I PKN 57/96
WyrokIzba Cywilna1997-04-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez dyrektora szkoły aktu mianowania nauczyciela jest dopuszczalne i czy wywołuje skutek w postaci rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym?Ratio decidendi
Akt mianowania na stanowisko nauczyciela nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz czynnością z zakresu prawa pracy. W związku z tym, jego uchylenie przez dyrektora szkoły jest niedopuszczalne i nie wywołuje skutku w postaci rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym. Stosunek pracy z nauczycielem mianowanym może być rozwiązany jedynie w przypadkach określonych w art. 23 Karty Nauczyciela lub wygasa z przyczyn wymienionych w art. 24 tej ustawy.Stan faktyczny
Powódka Krystyna Ż. wniosła o uchylenie decyzji dyrektora szkoły z dnia 1 września 1995 r. o anulowaniu jej aktu mianowania na stanowisko nauczyciela z dnia 7 lutego 1985 r. Powódka argumentowała, że spełniała warunki do mianowania, mimo że nie ukończyła jeszcze studiów wyższych. Szkoła Podstawowa twierdziła, że akt mianowania był nieważny z mocy prawa z powodu braku kwalifikacji powódki. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając anulowanie aktu za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i zmienił wyrok Sądu Rejonowego, uwzględniając powództwo w zakresie ustalenia stosunku pracy z mianowania.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 10 kwietnia 1997 r. I PKN 57/96 Akt mianowania na stanowisko nauczyciela nie jest decyzją adminis-tracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchylenie przez dyrektora szkoły tego aktu jest niedopuszczalne i nie wywołuje skutku w postaci rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym. Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, w dniu 10 kwietnia 1997 r. po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystyny Ż. przeciwko Szkole Podstawowej [...] w R. o uchylenie decyzji o anulowaniu aktu mianowania, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 19 września 1996 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz zmienił poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 1996 r. [...], ustalając że powódka Krystyna Ż. od dnia 1 stycznia 1985 r. do dnia 31 sierpnia 1989 r. pozosta-wała w stosunku pracy z mianowania w Szkole Podstawowej [...] w R., a od dnia 1 września 1989 r. pozostaje w stosunku pracy z mianowania w Szkole Podstawowej [...] w R. U z a s a d n i e n i e Powódka Krystyna Ż. wniosła o uchylenie decyzji pozwanej Szkoły Podstawowej [...] w R. z dnia 1 września 1995 r. [...] o anulowaniu aktu mianowania powódki na stanowisko nauczyciela z dnia 7 lutego 1985 r. [...] W uzasadnieniu pozwu powódka zarzuciła, że decyzja pozwanej Szkoły Podstawowej z dnia 1 września 1995 r. narusza przepis art. 94 i 96 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Mimo że w chwili wniesienia pozwu powódka studiowała na Politechnice R. na kierunku wychowania technicznego nauczycielskiego i nie ma ukończonych studiów wyższych, to zgodnie z powyższymi przepisami jest nauczycielem mianowanym. W odpowiedzi na pozew pozwana Szkoła Podstawowa wniosła o oddalenie pozwu. W dniu mianowania na stanowisko nauczyciela powódka nie spełniała warun-ków do mianowania, bowiem zgodnie z art. 10 Karty Nauczyciela warunkiem mianowa-nia jest spełnienie wszystkich wymagań określonych w art. 10 ust. 2 Karty. W związku z powyższym akt mianowania z dnia 7 lutego 1985 r. jest nieważny z mocy prawa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 czerwca 1996 r. [...] oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powódka została mianowana na stanowisko nauczyciela w Szkole Podstawowej [...] w R. decyzją Inspektora Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w R. z dnia 6 lipca 1981 r. [...] Po wejściu w życie przepisów ustawy - Karta Nauczyciela powódka została zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nie określony na podstawie art. 96 ust. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela. Inspektor Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w R. decyzją z dnia 7 lutego stycznia 1985 r. mianował
powódkę nauczycielem w pozwanej Szkole Podstawowej od dnia 1 stycznia 1985 r. W tym czasie powódka posiadała ukończone Liceum Ogólnokształcące i siedem semestrów studiów w Wyższej Szkole Pedagogicznej w R. Pismem z dnia 1 września 1995 r. dyrektor pozwanej Szkoły Podstawowej [...] w R. anulował powyższy akt mianowania, powołując jako podstawę przepis art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela. W ocenie Sądu stosunek pracy na podstawie mianowania, będącego jednostronną czynnością prawną organu państwowego, nawiązuje się tylko w sytuacjach przewidzianych w przepisach szczególnych, które w stosunku do nauczyciela określa art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela. Akt mianowania wydany niezgodnie z przepisami powołanej ustawy nie może rodzić skutków prawnych wynikających ze stosunku prawnego nawiązanego przez mianowanie. Powódka w dacie mianowania i do chwili obecnej ukończyła jedynie liceum ogólnokształcące, a zatem w dacie mianowania jak i w okresie późniejszym nie posiadała i nie posiada uprawnień wymaganych do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej, a w konsekwencji dokonane przez pozwaną anulowanie aktu mianowania było prawidłowe. Rewizję od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik powódki zarzucając temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela przez przyjęcie, że powódka nie spełniała wymagań do mianowania jej nauczycielem z dniem 1 stycznia 1985 r. i obrazę przepisu art. 233 § 1 KPC przez to, że Sąd nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 września 1996 r. [...] oddalił rewizję. W ocenie tego Sądu Sąd Rejonowy w Rzeszowie dokonał prawidłowych ustaleń zarówno co do kwalifikacji i wykształcenia powódki, jak i co do jej zatrudnienia. Sąd prawidłowo przeanalizował przepisy prawne i wyprowadził z nich trafny wniosek, że powódka nie spełniała wymogów do mianowania jej nauczycielem ze względu na brak kwalifikacji, a zatem podniesiony w rewizji zarzut naruszenia prawa materialnego jest bezpodstawny. W ocenie Sądu zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 KPC przez to, że Sąd nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, jest jedynie nieuprawnioną polemiką z trafnymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji. Od powyższego wyroku pełnomocnik powódki [...] wniósł do Sądu Najwyższego kasację, w której zaskarżył ten wyrok w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela przez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że przepis ten pozwala na wydanie decyzji o anulowaniu aktu mia-nowania i naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik spra-wy, a mianowicie art. 233 § 1 KPC poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego, prowadzącą w konsekwencji do nierozpoznania istoty sprawy. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu lub uchylenie zaskarżonego wyrok w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafny jest podniesiony w kasacji zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 10 ust. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
(Dz.U. Nr 3 poz. 19 ze zm), zgodnie z którym stosunek pracy nawiązuje się na pods-tawie mianowania, jeżeli nauczyciel posiada wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska. Przepis powyższy ustanawia zatem jeden z warunków nawiązania stosunku pracy z nauczycielem na podstawie mianowania, które powinny być spełnione łącznie. Z przepisu art. 10 ust. 3 tej ustawy wynika bowiem, że jeżeli nauczyciel nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela, to stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę, z tym że nie można nawiązać stosunku pracy z osobą nie spełniającą warunków wymienionych w pkt 2-4 tego przepisu. Przepis art. 10 ust. 2 pkt 5 ustawy stosuje się, co wynika wprost z jego brzmie-nia, przy nawiązywaniu stosunku pracy z nauczycielem na podstawie mianowania lub na podstawie umowy o pracę. Przepisy Karty Nauczyciela nie określają natomiast skutków wydania aktu mianowania z naruszeniem tego przepisu. Sąd Najwyższy jest zdania, że akt mianowania na stanowisko nauczyciela nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mianowanie na stanowisko nauczyciela jest niewątpliwie sprawą indywidualną, lecz nie jest to sprawa indywidualna należąca do właściwości organów administracji publicznej załatwiana w drodze decyzji. Zgodnie bowiem z przepisem art. 11 ustawy nauczycieli mianuje lub zawiera z nimi umowę o pracę dyrektor szkoły, który w zakresie nawiązywania stosunku pracy z nauczycielem nie może być uznany za organ administracji publicznej w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś akt mianowania na stanowisko nauczyciela jest czynnością z zakresu prawa pracy. W odróżnieniu od statusu prawnego żołnierzy zawodowych (postanowienie SN z dnia 8 maja 1992 r. III ARN 29/92, nie publikowane), funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa, Policji i Służby Więziennej ( wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1991 r. II SA 36/91, ONSA 1991 nr 3 poz. 64), których stosunki służbowe są regulowane przepisami prawa administracyjnego i nie są stosunkami pracy w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy, nauczyciel mianowany pozostaje w stosunku pracy i jest pracownikiem w rozumieniu tego przepisu. Ponadto zgodnie z art. 98 Karty Nauczyciela w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, a nie uregulowanych przepisami tej ustawy, dotyczących nauczycieli mianowanych, mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy, a spory o roszczenia ze stosunku pracy rozpatrywane są przez sądy pracy. Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że mianowanie na stanowisko nauczyciela nie jest regulowane przepisami prawa administracyjnego, a zatem ewentualna wadliwość aktu mianowania wydanego z naruszeniem przepisu art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela nie może być usunięta w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut kasacji, że Karta Nauczyciela nie zna instytucji Aanulowania@ mianowa-nia na stanowisko nauczyciela jest trafny. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym może być bowiem rozwiązany jedynie w przypadkach określonych art. 23 Karty Nauczyciela lub wygasa z przyczyn wymienionych w art. 24 ustawy. Żaden ze wskazanych przepisów Karty Nauczyciela, a w szczególności przepis art. 10 ust. 2 pkt 5 tej Karty, nie daje podstaw do przyjęcia, że rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem mogłoby nastąpić w wyniku uchylenia przez dyrektora szkoły aktu mianowania na stanowisko nauczyciela. Należy zatem stwierdzić, że uchylenie aktu mianowania na stanowisko nauczyciela jest niedopuszczalne i nie wywołuje skutku w postaci rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- I PKN 167/98 1998-06-18Czy akt mianowania nauczyciela, który nie posiadał wymaganych kwalifikacji, może zostać uznany za nieważny na podstawie art. 58 KC, a jego uchylenie przez pracodawcę jest skuteczne?
- I PKN 526/97 1998-02-17Czy wydanie nauczycielowi aktu mianowania, nawet jeśli jest sprzeczne z prawem lub zawiera przerobioną datę, powoduje nawiązanie stosunku pracy z nominacji?
- III PSK 53/23/1 2024-10-08Czy dyrektor szkoły, w przypadku zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów, może rozwiązać stosunek pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania, jeśli nauczyciel nie wyraził zgody na…
- II PK 200/15 2016-03-22Czy nieważność uchwały o odwołaniu dyrektora szkoły w postępowaniu administracyjnosądowym skutkuje reaktywowaniem jego statusu zatrudnienia jako dyrektora i wpływa na ważność wypowiedzenia stosunku pracy nauczyciela?
- III PK 96/05 2005-12-06Czy stwierdzenie nieważności decyzji odwołującej dyrektora szkoły przez organ nadzoru administracyjnego, przy jednoczesnym istnieniu uchwały powołującej na określony czas, wpływa na ocenę stosunku pracy nauczyciela miano…
Powołane przepisy
art. 94art. 10art. 10 ust. 2art. 96 ust. 3art. 233 § 1 KPCart. 10 ust. 1art. 10 ust. 3art. 11art. 1 § 1 pkt 1art. 2art. 98art. 23
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy