I CZ 8/19
PostanowienieIzba Cywilna2019-05-10
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk, Paweł Grzegorczyk, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Apelacyjny miał podstawy do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, jeśli uznał potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego z powodu nierozpoznania istoty sprawy. Jeśli sąd odwoławczy stwierdzi potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego, powinien sam podjąć się tego zadania, a nie uchylać wyrok i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania. Uchylenie wyroku z powołaniem się na nierozpoznanie istoty sprawy w takiej sytuacji jest wadliwe.Stan faktyczny
Powód wniósł pozew o zapłatę przeciwko pozwanym. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy z powodu nieprzeprowadzenia wystarczającego materiału dowodowego. Pozwani wnieśli zażalenie na to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie, zawiesił postępowanie w sprawie z powodu następstwa prawnego powoda, a następnie podjął postępowanie z udziałem następcy prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 8/19 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Grzegorczyk SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa Bank (...) S.A. w W. przeciwko A. M. i J. M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 maja 2019 r., zażalenia pozwanych na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 października 2018 r., sygn. akt V ACa (…), 1) zawiesza postępowanie w sprawie z dniem 15 lutego 2019 r., 2) podejmuje postępowanie z udziałem Bank (...) AG z siedzibą w W. jako następcy prawnego Bank (…) S.A. w W., 3) uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 października 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) w sprawie z powództwa Bank (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. przeciwko A. M. i J. M. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Zażalenie na to postanowienie wnieśli pozwani, którzy zarzucili przede wszystkim naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez przyjęcie, że zachodziło nierozpoznanie przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zażalenie jest zasadne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w postępowaniu toczącym się w wyniku zażalenia złożonego na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. na orzeczenie kasatoryjne Sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy bada tylko, czy wystąpiły wskazane przez Sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, którymi są: nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy oraz sytuacja, gdy wydanie wyroku przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. nie mogą być inne kwestie, w szczególności dotyczące oceny zasadności roszczenia ani merytorycznego badania stanowiska prawnego sądu drugiej instancji, jak również badania prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego, które nie odnoszą się ściśle do wskazanych przez sąd drugiej instancji podstaw uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji. Zażalenie to nie jest bowiem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku ani prawidłowości zastosowania przez sąd drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi, lecz jest skierowane przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej, jako odpowiadającej powołanej
3 podstawie kasatoryjnej (zob. m.in. postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r., V CZ 75/13, nie publ., z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013 r., Nr 3, poz. 41, z dnia 16 maja 2013 r., IV CZ 31/13, nie publ. i z dnia 21 czerwca 2013 r., I CZ 48/13, nie publ.). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Pomimo wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy Sąd Apelacyjny uznał, że oddalenie powództwa było „co najmniej przedwczesne” w związku z tym, że nie doszło do zgromadzenia dostatecznego materiału dowodowego wykazującego stan zadłużenia pozwanych z tytułu zaciągniętego kredytu. Sąd Apelacyjny we wskazaniach co do dalszego postępowania zobowiązał Sąd pierwszej instancji do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez pozwanych. Jeśli sąd apelacyjny uznał, że zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w tym, że konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, to powinien sam podjąć się tego zadania i w zgodzie z zasadami postępowania apelacyjnego uzupełnić materiał procesowy. Uchylenie wyroku z powołaniem się na nierozpoznanie istoty sprawy należy zatem uznać za wadliwe. W sprawie nie zachodziła też potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, skoro Sąd Apelacyjny uznał jedynie potrzebę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych w punkcie 5 sprzeciwu pozwanych oraz nakazał rozważenie przez Sąd pierwszej instancji zasadności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W tej sytuacji należało orzec, jak w sentencji (art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). aj
Powiązane orzeczenia
- II CZ 68/18 2019-03-21Czy Sąd Apelacyjny miał podstawy do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, opierając się na konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości?
- V CZ 56/20 2020-10-30Czy Sąd Apelacyjny miał podstawy do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, opierając się na art. 386 § 4 k.p.c. z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w cał…
- I CZ 38/19 2019-09-19Czy Sąd Apelacyjny miał podstawy do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy Sąd Okręgowy zbadał materialnoprawną podstawę żądania?
- V CZ 37/21 2021-06-17Czy Sąd Apelacyjny miał podstawy do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy powódka nie sprecyzowała dostatecznie swoich roszczeń?
- II CZ 72/18 2019-03-21Czy Sąd Apelacyjny miał podstawy do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, podczas gdy Sąd Okręgowy zbadał materialnoprawną podstawę żądania?
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 39815 § 1art. 3941 § 3 KPC§ 4§ 11§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy