I PKN 273/98
WyrokIzba Cywilna1998-09-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dyrektor spółki z o.o., odwołany ze składu zarządu, ale nadal związany umową o pracę, jest uprawniony do świadczeń pracowniczych wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dyrektor spółki z o.o., będący członkiem zarządu, nie uzyskuje pracowniczych uprawnień w zakresie wynagrodzenia za pracę wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy. Nawet po odwołaniu z funkcji członka zarządu, jeśli stosunek pracy na stanowisku dyrektora nie uległ zmianie do czasu jego rozwiązania, dyrektor nadal jest wyłączony spod regulacji układowej dotyczącej zasad wynagradzania.Stan faktyczny
Powód, będący dyrektorem spółki z o.o. i członkiem jej zarządu, dochodził zapłaty nagrody jubileuszowej oraz odprawy emerytalnej. Został odwołany z funkcji członka zarządu, a następnie rozwiązał umowę o pracę z powodu choroby. Sądy niższych instancji różnie oceniły jego uprawnienia do świadczeń pracowniczych wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę zastąpił niższą, oddalił kasację powoda i nie obciążył go kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 2 września 1998 r. I PKN 273/98 Dyrektor przedsiębiorstwa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od odwołania go z zarządu spółki do rozwiązania stosunku pracy, nie uzyskuje wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy pracowni-czych uprawnień w zakresie wynagrodzenia za pracę. Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (spra-wozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 września 1998 r. sprawy z powódz-twa Tadeusza Henryka N. przeciwko Komunalnemu Przedsiębiorstwu Komunikacyj-nemu Spółce z o.o. w B. o zapłatę, na skutek kasacji powoda i strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 25 marca 1998 r. [...] 1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną w punkcie 1 kwotę 13.545 złotych zastąpił kwotą 3.870 zł (trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt złotych), 2. o d d a l i ł kasację powoda i nie obciążył go kosztami postępowania kasa-cyjnego. U z a s a d n i e n i e Powód Tadeusz Henryk N. w pozwie przeciwko Komunalnemu Przedsiębiors-twu Komunikacyjnemu Spółce z o.o. w B. wniósł, po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa, o zasądzenie kwoty 15.480 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy oraz kwoty 13.545 zł tytułem odprawy emerytalnej z ustawowymi odsetkami. Strona pozwana nie uznała powództwa, twierdząc w odpowiedzi na pozew, że do powoda, jako członka Zarządu Spółki, nie miały zastosowania postanowienia Układu Zbiorowego Pracy Pracowników Komunalnego Przedsiębiorstwa Komunika-
2 cyjnego. Wynagrodzenie powoda ustalała Rada Nadzorcza, która nie przyznała mu dochodzonych pozwem świadczeń. Sąd Wojewódzki -Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, wyro-kiem z dnia 19 listopada 1997 r., zasądził na rzecz powoda żądane pozwem kwoty wraz z odsetkami i ustalił, iż powód był zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę z dnia 16 września 1991 r. na stanowisku dyrektora. W umowie o pracę została określona kwota miesięcznego wynagrodzenie zasadnicze-go powoda, a pozostałe składniki wynagrodzenia miały być określane uchwałami Rady Nadzorczej. W dniu 25 października 1996 r. powód został odwołany z funkcji członka zarządu Spółki z dniem 1 grudnia 1996 r. Faktycznie obowiązki dyrektora wykonywał do 28 listopada 1996 r., do 28 lipca 1997 r. przebywał na zwolnieniu le-karskim, a z dniem 29 lipca 1997 r. umowa o pracę została rozwiązana bez wypo-wiedzenia w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skoro powód nie był członkiem zarządu od 1 grudnia 1996 r., to od tego czasu należy wo-bec niego stosować w zakresie roszczeń płacowych przepisy układu zbiorowego dotyczące ogółu pracowników. Rozpoznając apelację strony pozwanej, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez-pieczeń Społecznych w Białymstoku zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że za-sądził na rzecz powoda jedynie kwotę 13.545 zł z odsetkami tytułem odprawy eme-rytalno-rentowej, wskazując jako podstawę prawną art. 921 § 1 KP. Sąd Apelacyjny uznał za zasadną apelację strony pozwanej w zakresie zasądzonej nagrody jubileu-szowej i uznał, iż powód nie jest uprawniony do tej nagrody. Zgodnie z § 26 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy obowiązującego u strony pozwanej od 28 marca 1995 r. zasady wynagradzania zawarte w tym układzie obowiązują wszystkich pracowników spółki z wyjątkiem, między innymi, zarządu spółki. Zgromadzenie Wspólników poz-wanej Spółki z o.o. w akcie notarialnym z 26 kwietnia 1994 r. postanowiło, że zarząd spółki jest dwuosobowy, a w skład zarządu wchodzą dyrektor i zastępca dyrektora. Zatem do powoda, jako członka zarządu, nie miały zastosowania zasady wynagra-dzania przewidziane tym układem i nie zmienia tego fakt, że powód został z dniem 1 grudnia 1996 r. odwołany z zarządu spółki, a umowa o pracę została rozwiązana dopiero 29 lipca 1997 r. Powyższy wyrok zaskarżyły kasacjami obie strony. Kasacja powoda dotyczy wyroku Sądu Apelacyjnego w części oddalającej powództwo o zapłatę nagrody jubileuszowej i zarzuciła naruszenie prawa material-
3 nego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez przyjęcie, że do powoda nie mają zastosowania zasady wynagradzania prze-widziane w układzie zbiorowym pracy, jak również § 9 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypła-cania (M.P. Nr 44, poz. 358), bowiem układ zbiorowy pracy nie zawierał odesłania do stosowania tego przepisu. Kasacja strony pozwanej dotyczy wyroku Sądu Apelacyjnego w części zasą-dzającej kwotę 9.675 zł i zarzuca naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 24126 § 2 KP oraz § 26 pkt 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy Komunalnego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego Spółki z o.o. w B. poprzez przyję-cie, iż powodowi, jako odwołanemu z funkcji dyrektora - członkowi zarządu, z którym następnie rozwiązano umowę o pracę, przysługuje odprawa rentowa z § 23 tego Układu, a nie odprawa rentowa na warunkach ogólnych z art. 921 § 1 KP. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Twierdzenia kasacji powoda o zawarciu między stronami w grudniu 1996 r. umowy zmieniającej warunki pracy i płacy nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym ustalonym przez Sądy obu instancji. Istota tego zarzutu dotyczy sfery stosowania przepisów postępowania, jednakże powód nie wskazał w ogóle jako podstawy kasacji naruszenia tych przepisów, ani nie wymienił przepisów postępo-wania, które, jego zdaniem, zostały naruszone przez Sąd drugiej instancji. W takich warunkach Sąd Najwyższy jest związany ustalonym w sprawie stanem faktycznym (art. 39315 KPC ), iż umowa o pracę z dnia 16 września 1991 r. obowiązywała strony do daty jej rozwiązania w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP w dniu 29 lipca 1997 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436). Stosownie do art. 24126 § 2 KP układ zakładowy nie może określać zasad wy-nagradzania osób zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. Zgodny z tym przepisem § 26 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy, obowiązujący u strony pozwa-nej od 28 marca 1995 r., stanowi, iż zasady wynagradzania zawarte w tym układzie nie obowiązują w stosunku do zarządu spółki. Powód zatrudniony w charakterze dy-rektora - członka zarządu był niewątpliwie osobą zarządzającą zakładem pracy w
4 imieniu pracodawcy, był więc wyłączony spod regulacji układowej dotyczącej zasad wynagradzania, a więc zarówno odnośnie do nagrody jubileuszowej, jak i do odpra-wy rentowej. Również odwołanie powoda z funkcji członka zarządu nie zmieniło tej sytuacji, bowiem stosunek pracy na stanowisku dyrektora, łączący strony od 16 września 1991 r., nie uległ zmianie do czasu rozwiązania tej umowy, co z uwagi na chorobę powoda, nastąpiło dopiero w dniu 29 lipca 1997 r. Oznacza to, iż dyrektor przedsiębiorstwa - spółki z o.o. nie uzyskuje pracowniczych uprawnień w zakresie wynagrodzenia za pracę, wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy z chwilą odwołania go z zarządu tej spółki. Sąd Apelacyjny, wyrażając analogiczny pogląd zasadnie przyjął, iż powodowi nie przysługuje nagroda jubileuszowa, a do odprawy emerytalnej powód jest upraw-niony z mocy art. 921 § 1 KP. Jednakże zasądzając tę odprawę w wysokości 350% ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy w kwocie 13.545 zł Sąd Apelacyjny zastosował w rzeczywistości przepis § 23 Zakładowego Układu, zamiast powołanego w swoim uzasadnieniu art. 921 § 1 KP, który przewiduje odprawę rentową lub emerytalną je-dynie w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Z tych też względów zaskar-żony wyrok podlegał zmianie na podstawie art. 39315 KPC. Kasacja powoda nie ma usprawiedliwionych podstaw również w zakresie do-chodzonej nagrody jubileuszowej na podstawie § 9 zarządzenia Ministra Pracy i Po-lityki Socjalnej z dnia 29 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypła-cania (M.P. Nr 44, poz. 358 ), który to przepis, jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny, nie obowiązywał w dniu 29 lipca 1997 r., to jest w dacie rozwiązania z powodem umowy o pracę wobec art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ). Kierując się powyższymi uwagami Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda na podstawie art. 39312 KPC. ========================================
Powiązane orzeczenia
- I PK 45/15 2016-02-03Czy wypowiedzenie warunków pracy i płacy pracownikowi, który został odwołany ze składu zarządu, ale nadal pełnił funkcję dyrektora naczelnego, jest skuteczne, jeśli pracodawca nie zastosował się do przepisów dotyczących…
- I PK 31/14 2014-05-21Czy dyrektor ekonomiczny, który został odwołany z funkcji członka zarządu spółki z o.o., nadal jest pracownikiem zarządzającym zakładem pracy w imieniu pracodawcy w rozumieniu art. 128 § 2 pkt 2 k.p. i czy w związku z ty…
- I PKN 258/00 2001-02-14Czy odwołanie członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z funkcji prezesa zarządu automatycznie powoduje ustanie stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy o pracę, jeśli umowa ta została zawarta na czas…
- I PK 157/17 2018-07-25Czy pracownikowi, który po odwołaniu ze składu zarządu spółki z o.o. nadal formalnie zajmuje stanowisko związane z zarządem, ale faktycznie wykonuje wyłącznie obowiązki głównego księgowego, przysługuje odprawa emerytalna…
- III PK 178/18 2019-08-28Czy odwołanie członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z funkcji prezesa zarządu jest równoznaczne z rozwiązaniem z nim stosunku pracy, jeśli zatrudnienie opierało się na umowie o pracę?
Powołane przepisy
art. 53 § 1 pkt 1art. 921 § 1 KP.art. 24126 § 2 KPart. 39315 KPCart. 921 § 1 KPart. 39315 KPC.art. 11 ust. 1art. 39312 KPC.§ 1 pkt 1§ 1§ 26 pkt 2§ 9
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy