I CZ 96/12

Sygn. akt I CZ 96/12 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie ze skargi K. O. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa K. O. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego i J. K. o zapłatę, zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 października 2012 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., 1) oddala zażalenie, 2) przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego kwotę 5400,- (pięć tysięcy czterysta) złotych, powiększoną o podatek VAT z tytułu wynagrodzenia za udzielenie skarżącemu pomocy prawnej z urzędu, 3) nie obciąża skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 12 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę powoda K. O. o wznowienie postępowania w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowemu i J. K., zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r. Sprawa dotyczyła roszczenia powoda o odszkodowanie za bezprawne działania komornika sądowego J. K.; powództwo zostało prawomocnie oddalone. Odrzucenie skargi powoda o wznowienie postępowania zostało uzasadnione brakiem podstawy do wznowienia, zawartej w art. 401 k.p.c. W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 4011 w związku z art. 410 § 1 k.p.c. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na merytorycznej ocenie zasadności skargi, na etapie formalnego badania jej dopuszczalności. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. W odpowiedzi na zażalenie Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniósł o oddalenie zażalenia w całości i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne i podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom powoda Sąd Apelacyjny nie dokonywał w zaskarżonym postanowieniu merytorycznej oceny zasadności skargi, lecz odniósł się do jej formalnej dopuszczalności. W tym celu, zgodnie z art. 410 k.p.c. winien był stwierdzić, czy występuje ustawowa podstawa wznowienia. Jak trafnie wskazał pozwany w odpowiedzi na zażalenie, przytaczając wiele orzeczeń Sądu Najwyższego na poparcie tego twierdzenia, Sąd Najwyższy ustala, badając stronę formalną dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, czy podstawa wznowienia rzeczywiście występuje. Jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy podstawa ta nie występuje, to skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie jest taka właśnie sytuacja i dlatego jest prawidłowe rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w zaskarżonym postanowieniu. Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r., którego dotyczy skarga został wydany na 3 skutek wcześniejszej skargi powoda o wznowienie postępowania. Gdyby nie treść art. 4011 § 2 k.p.c., to niedopuszczalna byłaby co do zasady skarga o wznowienie postępowania w sprawie, w której postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie (art. 416 § 1 k.p.c.). Według art. 4011 § 2 k.p.c. wznowienie postępowania jest możliwe, mimo wcześniejszego wydania orzeczenia wynikającego ze skargi o takie wznowienie, gdyż jako przyczynę wznowienia powód podał stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP przepisu, na podstawie którego wydane zostało zaskarżone orzeczenie. Jednakże konieczne jest dla wznowienia zakończonego postępowania w takim wypadku, aby orzeczenie, o które chodzi w skardze było wydane przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W niniejszej sprawie, wyrok Trybunału pochodzi z dnia 15 marca 2011 r., opublikowany został dnia 5 kwietnia 2011 r., a zaskarżony skargą o wznowienie wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany dnia 25 maja 2011 r. To sprawia, mając na uwadze przytoczone przepisy oraz art. 407 § 2 k.p.c., że oparcie skargi o wznowienie postępowania na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 marca 2011 r. nie może stanowić podstawy skargi o wznowienie, jako niedopuszczalnej według art. 4011 k.p.c. Sąd Apelacyjny podał w uzasadnieniu, jakie środki prawne ma strona w przypadku orzeczenia sądowego niezgodnego z prawem wskutek stwierdzenia tego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli nie ma zastosowania art. 4011 k.p.c. Jeśli natomiast z samego uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że skarga nie jest oparta na podstawie prawnej (art. 401 k.p.c.), to należy ją odrzucić (art. 410 § 1 k.p.c.), nie ma bowiem w ogóle podstaw do badania jej zasadności merytorycznej, jak oczekiwał tego powód. Z tych względów na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. należało zażalenie oddalić, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 102 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. przez uznanie wyjątkowości sytuacji powoda, w której przepis, na podstawie którego zostało wydane kwestionowane przez niego rozstrzygnięcie sprawy został uznany za niezgodny z Konstytucją; przyznanie wynagrodzenia za udzielenie powodowi 4 nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu ma podstawę w § 6, § 19 i § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).