I PRN 108/81

Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, specjalista w Wydziale Eksportu pozwanej Dyrekcji, domagał się we wniosku skierowanym do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy przywrócenia go do pracy w tej Dyrekcji twierdząc, że wręczone mu wypowiedzenie umowy o pracę zostało dokonane jako represja za krytykę poczynań pozwanej Dyrekcji.Pozwana Dyrekcja wnosiła o oddalenie żądania zarzucając, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę wnioskodawcy była utrata zaufania do niego w związku z wielokrotnym naruszaniem dyscypliny rozliczania się z dewiz otrzymywanych na służbowe podróże zagraniczne. Ostatnio wnioskodawca przez szereg miesięcy nie rozliczał się z dewiz o wartości ok. 700 dolarów.Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy oddaliła żądanie wnioskodawcy. Komisja ta ustaliła i zważyła m.in., że wnioskodawca wielokrotnie naruszył dyscyplinę finansową nierozliczając się w terminie z kwot pobranych dewiz związanych z delegacjami zagranicznymi. Z delegacji do Danii, którą odbył w lutym 1980 r. dotychczas (15 stycznia 1981 r.) nie rozliczył się z ok. 700 dolarów. Zdaniem Komisji utrata zaufania pozwanej Dyrekcji do wnioskodawcy jest w tych warunkach uzasadniona i usprawiedliwia dokonane wypowiedzenie.Od powyższego orzeczenia wnioskodawca odwołał się do Sądu Pracy zarzucając, ponad już podniesione zarzuty, że również inni pracownicy nie rozliczali się w terminie, lecz nie byli zwalniani z pracy.Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 lutego 1981 r. Sąd Pracy zmienił powyższe orzeczenie i przywrócił wnioskodawcę do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy. Sąd ten po uzupełnieniu materiału dowodowego doszedł do przekonania, że wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę z powodu nierozliczenia delegacji służbowej do Danii w okresie od 27 stycznia 1980 r. do 14 lutego 1980 r. nie było uzasadnione. Zdaniem tego Sądu wynika to stąd, że pozwana Dyrekcja pomimo braku podstaw do kwestionowania faktu kradzieży lub zagubienia środków dewizowych, na które powoływał się wnioskodawca, nie uniemożliwiła mu wcześniejszego wyrównania szkody w sposób określony instrukcją Ministerstwa Finansów z dnia 17 lutego 1979 r. (tzn. wyrównania w złotówkach) lecz dopiero 16 lutego 1981 r., oraz wynika z okoliczności związanych z osobą wnioskodawcy, który jest cenionym fachowcem i ma możliwość przejścia w połowie 1982 r. na wcześniejszą "kombatancką" emeryturę. Ponadto Sąd uznał, że wnioskodawca został zbyt surowo potraktowany w porównaniu do innych pracowników, odnośnie których pozwana Dyrekcja tolerowała przekraczanie terminów rozliczania się z delegacji służbowych.Od powyższego prawomocnego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, który domaga się uchylenia tego wyroku i oddalenia żądania wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego zaskarżony wyrok wydano z rażącym naruszeniem art. 12 i art. 45 k.p. oraz naruszeniem interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca skarżący, że żadna z przytoczonych przez Sąd Pracy okoliczności mających uzasadnić zmianę orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy nie uzasadniała tej zmiany.Przede wszystkim ani pozwana Dyrekcja, ani Komisja Odwoławcza nie kwestionowały hipotez o kradzieży lub zagubieniu środków dewizowych, na co powoływał się wnioskodawca, czego jednak niczym nie uprawdopodobnił, a zgłosił dopiero po 7 miesiącach od powrotu z delegacji (k. 25 akt). Pozwana Dyrekcja nie mogła też "wcześniej" (kiedy?) umożliwić wnioskodawcy wyrównanie szkody w pieniądzu polskim, skoro wnioskodawca pomimo ukarania go za nierozliczenie tej delegacji upomnieniem z 18 lutego 1980 r. i naganą z 11 października 1980 r. uporczywie nie rozliczał się z delegacji ani nie zwracał dewiz, choć miał je na koncie bankowym. Niekwestionowana zaś ani przez pozwaną Dyrekcję ani Komisję wysoka fachowość wnioskodawcy nie usprawiedliwiała lekceważenia przez niego dyscypliny rozliczeń powierzanych mu środków dewizowych, lecz zobowiązywała do skrupulatności w tym zakresie, od której nie zwalnia wnioskodawcy powoływanie się na "kombatanckie" uprawnienia. Nie uzasadniał również zmiany przez Sąd Pracy orzeczenia Komisji pewien zakres tolerancji, stosowanej poprzednio także i do wnioskodawcy, w zakresie drobniejszych uchybień w rozliczeniach delegacji zagranicznych przez innych pracowników pozwanej Dyrekcji.Jak to trafnie wywodzi skarżący w rewizji nadzwyczajnej, w myśl uchwały nr 190/76 Rady Ministrów z dnia 10 września 1976 r. w sprawie wynagradzania pracowników skierowanych do pracy za granicą oraz przepisów instrukcji Narodowego Banku Polskiego z dnia 13 grudnia 1976 r. każdy pracownik delegowany służbowo za granicę winien w ciągu 14 dni od powrotu rozliczyć się z pobranych środków dewizowych i zwrócić pozostałą ewentualną nadwyżkę. Wnioskodawca niewątpliwie znał te przepisy, skoro w latach 1975/80 był delegowany przez pozwaną Dyrekcję za granicę 29 razy. Fakt nierozliczenia się przez 8 miesięcy z wyjazdu służbowego do Danii i otrzymanych w związku z tym dewiz o wartości ok. 700 dolarów USA stanowi naruszenie obowiązków niezależnie od okoliczności przytoczonych przez wnioskodawcę, a pozwana Dyrekcja usiłowała bezskutecznie skłonić wnioskodawcę karami porządkowymi do rozliczenia się. Gdy zaś wnioskodawca już poprzednio niejednokrotnie naruszał terminy rozliczania się, pozwana Dyrekcja miała uzasadnione podstawy do utraty zaufania do wnioskodawcy jako odpowiedzialnego pracownika handlu zagranicznego. W tej sytuacji wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę należało uznać za uzasadnione, a orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej oddalające odwołanie wnioskodawcy od wypowiedzenia za zgodne z prawem. Tym samym orzeczenie Sądu Pracy zajmujące odmienne stanowisko z motywów niepodważających ani ustaleń faktycznych Komisji, ani podstawy prawnej rozstrzygnięcia - należało uznać za naruszające w sposób rażący przepisy art. 12 i art. 45 k.p., a także za naruszające interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przez przyznanie wnioskodawcy bezpodstawnych korzyści.Z powyższych powodów należało na podstawie art. 421 § 2 w zw. z art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. orzec jak w sentencji wyroku.