I PRN 118/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: J. Sokołowski, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Grażyny O. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w K. o nagrodę jubileuszową na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 26 maja 1982 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni pracowała od 29 września 1966 r. do 13 grudnia 1978 r. w Powszechnej Agencji Handlowej, natomiast od 1 lutego 1979 r. podjęła pracę w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym w K. Przedsiębiorstwo to wypłaciło wnioskodawczyni w październiku 1980 r. nagrodę jubileuszową za 10 lat pracy w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, przy zaliczeniu okresu zatrudnienia w poprzednim zakładzie pracy. W listopadzie 1981 r. wypłacono wnioskodawczyni nagrodę jubileuszową za 15 lat pracy również w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia "jako wyrównanie do nagrody jubileuszowej za 10 lat". Za 15 lat pracy przysługiwała wnioskodawczyni nagroda w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia. Wnioskodawczyni żądała od Przedsiębiorstwa wypłacenia jej dodatkowo kwoty odpowiadającej jednomiesięcznemu wynagrodzeniu. Przedsiębiorstwo twierdziło, że wnioskodawczyni niesłusznie otrzymała nagrodę za 10 lat pracy i dlatego zaliczyło jej poprzednią wypłatę na poczet nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy.Zakładowa Komisja Rozjemcza uwzględniła żądanie wnioskodawczyni. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie Przedsiębiorstwa od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej. Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni nie otrzymała nagrody jubileuszowej w Powszechnej Agencji Handlowej. Zakład ten wypłaca nagrody jubileuszowe. Z dniem 1 stycznia 1980 r. weszła w życie uchwała nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalenia okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (Dz. U. Nr 35, poz. 132). Według postanowień tej uchwały pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w zakładzie pracy zatrudniającym go w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody. Do wypłacenia nagrody zobowiązany jest zatem zakład pracy zatrudniający pracownika w dniu wejścia w życie powołanej uchwały, jeżeli pracownik nabywa prawo do nagrody na podstawie zawartych w niej przepisów. Wnioskodawczyni nabyła zatem prawo do nagrody jubileuszowej za 10 lat pracy w dniu 1 stycznia 1980 r. w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym.Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w rewizji nadzwyczajnej zarzucił naruszenie art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wywiódł, że Sąd nie wyjaśnił, czy w poprzednim zakładzie pracy wnioskodawczyni wypłacane są nagrody jubileuszowe za 10 lat pracy, co jest niezbędne dla stwierdzenia, czy Przedsiębiorstwo zobowiązane było wypłacić jej nagrodę za ten okres pracy. Minister wyraził pogląd, że w świetle § 8 ust. 1 uchwały nr 138 brak jest podstaw do wypłacenia nagrody jubileuszowej za okres, który w myśl przepisów obowiązujących w zakładzie pracy uzasadnia taką wypłatę, jeżeli okres ten upłynął w poprzednim zakładzie pracy, w którym nie wypłacano nagród za dany okres.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący nie kwestionuje, że wnioskodawczyni nabyła prawo do nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy oraz, że orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej i zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygają o obowiązku zapłaty tej nagrody w kwocie określonej w przepisach obowiązujących w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym w K. Rewizja nadzwyczajna zawiera natomiast zarzut, że organy orzekające nie wyjaśniły okoliczności istotnej dla oceny, czy wnioskodawczyni zasadnie wypłacono nagrodę jubileuszową za 10 lat pracy i w związku z tym, czy słusznie jej potrącono tę nagrodę przy wypłacie nagrody za 15 lat pracy. W związku z tym trzeba stwierdzić, że spór w sprawie nie dotyczył prawa wnioskodawczyni do nagrody za 10 lat pracy. Nagroda jubileuszowa jest elementem wynagrodzenia za pracę. Według art. 87 k.p. z wynagrodzenia za pracę można potrącić tylko należności ściśle wymienione w tym przepisie. Z należnej pracownikowi nagrody jubileuszowej zakładu pracy - bez zgody pracownika - nie można potrącić kwoty wypłaconej temu pracownikowi poprzednio z tytułu nagrody za inny okres pracy, nawet jeżeli stwierdził, że wypłata ta była bezpodstawna. Wypłata nieprzysługującej pracownikowi nagrody stanowi według art. 410 k.c. w związku z art. 300 k.p. świadczenie nienależne. Zakład pracy mógłby żądać zwrotu spełnionego na rzecz pracownika nienależnego świadczenia nawet przed sądem, jeżeli nie zaistniały przesłanki określone w art. 409 i 411 k.c., nie jest natomiast uprawniony do potrącenia tego świadczenia z wynagrodzenia za pracę bez zgody pracownika, jako że nie jest ono wymienione w art. 87 k.p. Przedsiębiorstwo nie było więc uprawnione do "zaliczenia" poprzedniej nagrody wypłaconej wnioskodawczyni na poczet nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy. Poza sporem jest, że zaskarżony wyrok zobowiązuje Przedsiębiorstwo do wypłaty wnioskodawczyni nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy w kwocie zgodnej z obowiązującymi strony przepisami i dlatego z przytoczonych wyżej przyczyn rewizja nadzwyczajna nie mogła być uwzględniona. Niewyjaśnienie okoliczności wskazanej w rewizji nadzwyczajnej nie mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia sprawy. Nieuzasadniony zatem jest zarzut rażącego naruszenia art. 55 ustawy o o.s.p. i u.s.Nie można się też zgodzić z przedstawioną w rewizji nadzwyczajnej wykładnią § 8 ust. 1 powołanej już wyżej uchwały nr 138. Przepis ten zawiera jedynie twierdzenie, że pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w zakładzie pracy zatrudniającym go w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody. W związku z innymi przepisami tej uchwały oraz przepisami o nagrodach jubileuszowych w obu zakładach pracy na tle stanu faktycznego tej sprawy mogły powstać różne sytuacje faktyczno-prawne. Wnioskodawczyni przed wejściem w życie uchwały nr 138 pracowała ponad 10 lat w innym zakładzie pracy. Jeżeli w tym zakładzie w okresie jej pracy przysługiwały pracownikom nagrody za 10 lat pracy, to ten zakład obowiązany był do wypłacenia takiej nagrody, nie zaś aktualnie zatrudniające ją Przedsiębiorstwo. Natomiast w sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie nabyła prawa do nagrody w poprzednim zakładzie za 10 lat pracy, ponieważ za ten okres nagród nie wypłacano, ocena jej prawa do takiej nagrody w dacie wejścia w życie uchwały nr 138 musi uwzględniać również przepisy obowiązujące w Przedsiębiorstwie zatrudniającym ją w tej dacie. W Przedsiębiorstwie wypłaca się nagrody jubileuszowe za 10 lat pracy. Wejście w życie uchwały nr 138 z dniem 1 stycznia 1980 r. spowodowało tę zmianę, iż Przedsiębiorstwo powinno ustalić okres pracy uprawniający do nagrody z zaliczeniem z mocy § 2 ust. 1 pkt 1 tej uchwały okresu zatrudnienia wnioskodawczyni w poprzednim zakładzie pracy, skoro w zakładzie tym obowiązują przepisy o nagrodach. Przy zaliczeniu okresu zatrudnienia w poprzednim zakładzie wnioskodawczyni w dniu 1 stycznia 1980 r. legitymowała się ponad dziesięcioletnim okresem pracy i w tym dniu zgodnie z przepisami obowiązującymi w Przedsiębiorstwie o wypłacie nagród jubileuszowych za 10 lat pracy nabyła prawo do nagrody za ten okres z mocy § 8 ust. 1 uchwały. Trzeba bowiem stwierdzić, że okres pracy uprawniający pracownika do nagrody jubileuszowej na podstawie § 8 ust. 1 uchwały nr 138 ustala się z uwzględnieniem obowiązującym przepisów w zakładzie pracy zatrudniającym pracownika w dacie wejścia w życie tej uchwały także wówczas, gdy okres pracy, za który w tym zakładzie przysługuje nagroda, upłynął przed tą datą i w czasie zatrudnienia w innym zakładzie pracy, w którym za taki okres nagród nie wypłacano, chociaż obowiązywały lub obowiązują przepisy o nagrodach. Z mocy bowiem § 2 ust. 1 pkt 1 uchwały istnieje obowiązek zaliczenia okresu poprzedniego zatrudnienia do okresu pracy uprawniającego do nagrody, nie zaś uzależnienia prawa do nagrody w zatrudniającym pracownika zakładzie pracy od treści przepisów o nagrodach w poprzednim zakładzie.W przypadku wnioskodawczyni nie ma też zastosowania § 11 ust. 2 uchwały, albowiem między nabyciem przez nią prawa do nagrody za 10 lat pracy i nagrody za 15 lat pracy upłynął okres ponad 12 miesięcy. Na podstawie tego przepisu Przedsiębiorstwo również nie było uprawnione do wypłacania jej jedynie różnicy między kwotą nagrody za 10 lat pracy i należną jej kwotę nagrody za 15 lat pracy.