I PR 227/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Józefowicz. Sędziowie SN: J. Borkowski, W. Sanetra (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława S. przeciwko Miejskiemu Zespołowi Ekonomiczno-Administracyjnemu Szkół w E. o sprostowanie opinii na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 19 kwietnia 1990 r.zmienił:1) zaskarżony wyrok w pkt 1 i 2 w ten sposób, że nakazał usunięcie z treści opinii oprócz wyrażenia: " w trakcie pracy w MZEAS nie podwyższył swoich kwalifikacji zawodowych" - ponadto zdania: "Aktualnie MZEAS zgłosiła do Prokuratury Rejonowej w Elblągu sprawę zaginięcia zakupionej przez ob. Stanisława S. płyty paździerzowej";2) w pozostałej części rewizję oddalił;3) zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktycznePowód Stanisław S. w sprawie przeciwko Miejskiemu Zespołowi Ekonomiczno-Administracyjnemu Szkół w E. domagał się sprostowania opinii, kwestionując takie zawarte w niej oceny jego pracy jak: "realizowanie zadań w sposób niesolidny i nieterminowy", "pomimo zapewnień i składanych deklaracji nie realizował bądź realizował wyznaczone zadania dopiero po wielu uwagach i interwencjach", aktualnie MZEAS zgłosiła do Prokuratury Rejonowej w Elblągu sprawę zaginięcia zakupionej przez Stanisława S. płyty paździerzowej.Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w Gdańsku - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z/s w Gdyni - VI Wydział Pracy sprostował opinie z dnia 4 lutego 1988 r. o pracy Stanisława S. w Miejskim Zespole Ekonomiczno-Administracyjnym Szkół w E. w ten sposób, że nakazał usunięcie z niej stwierdzenia o treści: "W trakcie pracy w MZEAS nie podwyższał swoich kwalifikacji zawodowych", w pozostałej zaś części powództwo oddalił oraz zniósł między stronami koszty zastępstwa procesowego.W rewizji od tego wyroku pełnomocnik powoda zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wystąpienie istotnych uchybień procesowych, mających wpływ na wynik sprawy (art. 368 pkt 4, 5 k.p.c.). Wniósł jednocześnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez nakazanie pozwanemu MZEAS w E. usunięcia z opinii zapisu o zaświadczeniu Prokuratury Rejonowej w Elblągu w sprawie zaginięcia zakupionej przez Stanisława S. płyty paździerzowej oraz o zastąpienie zapisu o niesolidnym i nieterminowym wykonywaniu czynności służbowych i nierealizowania zadań bądź realizowaniu ich dopiero po wielu uwagach i interwencjach, zapisem, że z powierzonych zadań wywiązywał się stosownie do istniejących możliwości, i o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu; ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem rewizji - podstawę usunięcia z opinii o pracy zapisu o zawiadomieniu Prokuratury Rejonowej w Elblągu o zaginięciu zakupionej przez powoda płyty paździerzowej jest to, iż toczące się w tej sprawie postępowanie zostało umorzone, a art. 316 § 1 k.p.c. zobowiązuje sąd do uwzględnienia przy wyrokowaniu stanu rzeczy istniejącego w chwili orzekania. Skoro więc w chwili zamknięcia rozprawy żadne postępowanie karne nie toczyło się przeciwko powodowi, wobec tego informacja na temat tego postępowania powinna zostać wykreślona z jego opinii o pracy.Pogląd ten w swej konkluzji jest trafny, należy jednak podkreślić, że w pierwszej kolejności znajduje on podstawę - § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy i opinii, który między innymi stanowi, iż w razie zakończenia sprawy karnej po wydaniu opinii, jeżeli wynik procesu może mieć wpływy na treść opinii, pracownik może wystąpić do kierownika zakładu pracy o jej sprostowanie, niezależnie od obowiązujących terminów.Pojęcie "wynik procesu" w przepisie tym rozumiane jest szeroko i obejmuje także wypadki umorzenia postępowania karnego przez prokuratora. Świadczy o tym zwłaszcza - choć nie wyłącznie - § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 20 listopada 1974 r., który postanawia, że opinia zawierająca informacje, o których mowa w § 6 pkt 8 (informacje o skazaniu pracownika lub toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym, jeżeli skazanie lub postępowanie dotyczy przestępstwa pozostającego w związku z pracą), nie podlega jednak sprostowaniu, jeżeli postępowanie karne warunkowo umorzono lub umorzono z powodu amnestii, powinna być natomiast odpowiednio uzupełniona. Z zestawienia § 8 ust. 1 i 2 niedwuznacznie jednak wynika, że sprostowanie opinii w wypadku umorzenia postępowania z innych przyczyn niż warunkowe umorzenie postępowania lub amnestia może polegać jedynie na wykreśleniu z niej oznaczonej wzmianki, a nie np. na uzupełnieniu, że toczące się wcześniej postępowanie zostało umorzone (tak zaś należy postąpić w wypadku warunkowego umorzenia i amnestii). Zakład pracy odmawiając powodowi sprostowania opinii po umorzeniu postępowania karnego przez prokuratora wyraźnie naruszył ciążący na nim z mocy § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 listopada 1974 r. obowiązek uwzględnienia stosownego wniosku pracownika. Jakkolwiek trafny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że "późniejsze umorzenie postępowania, z jakichkolwiek przyczyn, w świetle przepisów kodeksu pracy nie nakłada na zakład pracy obowiązku zmiany opinii w tym zakresie", to jednak jest on nie do utrzymania w świetle przepisów rozporządzenia wykonawczego do kodeksu pracy, którego zgodność z ustawą w tym zakresie nie może podlegać dyskusji.Mając to na względzie, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez rozszerzenie zakresu orzeczenia o sprostowaniu opinii przez nakazanie usunięcia z niej także stwierdzenia o treści: "Aktualnie MZEAS zgłosiła do Prokuratury Rejonowej w Elblągu sprawę o zaginięcie zakupionej przez ob. Stanisława S. płyty paździerzowej". Zdanie to wymagało zakwestionowania także z innego jeszcze powodu, a mianowicie dlatego, iż nie zawiera ono informacji o toczącym się postępowaniu karnym, a jedynie o tym, iż nastąpiło zgłoszenie do Prokuratury określonej sprawy, w związku z którą nie wiadomo jeszcze, czy zostało wszczęte postępowanie karne przez prokuratora; art. 98 § 4 pkt 1 k.p. bowiem jest w tej kwestii jednoznaczny i dopuszcza (zobowiązuje) do zamieszczenia w opinii o pracy jedynie informacji o toczącym się postępowaniu karnym, a nie o możliwości czy prawdopodobieństwie wszczęcia takiego postępowania.Zakład pracy naruszył więc obowiązujące prawo, zamieszczając kwestionowaną informację w opinii o pracy. Naruszył także i dalszą normę prawa pracy, nie uwzględniając wniosku pracownika o sprostowanie opinii po umorzeniu przez prokuratora toczącego się przeciwko niemu postępowania.Sąd Najwyższy uznał, że trafny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego wyrażony w uzasadnieniu wyroku, że podwyższenie swoich kwalifikacji przez pozwanego nie leżało w zakresie jego pracowniczych obowiązków i sąd w tej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. W szczególności do pozwanego nie miał zastosowania art. 102 § 2 k.p., postanawiający, że pracownik nie mający kwalifikacji zawodowych na stanowisku, na którym jest zatrudniony, jest obowiązany do ich uzupełnienia w terminie i w sposób ustalony przez zakład pracy dlatego, iż zakład pracy nie zaproponował powodowi podwyższenia przez niego (w jakimś trybie czy formie) jego kwalifikacji zawodowych.Sąd Najwyższy nie podzielił natomiast zarzutu powoda, że na podstawie jednostronnej i dowolnej oceny materiału dowodowego Sąd Wojewódzki niesłusznie doszedł do wniosku, iż prawidłowe są oceny o niesolidnym i nieterminowym wykonywaniu przez powoda zadań. Nie odpowiada ją w szczególności prawdzie twierdzenia o pominięciu przez ten Sąd wyjaśnień powoda na temat trudności, jakie spotykał przy wykonywaniu poleceń, które uniemożliwiały mu w sposób obiektywny, nie zawsze terminowe ich wykonanie. Sprawa ta była bowiem przedmiotem postępowania, przy czym zeznania wszystkich świadków, w tym także zawnioskowanych przez powoda, każą w sposób wysoce negatywny oceniać jego pracę u pozwanego i nie uzasadniają przekonania, że przyczyną niesolidnego i nieterminowego wykonania przez powoda poleceń były jakieś względy, trudności czy przeszkody natury obiektywnej. Powód w rewizji nie wskazuje przy tym, jakie to konkretne, jeszcze inne - poza stanowiącymi przedmiot dowodzenia w przeprowadzonym przez sąd postępowaniu - trudności miałyby być dodatkowo wyjaśnione.Stąd też biorąc pod uwagę art. 299 k.p.c., który przewiduje zarządzenie przez sąd dowodu z przesłuchania strony tylko wtedy, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, należy stwierdzić, że brak podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania powoda. Z tego też względu w tej części rewizja została przez Sąd Najwyższy oddalona.Mając na uwadze te ustalenia Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.