I PKN 387/97

Wyrok z dnia 27 listopada 1997 r. I PKN 387/97 Zasadność powołania się na utratę zaufania do pracownika jako na przyczynę rozwiązania umowy o pracę w drodze wypowiedzenia, w sprawie, w której pracodawca powziął podejrzenie, że pracownik dokonuje w sposób cią-gły zaboru mienia, nie zależy od stwierdzenia prawomocnym wyrokiem karnym faktu popełnienia przez pracownika przestępstwa na szkodę pracodawcy. Wys-tarczające mogą być okoliczności usprawiedliwiające to podejrzenie, takie jak wszczęcie przeciwko pracownikowi dochodzenia, prowadzenie postępowania karnego przygotowawczego łącznie z wniesieniem aktu oskarżenia oraz usta-lenie, że pracownik sprzedawał takie przedmioty, jakie często ginęły w zakła-dzie pracy. Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sę-dziowie SN: Adam Józefowicz, Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 1997 r. sprawy z po-wództwa Zbigniewa W. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości M.G.C.I. LTD Kopalni Piasku Kwarcowego w G.L. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 28 maja 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 5 grudnia 1996 r. przywrócił Zbigniewa W. do pracy w pozwanej - Kopalni Piasku Kwarcowego w G.L. na po-przednich warunkach, uznając, że wypowiedzenie mu 12 czerwca 1995 r. ze skut-kiem na 31 sierpnia 1995 r. umowy o pracę było nieuzasadnione. Przyczyną powyż-szego wypowiedzenia była bowiem utrata zaufania do powoda, wynikająca z zawia- - 2 - domienia nadesłanego przez Komisariat Policji w S. o wszczęciu dochodzenia ze względu na podejrzenie popełnienia przez powoda przestępstwa z art. 203 § 1 w związku z art. 58 KK. Czyn przypisywany powodowi polegał na zaborze w celu przy-właszczenia z terenu zakładu pracy i na jego szkodę, przewodów miedzianych w ilości około 64,6 m.b., o wartości 556 zł i miał charakter ciągły (trwał od maja 1994 r. do marca 1995 r.). W następstwie tego postępowania został wniesiony akt oskarże-nia obejmujący oprócz zarzutu zaboru przewodów miedzianych, także zarzut zaboru złomu w postaci cewek miedzianych, aluminiowych tulei z mosiądzu i tulei z brązu o wartości 150 zł. Jednak prawomocnym wyrokiem z dnia 11 września 1996 r. [...] Sąd Rejonowy w Opocznie uniewinnił powoda od popełnienia przypisanych mu czynów. Rozstrzygnięcie to oznacza, że odpadła wskazana przez zakład pracy przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę. Ponadto staż pracy powoda, jego sytuacja rodzinna i dotychczasowy sposób wykonywania obowiązków pracowniczych sprawiają, że de-cyzja zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę pozostaje w sprzeczności z art. 8 KP. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, rozpoznając rewizję strony pozwanej, wyrokiem z dnia 28 maja 1997 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd II instancji uznał, że mimo wyroku uniewinniającego sprze-daż złomu przez powoda - podobnego do kradzionego nagminnie u strony pozwanej - mogła podważyć zaufanie pracodawcy do powoda. Poza tym pracodawca musi mieć prawo wypowiedzenia stosunku pracy, gdy istnieją podejrzenia w stosunku do pracownika, bez wyczekiwania na moment, w którym uda mu się ustalić faktycznego sprawcę kradzieży. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego Sąd I instancji dokonał wadliwej kwalifikacji stanu faktycznego, gdyż wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nie narusza ani art. 45, ani art. 8 KP. W kasacji złożonej od powyższego wyroku powód podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 45 § 1 KP przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione oraz zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego - art. 233 § 1 KPC wynikający z braku wszechs-tronnej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności z nierozważenia okoliczności, jakiego rodzaju złom był zbierany przez powoda i sprzedawany z punk-cie skupu. Powód bowiem nie popełnił żadnego wykroczenia ani przestępstwa na - 3 - szkodę zakładu pracy, zaś złom, który zbierał i sprzedawał, był inny, niż wymieniony w doniesieniach do organów ścigania i w sprawie karnej. Przytaczając powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wy-roku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoz-nania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że na mocy art. 39312 KPC podlega oddaleniu. Wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nastąpiło w związku z podejrze-niem o popełnienie przestępstwa. Podejrzenie to, wraz z wszczęciem przeciwko niemu dochodzenia karnego, stało się przyczyną sformułowania przez pracodawcę zarzutu o utracie zaufania do niego jako pracownika. Czyn przypisany powodowi w zawiadomieniu Komendy Policji w S. o wszczęciu dochodzenia dotyczył bowiem za-boru w celu przywłaszczenia przewodów miedzianych o wartości 556 zł na szkodę zakładu pracy, a więc godził w interes zakładu pracy. Według zawiadomienia czyn ten miał charakter ciągły ze względu na swoją powtarzalność w okresie od maja 1994 r. do lutego 1995 r., przyjętą na podstawie sześciokrotnych zgłoszeń zakładu pracy o kradzieży z terenu budowy materiałów budowlanych. O tym, że podejrzenie popełnienia przestępstwa, które powziął pracodawca w stosunku do powoda, nie było oczywiście bezpodstawne świadczy fakt, że wszczęte przeciwko powodowi postępowanie przygotowawcze nie zostało umorzone. Przeciw-nie, toczyło się kilka miesięcy, objęło jeszcze zarzut przywłaszczenia złomu w postaci cewek miedzianych i aluminiowych, tulei z mosiądzu i tulei z brązu wartości 150 zł i zakończyło się wniesieniem aktu oskarżenia. Wprawdzie Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 11 września 1996 r. [...] uniewinnił powoda od popełnienia zarzucanych mu czynów, lecz motywy powyższego rozstrzygnięcia nie są znane ze względu na brak uzasadnienia wyroku (uprawomocnił się wobec jego niezaskar-żenia). Uniewinnienie powoda nie ma zresztą istotnego znaczenia z punktu widzenia zarzutu utraty do niego zaufania jako do pracownika. Miałoby natomiast znaczenie w razie rozwiązania stosunku pracy z powodu popełnienia przestępstwa. - 4 - Wbrew zapatrywaniu powoda zawieszeniu na zgodny wniosek stron postępo-wania do czasu zakończenia postępowania karnego nie można przypisywać decy-dującego znaczenia w tym sensie, że wyrok uniewinniający będzie oznaczać bez-podstawność zarzutów wobec powoda. Gdyby bowiem takie ustalenia towarzyszyły zgodnemu wnioskowi stron o zawieszenie postępowania, a zwłaszcza gdyby takie były intencje pracodawcy, znalazłoby to wyraz w zamieszczeniu w protokole roz-prawy oświadczenia strony pozwanej o odpowiedniej treści, a przede wszystkim w cofnięciu przez nią apelacji i dopuszczeniu do uprawomocnienia się wyroku Sądu I instancji orzekającego przywrócenie powoda do pracy. Jednocześnie warto podkre-ślić, że w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego strona pozwana zwalczała jego po-gląd, iż wyrok uniewinniający w sprawie karnej oznacza odpadnięcie podstawy do wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, zwracając uwagę na to, że nie chodzi w sprawie o popełnienie przestępstwa przez powoda, lecz o utratę do niego zaufania jako do pracownika, skoro objęty został wraz z innymi pracownikami postępowaniem karnym i skoro postępowanie karne wykazało, że sprzedawał jako złom takie ele-menty miedziane, jakie ginęły u pracodawcy. Tak więc bezzasadny jest zarzut naru-szenia zaskarżonym wyrokiem art. 45 § 1 KP uzasadniany przez skarżącego tym, że Sąd Wojewódzki zastosował powyższy przepis, mimo że brak było podstaw do wy-powiedzenia powodowi umowy o pracę. Sąd Wojewódzki trafnie podniósł, że mimo iż "utrata zaufania jest kategorią subiektywną, powinna opierać się na kryteriach obiektywnych", co w okolicznościach sprawy oznacza, że mimo wyroku karnego uniewinniającego, sprzedaż przez po-woda złomu mogła podważyć zaufanie do niego, gdyż był to złom podobny do kra-dzionego nagminnie w zakładzie pracy. Z punktu widzenia art. 45 § 1 KP nie nasuwa również zastrzeżeń pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż w sytuacji nagminnych kra-dzieży mienia nie można odmówić pracodawcy prawa podjęcia środków zapobie-gawczych, bez oczekiwania na chwilę ustalenia faktycznych sprawców kradzieży. Zasadność wypowiedzenia w takiej sytuacji umowy o pracę nie może bowiem być uzależniona od stwierdzenia prawomocnym wyrokiem popełnienia przestępstwa na szkodę zakładu pracy. Mogą natomiast okazać się wystarczające okoliczności uza-sadniające podejrzenie wobec pracownika czy grupy pracowników, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, że oni uczestniczyli w zaborze mienia. W niniej- - 5 - szej sprawie utrata zaufania do powoda mogła być i okazała się przyczyną uzasad-niającą wypowiedzenie mu umowy o pracę, gdyż przemawiało za nią wszczęcie przeciwko powodowi dochodzenia, prowadzenie postępowania karnego przygoto-wawczego aż do wniesienia aktu oskarżenia i wreszcie okoliczność, że od 1992 r. powód zajmował się dorywczo sprzedażą złomu, lecz nie zadbał o to, by posiadane przez niego rachunki określały rodzaj i charakter złomu i tym samym pozwalały wy-kluczyć, że złom ten pochodzi z zakładu pracy. Nie jest również zasadny zarzut kasacji, iż Sąd Wojewódzki, wydając zaskar-żony wyrok, naruszył art. 233 § 1 KPC wskutek tego, że nie ocenił wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, gdyż nie rozważył, jaki rodzaj złomu powód zbie-rał i sprzedawał w punkcie skupu, a jaki ginął w zakładzie pracy. Nietrafność powyż-szego zarzutu wynika z dwóch przyczyn. Po pierwsze - obowiązkiem powoda było wskazanie w postępowaniu przedkasacyjnym dowodów świadczących o tym, że złom sprzedawany przez niego był inny niż złom wymieniony w doniesieniach strony poz-wanej do organów ścigania, zaś powołanie się na materiał dowodowy zawarty w ak-tach sprawy karnej [...] Sądu Rejonowego w Opocznie [...] powinno łączyć się z wskazaniem konkretnych dowodów i miejsca ich zamieszczenia w ściśle oznaczonej części akt sprawy karnej (tom, karta). Odwołanie się do wyniku "szczegółowej analizy akt sprawy [...]" jako do podstawy uzasadniającej odmienną od przyjętej przez Sąd Wojewódzki oceny dowodów jest niewystarczające dla uznania, że ocena ta była oceną dowolną. Po drugie - powód przyznał, że złom, który sprzedawał na rachunki w punkcie skupu, nie był w nich określony co do rodzaju, lecz był to złom miedziany pochodzący z silników, transformatorów, instalacji elektrycznych. Tak więc nie może odnieść skutku teza zawarta w kasacji, że Sąd Wojewódzki, nie porównując złomu sprzedawanego przez powoda ze złomem kradzionym zakładowi pracy, doszedł do błędnego i dowolnego wniosku, że był to złom podobny. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie zawiera usprawiedliwio-nych podstaw, wobec czego stosownie do art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wy-roku. ========================================