I CZ 96/76

Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki oddalił wniosek pozwanego Związku Spółek Wodnych w K. o zwolnienie od kosztów sądowych, przytaczając w uzasadnieniu, że zawarte we wniosku twierdzenia, iż pozwany nie ma możliwości finansowania dla uiszczenia opłat, są gołosłowne.Uzasadnienie prawneUwzględniając zażalenie pozwanego na powyższe postanowienie Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:W przeciwieństwie do przepisu art. 113 § 1 k.p.c., który zwolnienie od kosztów sądowych w odniesieniu do osób fizycznych uzależnia od wykazania przez wnioskodawcę swego stanu majątkowego zaświadczeniem organu administracji państwowej, przepis § 2 art. 113 k.p.c. odnoszący się do osób prawnych, uzależniając zwolnienie od kosztów od wykazania, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na koszty, nie daje żadnej wskazówki, za pomocą jakich dowodów ten brak środków ma być wykazany. Brak unormowania tej materii, który należy tłumaczyć tym, że organizacja finansowa osób prawnych jest zbyt skomplikowana i jej kontrola oraz ocena zdolności płatniczej osoby prawnej ze strony organów administracji państwowej jest praktycznie niemożliwa, zobowiązuje sąd, o ile przedłożone przez stronę domagającą się zwolnienia od kosztów dowody uzna za niewystarczające, do zażądania od strony złożenia odpowiednich dowodów, jakie zdaniem sądu pozwolą na ocenę, czy strona rozporządza dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. Rodzaj tych dowodów zależy od rodzaju i charakteru osoby prawnej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów oraz od konkretnej sytuacji danej osoby prawnej. Najczęściej dowodem takim może być np. zaświadczenie jednostki nadrzędnej osoby prawnej, niekiedy może być wystarczającym dowodem braku zdolności płatniczej bilans roczny wykazujący przewagę pasywów nad aktywami.W sprawie rozpoznawanej odmowa zwolnienia od kosztów z powołaniem się na gołosłowność twierdzeń strony bez zażądania od niej złożenia konkretnych dowodów, które zdaniem sądu byłyby wystarczające dla wykazania braku środków na pokrycie kosztów, nastąpiło z obrazą przepisu art. 113 § 2 k.p.c. i z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega z mocy art. 397 k.p.c. uchyleniu w celu ponownego rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów.