I PR 53/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana K. przeciwko Zakładowi Stolarki Budowlanej w S. o kwotę 6.998 zł po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 22 listopada 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy i jakie roszczenie przysługuje pracownikowi w stosunku do zakładu pracy, który przydział mieszkania otrzymanego z budownictwa spółdzielczego dla pracownika warunkował obowiązkiem spełnienia przez pracownika określonej ilości godzin pracy w ramach czynu społecznego na rzecz socjalnego budownictwa zakładowego (przedszkole) w wypadku, gdy pracownik po spełnieniu tej pracy nie otrzymał mieszkania na skutek odmownej decyzji zakładu pracy?"postanowił:1) przyjąć sprawę do rozpoznania;2) uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Sokółce z dnia 13 września 1977 r., znieść dotychczasowe postępowanie i przekazać sprawę do rozpatrzenia Komisji Rozjemczej przy Zakładzie Stolarki Budowlanej w S.Uzasadnienie faktyczneJan K. w pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego domagał się zasądzenia od Zakładu Stolarki Budowlanej w S. 6.998 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.W sprawie jest bezsporne, że powód pracował przy budowie przedszkola przyzakładowego 200 godzin poza normalnym czasem pracy. Sporne jest natomiast, czy praca ta była wykonywana w czynie społecznym, czy też była ekwiwalentem za mający nastąpić na rzecz powoda przydział mieszkania. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności z oświadczeń strony pozwanej, wynika, że przepracowanie przez powoda 200 godzin poza normalnymi godzinami pracy przy budowie przedszkola przyzakładowego było przynajmniej niezbędnym warunkiem wpisu na listę kandydatów ubiegających się o przydział mieszkania. Powód mieszkania nie otrzymał i dlatego domaga się wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.Sąd Rejonowy oddalił powództwo, a Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne uwidocznione w sentencji orzeczenia.Sąd Najwyższy postanowił przejąć sprawę do rozpoznania, uchylić zaskarżony wyrok, znieść postępowanie i przekazać sprawę do rozpatrzenia właściwej komisji rozjemczej.W myśl art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. sąd odrzuca pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Problem ten uregulowany jest jednak odrębnie w postępowaniu w sprawach o roszczenia pracowników. W tych sprawach odrzucenie pozwu nie może nastąpić, a gdy do rozpoznania sprawy właściwa jest komisja rozjemcza, sąd ma obowiązek przekazać sprawę tej komisji (art. 463 § 1 k.p.c.). Tak powinien był postąpić Sąd Wojewódzki, stwierdziwszy z urzędu nieważność postępowania (art. 381 § 1 i art. 388 § 2 k.p.c.), która zachodzi m.in. w razie niedopuszczalności drogi sądowej (art. 369 pkt 1 k.p.c.).Sprawa niniejsza jest wytoczona przez byłego pracownika przeciwko zakładowi pracy, w którym był zatrudniony, o zasądzenie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. W myśl art. 248 § 1 pkt 1 k.p. zakładowe komisje rozjemcze rozpatrują sprawy o wynagrodzenie za pracę. Okoliczność, że powód łączy swoje roszczenie z faktem świadczenia pracy przy budowie przedszkola przyzakładowego i nieotrzymania za to ekwiwalentu w postaci mieszkania, nie zmienia charakteru roszczenia. Sąd Najwyższy już w sprawie I PR 26/77 wyraził pogląd, który skład orzekający podziela, że spór o przyznanie mieszkania w pierwszej kolejności w związku z ukończeniem wyższych studiów z wyróżnieniem (uchwała Rady Ministrów nr 218 z dnia 31 sierpnia 1973 r. - M.P. Nr 41, poz. 244) jest sporem ze stosunku pracy, ponieważ toczy się między pracownikami a zakładem pracy o przydzielenie mieszkania w pierwszej kolejności, co ma bezpośredni związek z pracą. A fortiori więc roszczenie o wynagrodzenie za przepracowane godziny przy budowie przedszkola przyzakładowego - poza normalnymi godzinami pracy - w związku z mającym nastąpić przydziałem mieszkania jest sporem ze stosunku pracy, który nie podlega rozpoznaniu przez sądy powszechne.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.