I PR 293/66

SentencjaS.N. po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana B. przeciwko Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w B. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku S. Woj. w B. z 9 III 1966 oddala rewizję i przyznaje od powoda na rzecz strony pozwanej 150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneW pozwie zgłoszonym do S. Pow. w B. powód Jan B. domagał się zasądzenia od pozwanego Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w B. renty i zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne oraz krzywdę moralną twierdząc, że był zatrudniony w nadleśnictwie L. w H. w charakterze robotnika leśnego i 1 II 1964 podczas pracy w lesie państwowym uległ nieszczęśliwemu wypadkowi, w następstwie którego doznał zmiażdżenia kości ramienia prawego z porażeniem nerwów [...]S. Pow. wyrokiem z 27 XI 1964 oddalił powództwo uznając, że powód nie był zatrudniony w nadleśnictwie w charakterze robotnika leśnego [...]S. Woj. z rewizji powoda uchylił powyższy wyrok, z uwagi na nierozważenie przez S. Pow. treści dokumentów urzędowych, przytaczając w uzasadnieniu, że wartość dowodowa tych dokumentów nie została i nie może być podważana zeznaniami świadków oraz że jeśli powód był ubezpieczony w ZUS, to oczywiście był robotnikiem pozwanego. Podkreślił przy tym Sąd rewizyjny, że o ile Sąd dojdzie do wniosku, że powód był pracownikiem pozwanego, to rzeczą powoda będzie udowodnienie winy pozwanego w zaistniałym wypadku.S. Pow. po uzupełnieniu postępowania dowodowego postanowieniem z 15 I 1966 przekazał sprawę S. Woj. w B. w trybie art. 18 § 1 k.p.c.S. Woj. po przeprowadzeniu rozprawy wyrokiem z 9 III 1966 powództwo oddalił, a w uzasadnieniu przytoczył następujące ustalenie i wnioski [...].Stosunek, który łączył strony, nie miał charakteru umowy o pracę. Powód zgłosił się do pozwanego nie w zamiarze zawarcia umowy o pracę, ale w celu zawarcia umowy sprzedaży drzewa opałowego, i strony umówiły się, że powód nabędzie pewną ilość drzewa, ale sarn musi to drzewo w lesie wyrąbać. Strony zawarły więc umowę mieszaną, która mieściła w sobie elementy umowy sprzedaży i elementy umowy o dzieło. Skoro więc strony wiązała umowa, pozwany mógłby odpowiadać za szkodę, gdyby nie wykonał lub nienależycie wykonał swoje zobowiązanie (art. 239 k.z.).Do obowiązków pozwanego należało tylko wskazać powodowi drzewa, które ma wyciąć.Wyrębu drzewa dokonał powód już jednak na własne ryzyko. W sprawie powstaje zagadnienie, czy pozwany zlecając powodowi wyrąb drzewa nie powinien był zapewnić mu takich bezpiecznych warunków pracy, jak własnemu pracownikowi.Przy umowie o dzieło dający zamówienie nie ponosi jednak ryzyka i całe ryzyko spoczywa na przyjmującym zamówienie. Przepisów o bezpieczeństwie pracy, jako szczególnych, mających zastosowanie w stosunku pracy, nie można rozciągać na inne umowy, takie jak mieszane umowy sprzedaży i o dzieło.Zatem powód nie udowodnił że pozwany nie wykonał należycie swego zobowiązania, i wobec tego pozwany nie wykonał należycie swego zobowiązania, i wobec tego pozwany nie odpowiada za szkodę (art. 239 k.z.).W rewizji opartej o podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 3 i 4 k.p.c. powód wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy S. Woj. do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania rewizyjnego.Niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych i sprzeczność istotnych, ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału upatruje Skarżący w pominięciu treści dokumentów m.in. pochodzących od pozwanej strony, a stwierdzających, że powód był zatrudniony przez pozwaną jako robotnik leśny. [...]Zarzutom tym nie można odmówić racji.Przede wszystkim należy zauważyć, że S. Woj. w B. orzekając 2 IV 1965 pierwszy raz jako instancja rewizyjna i uchylając z rewizji powoda oddalający pozew wyrok S. Pow., wypowiedział w uzasadnieniu swego wyroku m. in. pogląd prawny, "że wartość dowodowa dokumentów (które są powoływane i w obecnie rozpoznawanej, rewizji) nie została i nie może być podważana zeznaniami świadków" oraz że "jeśli powód był ubezpieczony, to oczywiście był robotnikiem pozwanego".Po przekazaniu sprawy w trybie art. 18 § 1 k.p.c. przez S. Pow. S. Woj., ten ostatni rozstrzygając ponownie sprawę, już jako Sąd pierwszej instancji obowiązany był kierować się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku S. Woj. jako rewizyjnego oraz poglądami prawnymi tam wyrażonymi, chociażby ich trafności nie podzielał.S. Woj. bowiem, któremu sprawa, została przekazana w trybie art. 18 § 1 k.p.c. do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji, był z mocy art. 389 k.p.c. związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w uzasadnieniu orzeczenia sądu rewizyjnego.Również S.N. przy rozważaniu rewizji od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy przez S. Woj. jest związany oceną prawną i wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu S. Woj. z 2 IV 1965 jako rewizyjnego i uchylającego poprzedni wyrok.Zasada związania oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia sądu rewizyjnego (art. 389 k.p.c.) obowiązuje bowiem również S.N., gdy działa on w charakterze instancji rewizyjnej w sprawie rozstrzygniętej przez S. Woj., któremu jako pierwszej instancji przekazana została w trybie art. 18 k.p.c. do ponownego rozpoznania. Nie zachodzą zaś wymienione w art. 389 k.p.c. wyjątki, które to wiązanie wyłączałyby.Powołanie w rewizji (a również w poprzednim wyroku sądu rewizyjnego) dokumenty [...] stwierdzają, że powód był zatrudniony u pozwanego jako robotnik leśny i w tym też charakterze leczony w szpitalu w ramach ubezpieczenia społecznego.W świetle tych dowodów oraz stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku sądu rewizyjnego, S. Woj. nie mógł bez uchybienia przepisowi art. 389 k.p.c., wbrew treści tych dokumentów, a jedynie w oparciu o zeznania świadków, dojść do wniosku, że powoda nie łączył z pozwanym stosunek pracy [...].Pomimo jednak zasadności we wskazanym zakresie zarzutów rewizji i stwierdzonych wyżej uchybień procesowych zaskarżone orzeczenie nie podlega wzruszeniu, gdyż w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, a przyjęcie nawet za trafną tezy powoda, iż łączył go ze stroną pozwaną stosunek pracy, nie mogłoby prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.Jak wiadomo, dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z art. 24 dekretu o p.z.e. w nawiązaniu do stosunku pracy - a takie tylko stanowisko zajmował od początku powód - uwarunkowane jest przede wszystkim od wykazania przez poszkodowanego, że upośledzenie jego zdrowia (uraz ramienia prawego) i związane z tym szkody materialne i moralne wywołane zostały konkretnymi zaniedbaniami pracodawcy w zakresie ciążącego na nim obowiązku stworzenia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Na konieczność udowodnienia tej przesłanki, uzależniającej odpowiedzialność pozwanego, trafnie też wskazał S. Woj. rewizyjny w orzeczeniu swym, uchylającym wyrok S. Pow.Wymieniona wyżej wstępna przesłanka, której udowodnienie obciążało z mocy art. 4 p.o.p.p.c. (art. 6 k.c.) powoda, nie została nie tylko wykazana przez niego, ale ani w toku dwukrotnego postępowania w pierwszej instancji, ani też w obu rewizjach powód nie przytoczył nawet żadnych twierdzeń, które mogłyby wskazywać na to, że doznana przez niego szkoda na zdrowiu pozostaje w związku z naruszeniem przez pozwanego jakichś jego obowiązków, wynikających z przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników.Również S.N. w nader obfitym i wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym (niektórzy świadkowie badani byli kilkakrotnie i konfrontowani ze sobą) nie mógł dopatrzyć się okoliczności, które mogłyby wskazywać na jakieś konkretne zaniedbanie strony pozwanej w zakresie zachowania przepisów bhp, które pozostawałoby w związku z wypadkiem powoda [...]W tych warunkach, gdy w sprawie brak podstawowej przesłanki warunkującej odpowiedzialność pozwanego z art. 24 dekretu o p.z.e. za szkodę powoda, oddalenie jego powództwa jest w ostatecznym wyniku uzasadnione i odpowiada prawu. W podstawowym swym założeniu trafny jest też końcowy wniosek S. Woj., że pozwany nie odpowiada za szkodę, ponieważ powód nie udowodnił, że pozwany nie wykonał należycie swego zobowiązania, w konkretnej sprawie z tą poprawką, że nie chodzi, tu o zobowiązanie umowne, lecz o obowiązki ex lege wynikające z przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników.Na marginesie niniejszej sprawy należy zauważyć, że trafność poglądu zaskarżonego wyroku, iż przepisy o bezpieczeństwie i higienie pracy nie mogą mieć zastosowania przy innych umowach, aniżeli przy czystym stosunku pracy, może budzić wątpliwości w świetle przepisów ustawy z 30 III 1965 o bezpieczeństwie i higienie pracy. Ustawa ta bowiem przewiduje w art. 47 ust. 1 wydanie przez Radę Ministrów w porozumieniu z CRZZ rozporządzenia, które określi zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy do osób stale wykonujących pracę m. in. na podstawie umów o dzieło lub umów zlecenia.Z tych względów, gdy oddalenie powództwa w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, S.N. z mocy art. 387 k.p.c. rewizję oddalił, przyznając stronie pozwanej, zgodnie z wnioskiem jej pełnomocnika, zwrot kosztów postępowania rewizyjnego (art. 98 k.p.c.).