I PR 177/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa J.P. przeciwko Poznańskim Zakładom Elektrotechnicznym "Alco" o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 listopada 1963 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym przez powoda wyrokiem w części oddalającej powództwo o zasądzenie dalszej kwoty 25.000 zł wraz z odsetkami tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda od P.P. Poznańskie Zakłady Elektrotechniczne "Alco" w Poznaniu-Starołęce - 25.000 zł z 8% od dnia 16 listopada 1961 r., tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną oraz rentę miesięczną w wysokości 1.027 zł od 21 lipca 1961 r., w wysokości 847 zł od 10 maja 1963 r. i w wysokości 842 zł od 1 września 1963 r., płatną do dnia 5 każdego miesiąca, z 8% od każdej zaległej raty miesięcznej, licząc zaległość od 16 listopada 1961 r., w pozostałej części oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny:W wyniku badań powoda przez komisje lekarskie stwierdzono u niego stan po przebytym zawale mięśnia sercowego z objawami niewydolności wieńcowej. Powód został ostatecznie uznany za inwalidę II grupy z powodu choroby zawodowej. Inwalidztwo powoda jest w całości, a więc także w zakresie w jakim przyczynia się do tego przebyty zawał serca, wywołane ołowicą.Stosowane u pozwanego sposoby zabezpieczenia pracowników przed ołowicą w postaci hermetyzacji urządzeń, smarowania tych urządzeń oraz podłogi pyłochłonem, umieszczenia krat podłogowych z wodą pod nimi i wietrzenie, są wprawdzie lepsze niż w innych zakładach tego rodzaju, ale mimo to są niewystarczające. Zachorowanie powoda na ołowicę i jego inwalidztwo czyniące go całkowicie niezdolnym do pracy są wywołane naruszeniem przez pozwanego jego obowiązków wynikających z przepisów o ochronie życia i zdrowia pracowników. Wobec tego powód jest uprawniony na podstawie art. 24 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym i odpowiednich przepisów kodeksu zobowiązań do żądania od pozwanego wynagrodzenia szkód, jakie poniósł w następstwie swojego inwalidztwa i jakich mu nie wyrównuje pobierana przezeń renta inwalidzka.W związku z tym powód jest również uprawniony na podstawie art. 157 § 3 i art. 165 § 1 k.z. żądać zasądzenia mu od pozwanego stosowanej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną.Według opinii biegłego lekarza, dr. J.K., cierpienia chorego na ołowicę są duże, zwłaszcza w okresie tzw. kolki ołowianej i zmniejszają się dopiero z upływem miesięcy i lat.Biorąc pod uwagę tę opinię, a ponadto fakt, że powód ma 60 lat i poprzednio - jak to wynika z jego zeznań, którym sąd dał wiarę - w ogóle nie chorował, Sąd uznał, że stosowną w tym przypadku, jako zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, będzie suma 25.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, rozważył co następuje:Skarżący kwestionuje zasadność wyroku w części oddalającej zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną. Żądanie przyznania tytułem tego zadośćuczynienia wyższej kwoty motywuje tym, że Sąd Wojewódzki nie miał na względzie intensywności cierpień fizycznych powoda i jego krzywdy moralnej.Zarzutu tego nie można uznać za trafny; Sąd Wojewódzki zgodnie z przepisem art. 165 § 1 k.z. uwzględnił wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia tego przepisu. Przyznanie wyższego zadośćuczynienia, poza tymi okolicznościami konkretnymi odnoszącymi się do ustalonego stanu faktycznego, nie może uzasadnić powołanie się na to, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 1962 r. w sprawie 4 CR 590/61 również przeciwko temu samemu pozwanemu określił wysokość zadośćuczynienia w kwocie 35.000 zł. Okoliczność i kryteria ich oceny z punktu widzenia wymagania ustawy, aby zadośćuczynienie było stosowne, mogą być związane jedynie z określoną osobą. Z tego punktu widzenia nie może mieć znaczenia sposób rozstrzygnięcia w innej sprawie. Aprobowanie poglądu skarżącego narzucałoby w konsekwencji konieczność zrezygnowania z indywidualizacji każdego poszczególnego wypadku cierpień fizycznych i krzywdy moralnej oraz oznaczałoby zaprzeczenie przesłankom, na których opiera się przepis art. 165 § 1 k.z. Poza tym, o ile Sąd Najwyższy przy rozstrzygnięciu zagadnień prawnych (wykładni i stosowania przepisów prawnych) może kierować się własnym usus fori, o tyle w danym przypadku nie może być w zasadzie mowy o możliwości ustalania się jakiejś praktyki w tym znaczeniu, aby przy ocenie, czy przyznane przez sąd I instancji zadośćuczynienie jest stosowne, należało odwoływać się do rozstrzygnięć w innych sprawach, nawet mniej lub bardziej podobnych. Ustalona w zasadzie praktyka w omawianym zakresie może polegać jedynie i polega z istoty rzeczy na wymaganiu, aby sumy pieniężne przyznawane tytułem zadośćuczynienia były umiarkowane i nie prowadziły do nadmiernego, nieuzasadnionego gromadzenia pieniędzy.Z tych więc zasadniczych już założeń nie można uznać za trafne powoływanie się skarżącego na to, że we wspomnianej innej sprawie powód otrzymał tytułem zadośćuczynienia 35.000 zł, mimo że został zaliczony do trzeciej kategorii inwalidów. W związku z tym wymaga jeszcze podkreślenia, że kwestia zaliczania do określonej grupy inwalidztwa sama przez się nie stanowi dostatecznie konkretnego kryterium przy określaniu wysokości pieniężnej zadośćuczynienia. O tym decydować powinny okoliczności konkretnego przypadku a nie samo - w pewnych granicach abstrakcyjne - pojęcie kategorii inwalidztwa.Skoro więc twierdzenia przytoczone w celu uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 165 § 1 k.z. okazały się nieuzasadnione, rewizja powoda podlega oddaleniu.W związku z zarzutem pozwanego zawartym w odpowiedzi na rewizję, że po wydaniu wyroku przez Sąd Wojewódzki zostało między stronami zawarte porozumienie tej treści, że pozwany nie wniesie rewizji, o ile powód nie będzie również składał rewizji, wymaga wyjaśnienia, że porozumienie takie nie wywołuje w procesie żadnego skutku w tym sensie, aby w razie niedotrzymania tej umowy przez stronę mogła się ona powoływać na to w instancji rewizyjnej, zwalczając z tego punktu widzenia rewizję wniesioną przez przeciwnika. W związku z tym, że sąd rewizyjny może jedynie w granicach zaskarżenia zająć się kontrolą wydanego orzeczenia z punktu widzenia jego legalności i zasadności, a więc kwestią, czy zaskarżony wyrok jest zgodny z przepisami prawa materialnego i procesowego, bez wpływu na wynik tej kontroli rewizyjnej musi pozostać fakt, że strona w zaufaniu do tego porozumienia nie wniosła środka prawnego. Z tych wszystkich przyczyn należało orzec jak w sentencji.