I PRN 127/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Szymanek. Sędziowie: E. Berutowicz, M. Piekarski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Anny D. przeciwko Państwowemu Teatrowi Muzycznemu w S. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za pracę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 1 marca 1976 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni od dnia 1.III.1975 r. była zatrudniona w pozwanym Teatrze. W dniu 14.V.1975 r. doręczono jej pismo Teatru o wypowiedzeniu umowy o pracę ze skutkiem na dzień 31.V.1975 r. Pismem z dnia 27.VIII.1975 r. zawiadomiła ona Teatr, że znajduje się w ciąży. Biegły stwierdził, iż wnioskodawczyni zaszła w ciążę na początku maja 1975 r. W dniu 5.V.1975 r. wnioskodawczyni przedłożyła lekarskie zwolnienie z pracy do dnia 8 tego miesiąca, po czym złożyła także zaświadczenie lekarskie o zwolnieniu z pracy na okres od dnia 10 do 13.V.1975 r. z zaleceniem leżenia. Od dnia 6 do 9.V.1975 r. wnioskodawczyni przebywała z niewidomym mężem - jako jego przewodniczka - w Niemczech, gdzie koncertował on w ramach podróży służbowej jako członek zespołu i pracownik Domu Kultury Budowlanych.Wnioskodawczyni uzyskała orzeczenie Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w S. z dnia 12.XII.1975 r. przywracające ją do pracy i nakazujące, by Teatr wypłacił jej po 92 zł za każdy dzień pozostawania bez pracy od dnia 1.VI.1975 r. do podjęcia pracy w Teatrze, z 8% od wymienionego dnia do chwili zapłaty. Komisja Odwoławcza uznała bowiem, że na skutek wypowiedzenia umowa o pracę uległa rozwiązaniu z końcem maja 1975 r., a Teatr już w odpowiedzi na żądanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia 10.IX.1975 r. stwierdził, że w czasie zwolnień lekarskich w maju przebywała ona przez kilka dni z mężem w Niemczech. Komisja Odwoławcza wskazała więc, że z powodu upływu terminu miesięcznego od powzięcia o tym wiadomości zakład pracy nie mógł pismem z dnia 17.X.1975 r. rozwiązać z tej przyczyny bez wypowiedzenia nie istniejącego już stosunku pracy, zwłaszcza że towarzyszenie niewidomemu mężowi w czasie jego koncertów nie usprawiedliwiało tak rygorystycznego potraktowania opuszczenia pracy.Na skutek odwołania pozwanego wyrokiem z dnia 1.III.1976 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił orzeczenie Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy i oddalił żądanie wnioskodawczyni.Sąd ten uznał, że zakład pracy rozwiązałby z wnioskodawczynią umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym, gdyby wiedział o jej wyjeździe z mężem do Niemiec, o czym dowiedział się z jej przyznania na rozprawie przed wymienioną komisja w dniu 19.IX.1975 r. Wprawdzie w dniu 17.X.1975 r., tj. w chwili podjęcia przez zakład pracy decyzji w tym przedmiocie, stosunek pracy już nie istniał, jednakże nieświadomość zakładu pracy o "nadużyciu prawa" przez wnioskodawczynię - polegającym na wyjeździe z mężem do Niemiec w maju tego roku przed wypowiedzeniem jej stosunku pracy - pozbawiła zakład pracy możliwości rozwiązania z tej przyczyny umowy o pracę bez wypowiedzenia. Z tej przyczyny Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał przywrócenie wnioskodawczyni do pracy na podstawie art. 177 § 1 k.p. za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.).Centralna Rada Związków Zawodowych wniosła - po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyżej wymienionego wyroku - rewizję nadzwyczajną od tego wyroku, żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz "zasądzenia stosownego wynagrodzenia" za czas pozostawania wnioskodawczyni bez pracy. W rewizji nadzwyczajnej podano, że zakład pracy w swym piśmie procesowym z dnia 10.IX.1975 r. potwierdził, iż wiedział o wyjeździe wnioskodawczyni z mężem do Niemiec w maju tego roku, przeto z upływem miesiąca od powzięcia tej wiadomości z mocy art. 52 § 2 k.p. utracił prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia z tej przyczyny stosunku pracy z wnioskodawczynią, zwłaszcza że udzielenie przez nią niezbędnej pomocy niewidomemu mężowi w czasie jego wyjazdu służbowego do Niemiec nie zasługuje na tak rygorystyczną dezaprobatę. Oświadczenie zakładu pracy z dnia 17.X.1975 r. o rozwiązaniu z wnioskodawczynią bez wypowiedzenia umowy o pracę, nie istniejącej już od czerwca tego roku wskutek upływu okresu wypowiedzenia tej umowy, nie wywarło skutków prawnych, wspomniane zaś wypowiedzenie zostało dokonane w okresie ciąży z naruszeniem art. 177 § 1 k.p., co zdaniem Centralnej Rady Związków Zawodowych - uzasadnia przywrócenie wnioskodawczyni do pracy zgodnie z art. 46 k.p. i zasądzenia na jej rzecz w myśl art. 47 k.p. stosownego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w okresie ciąży. W rewizji nadzwyczajnej nie wskazano, jakie wynagrodzenie byłoby "stosowne" lub za jaki okres miałoby być ono przyznane. Nie wymieniono również w rewizji nadzwyczajnej, na czym miałoby polegać naruszenie interesu Państwa Ludowego mimo że jest ono wymagane dla uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej wniesionej po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku (art. 421 § 2 k.p.c.).Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w sprawie naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w odmowie udzielenia wnioskodawczyni ochrony prawnej związanej z jej macierzyństwem. Nie można bowiem oceniać ochrony, przysługującej pracownicy w okresie ciąży, w oderwaniu od wypełniania przez nią podstawowych obowiązków pracowniczych, między uprawnieniami i obowiązkami pracowniczymi istnieje bowiem współzależność. Wnioskodawczyni zaś w rażący sposób naruszyła dyscyplinę pracy, nie uprzedzając zakładu pracy o planowanym wyjeździe z mężem do Niemiec i nie zwracając się o zwolnienie z pracy na czas tego wyjazdu. Ponadto nadużyła w związku z tym wyjazdem zaświadczenia lekarskiego o zwolnieniu jej z pracy z zaleceniem leżenia w okresie choroby, mającej usprawiedliwiać jej nieobecność w pracy. Dodać należy, że rada zakładowa zakładu pracy wyraziła zgodę na rozwiązanie z wnioskodawczynią stosunku pracy i wypowiedziała się przeciwko ponownemu jej zatrudnieniu, w czym wyraża się negatywnie ocena jej przydatności dla pozwanego zakładu pracy. Także okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonym wyroku uznał, że ze względu na wyżej wymienione rażące uchybienia wnioskodawczyni przywrócenie jej do pracy byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Przywrócenie bowiem do pracy pracownicy, której zakład pracy wypowiedział umowę o pracę przed ujawnieniem przez nią ciąży i która przez powzięcie wiadomości o swej ciąży rażąco naruszyła dyscyplinę pracy oraz nadużyła zaświadczenia lekarskiego o zwolnieniu z pracy, byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W tych okolicznościach brak jest także podstaw do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok rażąco narusza wymienione w rewizji przepisy prawa. Takie zaś rażące naruszenie prawa jest z mocy art. 417 § 1 k.p.c. niezbędną przesłanką uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej. Należało więc tę rewizję oddalić jako nieuzasadnioną (art. 421 § 1 k.p.c.).