I CZ 13/69

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "Samopomoc Chłopska" w W. o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wydanemu przeciwko Władysławowi M., także przeciwko jego małżonce Marii M. wskutek zażalenia wnioskodawcy i Marii M. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 13 listopada 1968 r. - zmienił zaskarżone postanowienie i nadał prawomocnemu wyrokowi Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 15 czerwca 1956 r. zasądzającemu od Władysława M. na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Jelonkach kwotę 10 207,83 zł z 8% od 15 IV 1955 r. oraz kwotę 463 zł tytułem kosztów procesu - klauzulę wykonalności także przeciwko jego małżonce Marii M. z ograniczeniem jednak jej odpowiedzialności tylko do majątku objętego wspólnością ustawową; oddalił zażalenie Marii M.Uzasadnienie faktyczneSpółdzielnia Rolniczo-Handlowa "Samopomoc Chłopska" w W. wystąpiła w dniu 31. V. 1968 r. o nadanie prawomocnemu wyrokowi Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 15. VI 1956 r., zasądzającemu od Władysława M. kwotę 10.207 zł na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J. (poprzednika prawnego wnioskodawczym), klauzuli wykonalności także przeciwko małżonce Marii M., z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową.Sąd Wojewódzki, po wysłuchaniu Marii M. - jako małżonki dłużnika - oddalił wniosek, zasądzając jednocześnie na rzecz Marii M. 25 zł tytułem zwrotu kosztów prowadzenia sprawy.Sąd ten ustalił, że Maria M. jest żoną dłużnika, że pozostaje z nim w ustawowej wspólności majątkowej i że przedawnienie roszczeń stwierdzanych prawomocnym orzeczeniem Sądu w stosunku do Władysława M. zostało przerwane podjętymi przeciwko niemu czynnościami egzekucyjnymi.Jednocześnie jednak przerwania przedawnienia roszczeń w stosunku do Władysława M. nie uznał za skuteczne wobec jego żony, przeciwko której nie podjęto w okresie 10-letnim żadnej czynności w sensie dochodzenia roszczenia lub w sensie egzekucyjnym. Tę ostatnią okoliczność uznał też Sąd za decydującą do uwzględnienia wysuniętego przez Marię M. zarzutu przedawnienia.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenia obu stron na postanowienie Sądu Wojewódzkiego, Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:Bieg przedawnienia względem określonej osoby może się rozpocząć tylko wówczas, jeśli istnieje w stosunku do niej określone i wymagane roszczenie podlegające przedawnieniu. W stosunku do Marii M. zaś żadnego roszczenia nie miała ani Sp-nia Rolniczo-Handlowa "Samopomoc Chłopska", ani też jej prawna poprzedniczka. Roszczenie istniało tylko w stosunku do Władysława M. - męża Marii M. - i od niego Spółdzielnia żądała zaspokojenia swej wierzytelności. Zgodnie z art. 23 § 1 k.r. (z 1950 r.) mogła przy tym żądać także zaspokojenia z majątku objętego wspólnością ustawową bez potrzeby uzyskiwania jakiegoś szczególnego tytułu przeciwko jego małżonce Marii M. Wypowiedział się już w tym zakresie Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 10. IX. 1962 r. (OSNCP 1964, poz. 1) podkreślając, że wierzyciel jednego z małżonków zaspokajając swoje roszczenie względem tegoż małżonka ma prawo traktować majątek wspólny małżonków tak samo jak majątek odrębny swego dłużnika.Skoro zaś Maria M. nie była dłużnikiem wnioskodawcy, nie mógł także rozpocząć się wobec niej i bieg terminu przedawnienia. Odmienne stanowisko Sądu Wojewódzkiego należało zatem uznać za nieuzasadnione.Również i przepisy nowego k.p.c. nie dają podstaw do innej oceny omówionego zagadnienia. Nadal wierzyciel może żądać zaspokojenia swojej wierzytelności tylko od tego małżonka, który jest dłużnikiem i także z majątku wspólnego (art. 41 § 1 k.r.o.), przy czym dodatkowy wymóg uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dla prowadzenia egzekucji z majątku objętego wspólnością ustawową (art. 787 k.p.c.) ma tylko formalne znaczenie. W wypadku bowiem ustalenia, że małżonków obowiązuje ustrój wspólności ustawowej, sąd nie może odmówić nadania klauzuli wykonalności określonej w art. 787 k.p.c.Skoro więc w rozpatrywanym wypadku małżonków M. obowiązywał ustrój wspólności ustawowej i skoro nie nastąpiło jeszcze przedawnienie roszczeń względem dłużnika Władysława M. - a tylko na to przedawnienie mogłaby się powoływać Maria M. - Sąd Wojewódzki nie miał podstaw do oddalenia wniosku.Z tego też powodu Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie i nadał klauzulę, opierając się na art. 390 § 1 W zw. z art. 397 § 2, art. 13 § 2, art. 795 § 1 i art. 787 k.p.c.W następstwie zmiany zaskarżonego postanowienia bezprzedmiotowe stało się zażalenie Marii M., które należało w związku z tym oddalić (art. 387 w zw. z art. 397 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c.).O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w z w. z art. 397 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c.