I PKN 590/99

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2000 r. I PKN 590/99 Przewidziany w art. 52 § 2 KP miesięczny termin do złożenia oświadcze-nia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia rozpoczyna bieg od zawiadomienia o przyczynie uzasadniającej to rozwiązanie osoby lub organu zarządzającego zakładem w imieniu pracodawcy lub innej osoby upoważnionej do dokonywania w imieniu pracodawcy czynności prawnych z zakresu prawa pracy. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2000 r. sprawy z po-wództwa Katarzyny C. i Bogdana J. przeciwko Bankowi Z. Spółce Akcyjnej w W. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda Bogdana J. od wyroku Sądu Okrę-gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 1 lipca 1999 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację, 2. zasądził od Bogdana J. na rzecz strony pozwanej 100 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z dnia 1 lipca 1999 r. [...] oddalił apelacje Katarzyny C. i Bogdana J. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Opolu z dnia 29 stycznia 1999 r. [...], oddalającego po-wództwa apelujących o przywrócenie do pracy w Banku Z. S.A. w W. Powódka była zatrudniona u strony pozwanej na podstawie umowy o pracę od dnia 1 lutego 1993 r. Od sierpnia 1996 r. pełniła obowiązki Naczelnika Wydziału Kre-dytów w Oddziale w O. Do jej obowiązków należało między innymi pełnienie nadzoru nad prawidłowością stosowania obowiązujących w Banku procedur kredytowych, ocenianie propozycji kredytowych pracowników, inicjowanie i organizowanie zadań 2 wydziału w przedmiocie odzyskiwania kredytów zagrożonych w spłacie, sprawowanie zastępstwa za Dyrektora Oddziału. Powód był zatrudniony w pozwanym Banku na podstawie umowy o pracę od 1 marca 1990 r., ostatnio na stanowisku Dyrektora Oddziału w O. Do zakresu jego obowiązków należało prawidłowe i skuteczne wykonywanie zadań jednostki zgodnie z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi Banku, decyzjami prezesa Zarządu i Zarządu Banku oraz zarządzanie płynnością jednostki, planowanie przychodów i kosztów działalności jednostki w sposób oszczędny i efektywny, kontrola realizacji tych planów, organizowanie obsługi klientów i sprzedaży produktów Banku w sposób sprawny, efektywny i bezpieczny. W dniach od 16 czerwca do 10 lipca 1998 r. w Oddziale Banku Z. S.A. w O. zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w celu zbadania prawidłowości dokonywanych przez ten Oddział transakcji wykupu wierzytelności i dyskonta weksli. Ustalono, że powodowie w transakcjach wykupu weksli nie przestrzegali trybu po-dejmowania decyzji kredytowych oraz wymogów procedury kontrolnej. Nie dokony-wano oceny zdolności kredytowej zarówno zbywców, jak i dłużników. Bez uzasad-nienia stosowano w odniesieniu do kontrolowanych podmiotów uproszczoną proce-durę oceny zdolności kredytowej. Objęte kontrolą podmioty nie powinny być, według rewidentów, kredytobiorcami Banku ani stronami transakcji bankowych. Niektóre kre-dyty opiniowane były przez komitet dyskontowy (w skład którego wchodzili powodo-wie, główny księgowy, inspektor opiniujący i radca prawny) pozytywnie bez oceny zdolności kredytowej wnioskodawcy. W dniu 1 września 1998 r. rewidenci Biura Re-wizji przedstawili jego Dyrektorowi pisemne wyniki kontroli. Powód zapoznał się z wnioskami pokontrolnymi w dniu 2 września i w pięciu punktach zgłosił do protokołu zastrzeżenia. W protokole skreślono niektóre akapity. W dniu 7 września 1998 r. sprawozdanie z przeprowadzonej w Oddziale kontroli przedstawiono prezesowi Za-rządu Banku z pismem przewodnim dyrektora Biura Rewizji datowanym na 4 wrześ-nia. W dniu 6 października 1998 r. strona pozwana złożyła powódce oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W tym samym dniu złożono także powodowi oświadczenie woli o rozwiązaniu z dniem 7 października 1998 r. umowy o pracę bez wypowiedzenia wobec podejmowania decyzji o udzielaniu kre-dytów dyskonta weksli i wykupu wierzytelności bez oceny zdolności kredytowej, a w szczególności pomijanie opinii komitetu kredytowego przy podejmowaniu decyzji kredytowych, kontynuowanie współpracy z podmiotami, których transakcje finansowe 3 dokonywane na rachunkach bankowych wzbudzały podejrzenie co do ich legalności. W ocenie Sądu, wyniki postępowania wyjaśniającego potwierdzające zanie-dbania w zakresie działalności kredytowej Oddziału Banku Z. w O. dowodzą ciężkie-go naruszenia przez powodów podstawowych obowiązków pracowniczych i stanowią uzasadnioną przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Swoim zachowaniem Katarzyna C. i Bogdan J. narazili pozwanego na stratę w kwocie około 8 milionów zł w chwili rozwiązania stosunku pracy. Straty te mogą znacznie przekraczać tę kwotę. Zgodnie z § 39 Statutu Banku Z. S.A., czynności z zakresu prawa pracy dokonuje Prezes Zarządu lub upoważniony przez niego pracownik. Prace rewidentów zakończone zostały w dniu 1 września 1998 r., zaś dyrektor Biura Rewizji pismem z dnia 4 września wystąpił do Prezesa Zarządu z wnioskiem o roz-wiązanie umów o pracę z powodami. Prezes Zarządu otrzymał to pismo w dniu 7 września, czyniąc na wniosku odręczną adnotację ( 5 i 6 września 1998 r. były dniami wolnymi od pracy). Dyrektor Biura Rewizji nie mógł podejmować decyzji w kwestii rozwiązania z powodami umów o pracę, albowiem, zgodnie z § 9 ust. 3 za-rządzenia z dnia 29 grudnia 1996 r. Prezesa Zarządu Banku Z., do jego obowiązków należy informacja o wynikach kontroli. Miesięczny termin do rozwiązania z powodami stosunku pracy rozpoczął bieg w dniu 7 września 1998 r. i został przez pracodawcę zachowany. Wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył kasacją Bogdan J. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego „poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 52 § 1 i 2 KP przez przyjęcie, że data po-wzięcia wiadomości przez Dyrektora Biura Rewizji Banku Z. S.A. o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie rozpoczyna biegu 1- miesięcznego terminu o którym mowa w art. 52 § 2 K.p.”, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia w kwocie 12.737,49 zł z odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz o zwrot kosztów procesu. Pełnomocnik skarżącego twierdzi, że miesięczny ter-min do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia należy liczyć od powzięcia wiadomości o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy przez Dyrektora Biura Rewizji, tj. od 1 września 1998 r. Jego zda-niem, kategoria osób uprawnionych do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy obejmuje innych, poza Prezesem Zarządu, członków kierownictwa pozwanego Banku, w tym „ tych wszystkich pracowników, do których obowiązków pracowniczych 4 należało informowanie Prezesa Zarządu o takich zdarzeniach”, które uzasadniają rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. Nadto, polemizuje z hipotetycznym stwierdzeniem Sądu, pomieszczonym w przedostatnim zdaniu uzasadnienia zaskar-żonego wyroku [...], że nawet przy założeniu przekroczenia terminu przez stronę poz-waną, przywrócenie powoda do pracy, zważywszy okoliczności sprawy, pozosta-wałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na kasację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Pełnomocnik Bogdana J. powołał jako podstawę kasacyjną naruszenie prawa materialnego. Według art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w grani-cach kasacji. Wobec braku zarzutu procesowego, ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za prawi-dłowe. W tej sytuacji jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 KP pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Sąd drugiej instancji ustalił, że Bogdan J., tolerując przez kilka lat praktykę udzielania kredytów niezgodną z przepisaną procedurą, a nawet jako członek komitetu dyskontowego uchybiając tej procedurze, narażając swoim zachowaniem stronę pozwaną na stratę w kwocie około 8 milionów złotych, w sposób ciężki naruszył podstawowe obowiązki pracownicze. Tym samym prawidłowo wyłożył i zastosował art. 52 § 1 pkt 1 KP. Według art. 52 § 2 KP prawo do rozwiąza-nia umowy o pracę bez wypowiedzenia wygasa po upływie miesiąca „od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.” Pracodawcą powoda był Bank Z. S.A. w W. – jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników (art. 3 KP). Stosownie do art. 31 § 1 KP „za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.”O tym, kto dokonuje czynności prawnych w imieniu pracodawcy, rozstrzygają przede wszystkim przepisy określające strukturę organizacyjną zakładu. Statut Banku Z. S.A. w § 39 zastrzega dokonywanie tych czynności dla Prezesa Zarządu lub pra-cownika przez niego upoważnionego. Do dokonywania czynności w sprawach z 5 zakresu prawa pracy z pracownikami Oddziałów Banku upoważnieni zostali przez Prezesa Zarządu Spółki dyrektorzy tychże oddziałów. Zgodnie z § 9 ust. 3 zarzą-dzenia Prezesa Zarządu Banku Z. S.A. z dnia 29 grudnia 1996 r. w sprawie wprowa-dzenia Regulaminu Audytu i Kontroli Wewnętrznej, Dyrektor Biura Rewizji przedkłada Prezesowi Zarządu informację o wynikach kontroli wraz z wnioskami. Ze względu na zakres kompetencji Dyrektora Biura Rewizji nie można mu przypisać uprawnień pra-codawcy. Pełnomocnik skarżącego popełnia błąd identyfikując obowiązek wystąpie-nia z wnioskiem „personalnym” z podjęciem decyzji „personalnej”, tj. ze złożeniem oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy. Sąd drugiej instancji właściwie zinterpretował postanowienia powołanych aktów wewnętrznych obowiązujących u strony pozwanej, przyjmując, że osobą uprawnioną do rozwiązania umowy o pracę z Bogdanem J., jako dyrektorem Oddziału Banku, był Prezes Zarządu Spółki. Powzię-cie przez niego wiedzy o naruszeniu przez powoda w sposób ciężki podstawowych obowiązków pracowniczych należało traktować jako „uzyskanie przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy”. Dzień przedstawie-nia przez Dyrektora Biura Rewizji Prezesowi Zarządu Banku Z. sprawozdania z kon-troli przeprowadzonej w Oddziale w O. wyznacza początkowy termin miesięcznego okresu z art. 52 § 2 KP. Ocena, że miesięczny termin do rozwiązania umowy o pracę został przez stronę pozwaną zachowany, jest w pełni usprawiedliwiona. Z protokołem pokontrolnym z dnia 1 września 1998 r. powód zapoznał się w dniu 2 września i wniósł do niego zastrzeżenia. Zostały one częściowo uwzględnione, a ostateczny, skorygowany tekst protokołu z wnioskami pokontrolnymi został przedstawiony Pre-zesowi Zarządu Banku w dniu 7 września 1998 r. Zważywszy, że dni 5 i 6 września były dniami wolnymi od pracy, trudno Dyrektorowi Biura Rewizji przypisać opiesza-łość. Ponieważ termin oznaczony w miesiącach kończy się w dniu, który datą lub nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 KC w związku z art. 300 KP), termin do złożenia Bogdanowi J. oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia upływał w dniu 7 października 1998 r. Oświadczenie woli tej treści strona pozwana złożyła powodowi w dniu 6 października 1998 r., a zatem w okresie miesiąca, licząc od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Zarzut naruszenia art. 52 § 2 KP jest w opisanej sytuacji nieuzasadniony. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. 6 ========================================