I CZ 117/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: Z. Masłowski (sprawozdawca), J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Janiny B. o ubezwłasnowolnienie Heleny W., na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 18 maja 1966 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneJanina B. wniosła o ubezwłasnowolnienie swej matki, Heleny W., z powodu zaburzeń psychicznych przejawiających się w szczególnie wrogim i napastliwym stosunku wobec wnioskodawczyni.Sąd Wojewódzki wyznaczył rozprawę, na którą wezwał wnioskodawczynię oraz Helenę W., po której przesłuchaniu zobowiązał wnioskodawczynię do przedstawienia w terminie 7-dniowym świadectwa lekarskiego dotyczącego Heleny W. Po złożeniu żądanego zaświadczenia Sąd Wojewódzki wyznaczył ponowną rozprawę, na której postanowieniem z dnia 18 maja 1966 r. odrzucił wniosek o ubezwłasnowolnienie.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie wnioskodawczyni na powyższe postanowienie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z treści art. 552 § 1 k.p.c., żądanie przedstawienia świadectwa lekarskiego o stanie psychicznym osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, może nastąpić nie w każdym stadium postępowania o ubezwłasnowolnienie, lecz jedynie przed jego wszczęciem. Przepis ten bowiem ma na celu zapobieżenie wszczynaniu takiego postępowania na skutek bezpodstawnych wniosków. Niezłożenie żądanego świadectwa lekarskiego bądź też złożenie świadectwa wskazującego na stan psychiczny osoby, której wniosek dotyczy, z góry wyłączający możliwość jej ubezwłasnowolnienia, upoważnia sąd, stosownie do art. 552 § 2 k.p.c., do odmowy wszczęcia postępowania i odrzucenia wniosku. Jeżeli jednak postępowanie o ubezwłasnowolnienie zostało już wszczęte, to sąd nie jest władny korzystać z uprawnień przewidzianych w art. 552 k.p.c., lecz obowiązany jest przeprowadzić dowody przy zastosowaniu przepisów art. 553 i nast. k.p.c. i jeśli się okaże, że wniosek jest nieuzasadniony, oddali go.Kodeks postępowania cywilnego nie określa, z jaką chwilą następuje wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie. Nie wchodząc w rozważania teoretyczne w tym przedmiocie, należy - zdaniem Sądu Najwyższego - uznać, że wyznaczenie rozprawy z wezwaniem osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, i doręczeniem jej odpisu wniosku przesądza już w każdym razie o wszczęciu postępowania o ubezwłasnowolnienie w rozumieniu art. 552 k.p.c.Ponieważ w sprawie niniejszej Sąd Wojewódzki zażądał złożenia świadectwa lekarskiego dopiero po wysłuchaniu Heleny W. na rozprawie, dopuścił się obrazy art. 552 k.p.c. i z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.