnia 6 lutego 2015 r. naruszenie art. 379 pkt 5 (wymienienie w skardze pkt 4 było, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, wynikiem oczywistej omyłki) k.p.c. lub co najmniej art. 227 k.p.c. oraz naruszenie art. 24, 445 i 448 k.c., a wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnił: 1) występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych, dotyczących: a) możliwości wypowiadania się na temat stanu zdrowia psychicznego innych osób i uznania wypowiedzi na ten temat „automatycznie” za naruszenie dóbr osobistych, b) dopuszczalności zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz pozwanego, mimo iż publikacja nie wpłynęła negatywnie na jego życie, c) odpowiedzialności za publikację przekraczającą próg prywatności, gdy wypowiedź naruszająca prywatność pochodzi od osoby udzielającej wywiadu (czy ponosi ją ta osoba, czy dziennikarz); 2) występowaniem rozbieżności w orzecznictwie co do terminu, od którego należą się odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie zadośćuczynienia (czy od dnia doręczenia pozwu, czy od daty wyrokowania), 3) nieważnością postępowania, 4) oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Żadna z wskazanych przez pozwanego przesłanek mających uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest spełniona. Ad. 1. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Kwestie podniesione przez pozwanego nie są takimi zagadnieniami. 3 Jest oczywiste, że w zależności od okoliczności konkretnego przypadku wypowiedź na temat stanu zdrowia psychicznego określonej osoby może naruszać dobra osobiste tej osoby. Do takich wypowiedzi niewątpliwie należy tekst o treści, która jest przedmiotem sprawy. Niewymierny w pełni charakter okoliczności uzasadniających zasądzenie zadośćuczynienia sprawia, że sąd przy ustalaniu zadośćuczynienia ma pewną swobodę, zarówno co do zasądzenia zadośćuczynienia, jak i jego rozmiaru (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03 i 27 lutego 2004 r., V CK 282/03 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03). Dominuje przy tym pogląd, że oceniając zniesławiający lub znieważający charakter wypowiedzi, nie można kierować się indywidualną reakcją osoby, której wypowiedź dotyczy, lecz oprzeć na „opinii społecznej, znajdującej wyraz w poglądach ludzi rozsądnie i uczciwie myślących” (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 23 maja 2002 r., IV CKN 1076/00, 18 czerwca 2009 r., II CK 58/09, 29 września 2010 r., V CSK 19/10, 18 stycznia 2013 r., IV CSK 270/12, 19 czerwca 2015 r., IV CSK 470/14). Nie ulega wątpliwości, że na podstawie Kodeksu cywilnego odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych ponosi także osoba, która dopuściła się naruszenia tych dóbr wypowiedzią zawartą w cudzym materiale prasowym (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 275/03). Ad. 2. Potrzeba wykładni, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., występuje wtedy, gdy w odniesieniu do określonych przepisów brak utrwalonej judykatury albo gdy przyjęta w orzecznictwie wykładnia jest kontrowersyjna. Potrzeba wykładni, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., musi być doniosła z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, tj. mieć wpływ na wynik sprawy. Do rozbieżności w orzecznictwie co do terminu, od którego należą się odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie zadośćuczynienia, Sąd Najwyższy już się odnosił. Według wyjaśnień Sądu Najwyższego, termin, od którego należą się odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie, zależy od okoliczności sprawy. W jednych - może nim być data doręczenia pozwu, w innych - data wyrokowania (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10). 4 Ad. 3. Według poglądu utrwalonego w judykaturze, nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swych praw zachodzi wtedy, gdy strona na skutek naruszenia określonych przepisów postępowania przez sąd lub przez przeciwnika w sporze nie mogła brać udziału w istotnej części postępowania. Do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony nie wystarcza zatem samo ustalenie, że doszło do naruszenia określonych przepisów dotyczących udziału strony w postępowaniu, ale konieczne jest jeszcze wykazanie, że wskutek tego naruszenia strona nie mogła brać udziału w istotnej części postępowania. W sprawie taki stan nie wystąpił. Nie doszło też do zarzucanego naruszenia art. 227 k.p.c. wskutek oddalenia wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych w puncie 6 odpowiedzi na pozew „na okoliczność odbiegających od normy zachowań powoda” i „stanu jego zdrowia psychicznego”, ponieważ, jak trafnie przyjęły Sądy orzekające w sprawie, zaoferowane przez pozwanego dowody z zeznań świadków nie mogły być podstawą ustaleń dotyczących stanu zdrowia powoda. Ad. 4. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., dotyczącym przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, chodzi o łatwo dostrzegalne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchybienia przepisom prawa. Według utrwalonej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. tylko wtedy, gdy wskazana w niej wadliwość zaskarżonego orzeczenia jest dostrzegalna, bez potrzeby dokonywania głębszej analizy (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2011 r., I PK 237/10, 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, 24 lutego 2012 r., V CSK 225/11). Innymi słowy, przytoczone w skardze kasacyjnej okoliczności powinny jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (por. T. Wiśniewski, w: H. Dolecki, T. Wiśniewsku, red., Kodeksu postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Warszawa 2010, s. 233 i 234). W sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia żadnego z przepisów powołanych w skardze kasacyjnej pozwanego. 5 Z przedstawionych przyczyn, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zgodnie z art. 98 w związku z art. 108 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 4 i § 13 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013. 461), a także § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). db