I PR 46/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Formański.Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jerzego B. przeciwko Usługowej Spółdzielni Pracy - Oddział ʼʼLekarze Specjaliści" w Ł. o wypłatę nagrody jubileuszowej, na skutek odwołania pozwanej Spółdzielni od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 20 marca 1970 r.oddalił odwołanie i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz wnioskodawcy 1016 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się nakazania pozwanej Spółdzielni wypłacenia mu nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy oraz wyrównania nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy, wypłaconej mu - w zaniżonej wysokości - w roku 1976.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, działając jako Sąd I instancji, wyrokiem z dnia 20.III.1979 r. zasądził na rzecz wnioskodawcy od pozwanej Spółdzielni kwotę 49.253 zł z odsetkami. Na kwotę tę składa się: nagroda jubileuszowa za 35 lat pracy w wysokości 34.779 zł (wartość trzymiesięcznych zarobków wnioskodawcy przy założeniu, że wnioskodawca zarabiał miesięcznie 11.593 zł) oraz 14.474 zł z tytułu wyrównania nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy. Spółdzielnia bowiem wypłaciła wnioskodawcy z tego tytułu w 1976 r. 6874 zł, powinna zaś była wypłacić 21.348 zł, tj. wartość dwumiesięcznych ówczesnych zarobków wnioskodawcy (10.674 zł miesięcznie). Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że podlegający uwzględnieniu przy obliczeniach należnej wnioskodawcy nagrody jubileuszowej okres jego 35-letniej pracy upłynął dnia 31.VII.1978 r., wnioskodawca powinien więc otrzymać przewidzianą w art. 12 wiążącego strony Układu Zbiorowego Pracy nagrodę jubileuszową za 35 lat pracy w wysokości 300% miesięcznego wynagrodzenia, niezależnie od nagród jubileuszowych związanych z 15-letnim okresem zatrudnienia i 25-letnim okresem zatrudnienia. Wnioskodawca otrzymał w r. 1971, jeszcze przed wejściem w życie wspomnianego Układu Zbiorowego Pracy, nagrodę jubileuszową w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia z tytułu 15 lat pracy w pozwanej Spółdzielni. W r. 1976 wypłacono mu kwotę 6874 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy. Kwota ta jest jednakże niższa od przewidzianej Układem Zbiorowym Pracy wartości 2-miesięcznych zarobków wnioskodawcy. W tym czasie, tj. w r. 1976, do ukończenia 35 lat pracy brakowało wnioskodawcy jeszcze ponad 20 miesięcy, nie wchodzi więc w rachubę zaliczenie poprzednich wypłat ani na poczet nagrody za 25 lat pracy, ani na poczet nagrody za 35 lat pracy.W odwołaniu pozwana Spółdzielnia, nie kwestionuje ani wysokości zarobków wnioskodawcy, przyjętych przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za podstawę wyliczenia nagrody jubileuszowej, ani okresu pracy wnioskodawcy, domaga się zmiany wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i oddalenia wniosku.Zdaniem skarżącej, wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został oparty na wadliwej wykładni przepisów art. 12 ust. 2 i 3 Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Spółdzielczości Pracy z dnia 6 maja 1975 r.Skarżąca uważa, że przepisy te wyraźnie określają, iż pracownikowi przysługuje za dany okres zatrudnienia, uzasadniający prawo do nagrody jubileuszowej, tylko jedna nagroda jubileuszowa w wysokości odpowiadającej ostatniemu, najdłuższemu okresowi pracy, ustalonemu stosownie do przepisu ust. 1 tegoż art. 12. Okres 35 lat pracy wnioskodawcy nie był przez Spółdzielnię kwestionowany, dlatego też przyznana została wnioskodawcy nagroda jubileuszowa za ten okres z potrąceniem dwóch kolejnych nagród w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, co stanowi w sumie za 35 lat pracy 380% wynagrodzenia. Byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, aby pracownik w krótkim okresie czasu, tj. od 1971 r. do 1979 r. mógł korzystać z kolejnych trzech nagród jubileuszowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sporny art. 12 Układu Zbiorowego Pracy, gdy idzie o ustępy mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ma treść następującą:1. Pracownikom (jubilatom), którzy, zachowując ciągłość pracy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, przepracowali nienagannie i bez przerwy w jednym zakładzie pracy lub zakładach, w których przysługują nagrody jubileuszowe, niżej podane okresy, przysługują jednorazowe nagrody pieniężne w następującej wysokości:- za 15 lat pracy - 100% miesięcznego wynagrodzenia,- za 25 lat pracy - 200% miesięcznego wynagrodzenia,- za 35 lat pracy - 300% miesięcznego wynagrodzenia,- za 45 lat pracy - 300% miesięcznego wynagrodzenia,- za 50 lat pracy - 300% miesięcznego wynagrodzenia.2. Pracownikowi przysługuje za dany okres zatrudnienia, uzasadniający prawo do nagrody jubileuszowej, tylko jedna nagroda jubileuszowa w wysokości odpowiadającej ostatniemu najdłuższemu okresowi pracy, ustalonemu stosownie do przepisu ust. 1.3. Nagroda jubileuszowa nie przysługuje pracownikowi, który w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie Układu Zbiorowego nabędzie prawo do nagrody jubileuszowej za dłuższy okres pracy.4. Nagroda jubileuszowa nie przysługuje pracownikowi, który za ten sam okres pracy otrzymał nagrodę w innym lub tym samym zakładzie pracy.Wbrew stanowisku, reprezentowanemu przez stronę pozwaną w odwołaniu, treść art. 12 Układu Zbiorowego dla Pracowników Spółdzielczości Pracy, obowiązującego od dnia 6 maja 1975 r., nie upoważnia do potrącenia z nagród jubileuszowych, należnych pracownikowi, którego układ ten dotyczy, a związanych z kolejnym, dłuższym stażem pracy, wartości nagród jubileuszowych związanych z krótszym stażem pracy, do których prawo nabył pracownik wcześniej, jeżeli okres między nabyciem prawa do każdej z tych nagród jest dłuższy niż 12 miesięcy. Każda nagroda jubileuszowa przysługuje pracownikowi odrębnie i - w zasadzie - niezależnie od nagród przysługujących za poprzednie krótsze okresy pracy. Przy odmiennej wykładni przepisowi art. 12 ust. 1 Układu nie można by przypisać rozsądnej treści, jeśliby np. po 50 latach pracy z przewidzianej Układem nagrody w wysokości 300% wynagrodzenia, trzeba by potrącić to, co pracownik otrzymał po przepracowaniu 45 lat, a więc również 300% wynagrodzenia, i jeśliby tak samo trzeba postąpić w stosunku do pracownika, który nabył prawo do nagrody jubileuszowej po przepracowaniu 45 lat, a więc potrącić mu to, co otrzymał po przepracowaniu 35 lat, tj. również 300% wynagrodzenia itd. Przepis art. 12 ust. 2 Układu odnosi się tylko do sytuacji istniejącej w dacie wejścia w życie rozważanego Układu, a więc w dniu 6 maja 1975 r. Pracownicy, których Układ ten dotyczy, a którzy na jego podstawie nabyli prawo do nagrody jubileuszowej, mogą domagać się - choćby mieli w dniu wejścia w życie Układu staż pracy dłuższy niż 15 lat - wypłacenia im tylko jednej nagrody jubileuszowej. Tak więc np. pracownik, który w dniu wejścia w życie Układu, miał 50-letni staż pracy, otrzyma tylko jedną nagrodę jubileuszową w wysokości 300% miesięcznego wynagrodzenia z tytułu swojej 50-letniej pracy, natomiast pracownik, który pod rządami Układu kolejno przepracuje 15, 25, 35, 45 i 50 lat, nabędzie prawo do 5 nagród jubileuszowych. Nie są usprawiedliwione - w tej sytuacji - obawy strony skarżącej, że pracownikom mającym już wieloletni staż pracy przyjdzie wypłacić równocześnie albo w krótkim odstępie czasu kilka nagród jubileuszowych.Przepis ust. 3 art. 12 rozważanego Układu Zbiorowego Pracy odnosi się do sytuacji przejściowej, także związanej ściśle z wejściem w życie Układu, a polegającej na przekroczeniu już przez pracownika - w dacie wejścia Układu w życie - okresu, od którego zależy wypłata nagrody jubileuszowej "niższego stopnia", ale takim tylko przekroczeniu, które nie daje jeszcze uprawnień do nagrody jubileuszowej wyższego stopnia. Z przepisu tego wynika w szczególności, że jeżeli okres, dzielący pracownika od nabycia - w takiej sytuacji - uprawnień do nagrody jubileuszowej "wyższego stopnia" nie przekracza 12 miesięcy, a więc jeżeli pracownik nabyłby prawo do tej "wyższego stopnia" nagrody jubileuszowej nie później niż 6 maja 1976 r., może domagać się wypłacenia mu tylko jednej "wyższego stopnia" nagrody jubileuszowej. Przepis ust. 4 art. 12 Układu - jeśli chodzi o jego treść odnoszącą się do tego samego zakładu pracy - dotyczy natomiast sytuacji, gdy przed wejściem w życie Układu, pracownikowi została wypłacona na podstawie innych przepisów, nagroda jubileuszowa za taki sam okres, za jaki przewiduje nagrodę jubileuszową również Układ. Ponieważ wnioskodawca w r. 1971, przed wejściem w życie Układu, otrzymał już nagrodę jubileuszową za 15 lat pracy w Spółdzielni, nie mógłby - z uwagi na treść przytoczonego przepisu - domagać się wypłacenia mu po wejściu w życie Układu po raz wtóry nagrody jubileuszowej za ten sam piętnastoletni okres. Wypłaty takiej nagrody wszelako wnioskodawca nie domaga się. Pod rządami rozważanego Układu Zbiorowego Pracy wnioskodawca domagał się w r. 1976 wypłacenia mu nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy. To jego żądanie było zaś usprawiedliwione, skoro w tym czasie legitymował się nawet dłuższym od 25 lat, choć nie przekraczającym 35 lat, stażem pracy. Strona pozwana nie mogła więc skutecznie ani potrącić z należnej wnioskodawcy nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy nagrody wypłaconej w r. 1971 z tytułu 15 lat pracy, a także nie mogła i nie powinna wysokości tej nagrody obliczyć w sposób mniej korzystny dla wnioskodawcy w porównaniu z wymaganiami rozważanego Układu Zbiorowego Pracy. 35-letni okres pracy wnioskodawcy upłynął - jak to wynika z nie zakwestionowanych w tym zakresie w odwołaniu ustaleń Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - z dniem 31.VII.1978 r., brak jest więc również podstaw do potrącenia z nagrody jubileuszowej, przysługującej wnioskodawcy za 35 lat pracy, wypłat dokonanych wcześniej, w szczególności w latach 1971 i 1976 w związku z upływem 15 i 25 lat pracy wnioskodawcy.Okres, dzielący wypłatę nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy (rok 1976) od daty nabycia przez wnioskodawcę prawa do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy, jest oczywiście dłuższy niż 12 miesięcy, wypłaceniu wnioskodawcy tej nagrody nie może więc stanąć na przeszkodzie treść ust. 2 art. 12 Układu. Zauważyć zresztą należy, że decydujące w tym przedmiocie znaczenie ma porównanie daty wejścia w życie Układu (6 maj 1975 r.) z datą nabycia przez pracownika uprawnień do nagrody jubileuszowej wyższego stopnia, a nie dat rzeczywistych wypłat należnych pracownikowi kolejnych nagród jubileuszowych. Wnioskodawca miał prawo do nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy już w dniu 6.V.1975 r., a prawo do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy nabył w dniu 31.VII.1978 r., a więc ponad 3 lata później. Nie mogła pogorszyć jego sytuacji, w zakresie uprawnień do obu nagród, okoliczność, że strona pozwana wypłaciła mu pierwszą z tych nagród - i to w niepełnej wysokości - z opóźnieniem. Wnioskodawca zachowałby prawo do obu nagród również wówczas, gdyby opóźnienie to było jeszcze większe, także gdyby wypłata nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy - w sytuacji występującej w niniejszej sprawie - nastąpiła z przyczyn zachodzących po stronie pozwanej po dniu 31.VII.1977 r., a nawet gdyby do wypłaty tej nagrody w ogóle nie doszło.Ponieważ zawarte w odwołaniu zarzuty nie znajdują usprawiedliwienia, a zaskarżony wyrok nie wykazuje uchybień wymagających korekty w postępowaniu odwoławczym, należało z mocy art. 61 w zw. z art. 74 § 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231 z późn. zm.) bezzasadne odwołanie oddalić.