I PR 111/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Piekarski.Sędziowie SN: T. Kasiński (spr.), T. Szymanek.Protokolant: Z. Zakrzewska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 1976 r. sprawy z wniosku Renaty J. przeciwko Państwowej Operze w P. o przywrócenie do pracy na skutek odwołania od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w P. z dnia 16 marca 1976 r. Sygn. akt NW TKC 215/76 oraz przedstawienia zagadnienia prawnego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1976 r. Sygn. akt I. P. 395/76/1 do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń Społecznych.,Przejąwszy sprawę do rozpoznania odwołanie oddala.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni była zatrudniona w P. Operze jako chórzystka na podstawie umowy o pracą z dnia 1.10.1574 r. Umowa ta została wypowiedziana przez zakład pracy pismem, z dnia 10 II 1976 r. za 1 miesięcznym wypowiedzeniem. Uważając wypowiedzenie za niesłuszne i krzywdzące, wnioskodawczyni odwołała się od niego do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy, wnosząc o uznanie wypowiedzenia za bezzasadne.Orzeczeniem z dnia 16 III 1976 r. Terenowa Komisja Odwoławcza wniosek oddaliła, ustaliwszy, że Państwowa Opera dochowała trybu wypowiedzenia przewidzianego w art. 38 Kodeksu pracy. Komisja uznała wypowiedzenie za uzasadnione merytorycznie z uwagi na stwierdzoną przez kierownika chóru nieprzydatność wnioskodawczyni w chórze pod względem wymaganych kwalifikacji artystycznych. W świetle zaś zeznań świadka Jolanty K. kierownika chóru Żeńskiego Opery, do chóru przyjmowano - z powodu braków kadrowych - osoby nie w pełni przystosowane do wykonywania zawodu śpiewaka, lecz mogące - według oceny kierownictwa - po pewnym okresie prób i wskazówek poczynić postępy i stać się w chórze przydatne. Wnioskodawczyni postępów takich nie poczyniła, a przeciwnie, wykazała brak zaangażowania w pracy, do której spóźniała się a także zdarzały się przypadki nieusprawiedliwionej jej nieobecności; między wnioskodawczynią a pozostałymi członkami zespołu dochodziło też niejednokrotnie do nieporozumień, szkodliwych dla działalności zespołu.Rozpoznając sprawę na skutek odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Terenowej komisji Okręgowy Sąd Pracy na podstawie art. 66 § 1 ustawy z dnia 24 X 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości "Czy i w jakim zakresie przy rozpoznawaniu odwołań od wypowiedzenia umowy o pracą pracownikowi instytucji kulturalnej, Sąd jest uprawniony do ustalania kwalifikacji artystycznych pracownika, a w wypadku odpowiedzi twierdzącej na to pytanie, jakie dowody winien Sąd przeprowadzić w celu ustalenia tych kwalifikacji".Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy w sprawach o uznanie wypowiedzenia umowy o pracą za bezskuteczne względnie o przywrócenie do pracy przedmiotem ustaleń organów orzekających jest z reguły przydatność pracownika do wykonywania umówionej pracy. W przypadku gdy do jej wykonywania wymagane są szczególne umiejętności, nie zawsze idące w parze ze świadectwem czy dyplomem, organy orzekające i Sąd z reguły nie mają wiadomości pozwalających na oceną przydatności pracownika. Taka sytuacja występuje zwłaszcza w odniesieniu do pracy w zakładach, których zadaniem jest zaspakajanie potrzeb kulturalnych społeczeństwa, jak teatry, orkiestry itp., i których kierownicy zobowiązani są dbać o najlepszy poziom występów, a w związku z tym eliminować pracowników nie reprezentujących odpowiedniego poziomu artystycznego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W świetle niewadliwych ustaleń i materiału sprawy, przyczyną wypowiedzenia wnioskodawczyni umowy o pracą były nie tylko jej niedociągnięcia w jakości artystycznej występów w chórze opery, lecz także uchybienia w zakresie dyscypliny pracy, polegające na opuszczaniu prób lub spóźnianiu się na nie, a także dezorganizowaniu pracy wskutek spóźnionego zawiadamiania o nieobecności usprawiedliwionej chorobą. Absencje wnioskodawczyni udokumentowano szeregiem raportów inspektora chóru, dołączonych do akt osobowych wnioskodawczyni.Przedstawiciel pozwanej opery wprawdzie oświadczył na rozprawie przed Sądem, że podstawową przyczyną rozwiązania umowy o pracą z wnioskodawczynią jest jej nieprzydatność artystyczna, jednakże dalsza uwaga jego tej treści, że gdyby wykazywała wysoki poziom artystyczny, to kierownictwo opery wpływałoby na podniesienie jej dyscypliny środkami dyscyplinarnymi, świadczy, iż w istocie uznano także uchybienia wnioskodawczyni w zakresie dyscypliny pracy za okoliczność uzasadniającą wypowiedzenie. Kwestią zatem podlegającą w sprawie rozważeniu jest nie sposób, ustalania kwalifikacji artystycznych pracownika przez Sąd, lecz ocena, czy zakład pracy musi wykazywać, że istniały przyczyny uzasadniające niewyciąganie konsekwencji z uchybień, jakich dopuścił się pracownik. W tym względzie zarówno w świetle poprzednio obowiązujących przepisów prawa pracy, jak i w świetle przepisów Kodeksu pracy brak jest podstaw do obciążenia zakładu pracy ciężarem dowodu. Jeżeli bowiem istnieje uzasadniona przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę, a taką było naruszanie dyscypliny pracy przez wnioskodawczynię, ją obciążałby dowód, że wypowiedzenie mimo to byłoby niesłuszne i stanowiło nadużycie prawa w rozumienia art. 8 Kodeksu pracy, w związku z art. 300 tego Kodeksu i art. 6 k.c.Wynikający z materiału sprawy stan faktyczny nie wskazuje na istnienie okoliczności, które pozwalałyby uznać dokonane wnioskodawczyni wypowiedzenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Ocena bowiem kierownictwa opery, iż praca wnioskodawczyni nie stoi na należytym poziomie artystycznym nie jest dowolna i służy zapewnieniu należytego doboru personelu zakładu pracy w interesie społecznym.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, iż nie istnieje potrzeba udzielenia odpowiedzi na zgłoszone przez Okręgowy Sąd Pracy pytanie, sprawa natomiast z uwagi na przytoczony wyżej niesporny stan faktyczny nadaje się do merytorycznego rozstrzygnięcia. Przejmuje zatem sprawą do rozpoznania art. 66 ustawy z 24 X 1974 r. Sąd Najwyższy odwołanie wnioskodawczyni, jako nieuzasadnione z przyczyn przedstawionych wyżej, oddalił.