I CZ 257/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Wypiórkiewicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Majewska, T. Żyznowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zbigniewa P., Henryka R., Czesława S., Kazimierza S. i Pawła S. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W. o orzeczenie podziału spółdzielni na skutek zażalenia powodów na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 28 czerwca 1990 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowodowie Zbigniew P., Henryk R., Czesław S., Kazimierz S. i Paweł S. wystąpili przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W. z pozwem o orzeczenie podziału pozwanej Spółdzielni przez wydzielenie części jej majątku dla nowo utworzonej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W., a ponadto o ustalenie listy członków przechodzących do tej Spółdzielni, o zatwierdzenie bilansu oraz planu podziału składników majątkowych.Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 1990 r. przewodniczący wydziału Sądu Wojewódzkiego określił wpis tymczasowy na kwotę 80.000 zł i na podstawie art. 16 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.) wezwał powodów do uiszczenia tej kwoty w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu pozwu.W zażaleniu na zarządzenie o usunięciu braku wpisu powodowie zarzucili, że narusza ono art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości (Dz. U. Nr 6. poz. 36) i na tej podstawie domagają się jego uchylenia. Według skarżących postępowanie w takiej sprawie jak niniejsza wolne jest od opłat sądowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie podlega oddaleniu.Z treści art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości nie można wnioskować, że postępowanie sądowe w sprawach objętych tą ustawą wolne jest od opłat sądowych. W szczególności dotyczy to sprawy - jak niniejsza - o wydanie przez sąd orzeczenia zastępującego uchwałę walnego zgromadzenia spółdzielni o odmowie podziału (por. art. 9 ust. 4 powołanej ustawy). Przewidziane w powołanym art. 18 ustawy okresowe zwolnienie od podatków i wszelkich opłat (skarbowych, sądowych i notarialnych, z wyłączeniem opłat kancelaryjnych) rozciąga się jedynie na czynności, których przedmiotem jest przeniesienie własności rzeczy i innych praw majątkowych, dokonane na podstawie ustawy (por. m.in. art. 3 ust. 6, art. 4 ustawy dotyczące zawieranych umów o przeniesienie własności należących do likwidowanych jednostek spółdzielczych składników majątkowych). Do tych czynności nie można zaliczyć postępowania sądowego, jako zespołu sformalizowanych urzędowych działań służących rozstrzygnięciu sporu lub innemu uregulowaniu określonej sprawy wymagającej orzeczenia. Przepisy dotyczące zwolnień od ciężarów publiczno-prawnych nie podlegają wykładni rozszerzającej ze względu na interes fiskalny Państwa. Jeśliby intencją ustawodawcy było zwolnienie osób od opłat sądowych w sprawach rozpoznawanych przez sąd na podstawie przepisów wymienionej na wstępie ustawy, to niewątpliwie dałby temu wyraz w odpowiedniej do takiego uregulowania redakcji przepisu. Nie uzasadnia odmiennego stanowiska odniesienie się do pojęcia "opłaty sądowej", które w tekście omawianego art. 18 wymienione zostało obok "opłat notarialnych", gdyż zakresem tego pojęcia objęte zostały także należności Skarbu Państwa z tytułu czynności organu pozasądowego (por. art. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm. - m.in. w związku z § 25 i następnymi rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 października 1989 r. w sprawach określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych - Dz. U. Nr 60, poz. 359).Uznając, że przewidziane w art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości (Dz. U. Nr 6, poz. 36) okresowe zwolnienie od opłat sądowych nie dotyczy postępowania sądowego w sprawach objętych tą ustawą, Sąd Najwyższy na podstawie art. 397 § 2 w zw. z art. 387 k.p.c. oddalił zażalenie.