I PR 324/74

SentencjaSąd Najwyższy Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 1975 r. sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w O. przeciwko Henrykowi K. o zapłatę 258.541,33 zł na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 5 czerwca 1974 r. II C 30/72 uchyla zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu (pkt III i IV) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie wniosków stron o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powodowego Przedsiębiorstwa kwotę 61.539,83 zł oddalając powództwo w pozostałej części, a rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach.Pozwany był zatrudniony na stanowisku kierownika odcinka robót Nr I w okresie od dnia 15 maja 1968 r. do dnia 28 listopada 1971 r. Opierając się na opinii biegłego ustalił Sąd Wojewódzki, że pozwany nie rozliczył się z pobranych i pokwitowanych przez niego materiałów budowlanych i że należność z tego tytułu wynosi kwotę 58.044,52 zł, a nadto pozwany nie rozliczył się z przedmiotowych materiałów tj. z kwoty 3.495,31 zł.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego brak jest podstaw do skomasowania niedoborów z nadwyżkami w kwocie 373.719,06 zł z uwagi na ich różnorodny asortyment.Wyrok ten w części uwzględniającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu zaskarżył pozwany.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, że nie ponosi on odpowiedzialności materialnej za materiały budowlane pozostawione jego pieczy. Wbrew zarzutom skarżącego Sąd Wojewódzki obciążył pozwanego wartością tylko tych materiałów budowlanych, które skarżący sam pokwitował. Z drugiej jednak strony ma rację skarżący, o ile twierdzi, że Sąd Wojewódzki nie uwzględnił takich okoliczności, jak prowadzenie przez niego kilku budów oraz łączącą się z tym konieczność częstych wyjazdów, w związku z czym skarżący nie był w stanie roztoczyć właściwej opieki nad powierzonym mu mieniem. Powyższa okoliczność wymaga sprawdzenia w toku postępowania przed Sądem Wojewódzkim. Gdyby bowiem okazało się, że pozwany zmuszony był często wyjeżdżać w sprawach służbowych, że nadto - tak jak twierdzi w rewizji - przebywał przez okres 5 miesięcy na urlopie, to w takiej sytuacji należałoby przyjąć, że powodowe Przedsiębiorstwo nie zapewniło pozwanemu właściwych warunków pracy, które umożliwiałyby mu wyliczenie się z pokwitowanych przez niego materiałów. Strona powodowa nie zorganizowała bowiem pracy tak, aby zapewnić pozwanemu pomoc przez zaangażowanie drugiego pracownika materialnie odpowiedzialnego. Nawet w razie przyjęcia, że materialna odpowiedzialność pozwanego kształtuje się według reżimu odpowiedzialności za mienie powierzone, nie można nie dostrzegać tej istotnej przesłanki, że każda odpowiedzialność materialna pracownika (również za mienie powierzone z obowiązkiem wyliczenia się) opiera się na zasadzie winy (art. 124 § 3 k.p. w związku z art. XVIII § 1 przep. wprow.k.p.) i że nie jest dopuszczalne przerzucenie na pracownika ryzyka związanego z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W ramach odpowiedzialności opartej na zasadzie winy zakład pracy, jako organizator procesu pracy, obowiązany jest zapewnić pracownikowi takie warunki pracy, które umożliwiłyby mu wyliczenie się z powierzonego mienia. O ile te warunki pracy nie zostały zapewnione, to zakład pracy dla przyjęcia odpowiedzialności materialnej pracownika winien mu wykazać konkretne uchybienia, pozostające w związku przyczynowym z wyrządzoną szkodą.W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że - jak wynika z opinii biegłego - pozwany nie prowadził na bieżąco księgi obmiarów robót, co - przy braku szczególnych okoliczności ekskulpujących pozwanego - należy przypisać jako istotne uchybienie w wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Ta okoliczność przesądzałaby o samej zasadzie odpowiedzialności skarżącego, tym niemniej w takiej sytuacji należałoby rozważyć, w jakim stopniu powodowe Przedsiębiorstwo przyczyniło się do wyrządzenia szkody przez brak zapewnienia pozwanemu właściwych warunków pracy (art. 117 k.p. w związku z art. XVIII § 1 przep. wprow.k.p.).Skarżący dołączył do rewizji zestawienie materiałów, które zdaniem skarżącego powinny ulec kompensacji i powstałym niedoborom. Wartość tych nadwyżek, podlegających kompensacji, skarżący ocenił na kwotę 21.172 zł. Powyższa okoliczność wymaga również wyjaśnienia w toku ponownego postępowania przez dopuszczenie uzupełniającego dowodu z opinii biegłego.Ponieważ sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona Sąd Najwyższy w celu uzupełnienia materiału dowodowego, dokonania dodatkowych ustaleń oraz ponownej oceny materiału dowodowego uchylił na podstawie art. 388 § 1 k.p. zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu i sprawę przekazał w tym zakresie do ponownego rozpoznania.