I PRN 137/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: W. Myga, J. Sokołowski (sprawozdawca)SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Zuzanny A. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polmozbyt" w W. o wynagrodzenie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 14 lutego 1983 r.uchylił zaskarżony wyrok i zmienił orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej przy PP "Polmozbyt" w Warszawie z dnia 1 grudnia 1982 r. w ten sposób, że oddalił roszczenia.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się zasądzenia jej premii za okres I półrocza 1982 r.Zakładowa Komisja Rozjemcza, uwzględniając wniosek, nakazała pozwanemu zakładowi pracy wypłacenie premii.Okręgowy Sąd oddalił odwołanie zakładu pracy oparte na zarzucie, że przyznanie pracownikowi dodatkowej premii ponad poziom podstawowy pozostaje w sferze swobodnego uznania zakładu pracy jako dotyczące pracowników szczególnie wyróżniających się w realizacji zadań, przy czym ustalił i zważył, co następuje:Regulamin uznaniowego premiowania pracowników na stanowiskach nierobotniczych zatrudnionych w PP "Polmozbyt" stanowi w § 4 pkt 2, iż premia ponad poziom podstawowy przeznaczona jest na zwiększenie premii indywidualnych dla pracowników szczególnie wyróżniających się w realizacji zadań. Z wypowiedzi bezpośredniego przełożonego wnioskodawczyni, złożonej na posiedzeniu ZKR wynika, że wnioskodawczyni była pracownikiem dobrym i przełożony wnioskowałby przyznanie jej premii ponad poziom podstawowy, nikt jednak takiego wniosku nie żądał. W tej sytuacji, ponieważ nie było zastrzeżeń do pracy wnioskodawczyni, pozbawienie jej tej premii było nieuzasadnione. Niewykonanie polecenia służbowego przez wnioskodawczynię w czasie nieobecności bezpośredniego przełożonego spowodowało wypowiedzenie jej umowy o pracę. Uchybienie to nie może być dwukrotnie karane - wypowiedzeniem umowy o pracę i pozbawieniem premii.Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w rewizji nadzwyczajnej od wyroku Okręgowego Sądu wnosi o uchylenie tego wyroku oraz orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej i oddalenie wniosku. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie jest niesporne, że wnioskodawczyni dochodzi dodatkowej premii ponad poziom podstawowy, określonej przez nią we wniosku jako "premia wyrównawcza" za okres I półrocza 1982 r.Paragraf 4 regulaminu uznaniowego premiowania pracowników na stanowiskach nierobotniczych zatrudnionych w PP "Polmozbyt" w W., na podstawie którego Okręgowy Sąd rozstrzygnął o dochodzonym roszczeniu, ma brzmienie następujące:§ 4 pkt 1. Podstawowa premia indywidualna wynosi:a) 30% dla pracowników na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych,b) 20% dla pozostałych pracowników na stanowiskach nierobotniczych z wyłączeniem pracowników magazynowych, dla których podstawowa premia indywidualna może wynosić 35%.Pkt 2. Kwota stanowiąca różnicę między funduszem premiowym określonym zgodnie z § 3 pkt 2 a sumą wypłat podstawowych premii indywidualnych określoną według § 4 pkt 1 przeznaczona jest na zwiększenie premii indywidualnych ponad poziom podstawowy dla pracowników szczególnie wyróżniających się w realizacji zadań - zgodnie z § 12 pkt 2.W myśl § 1 regulaminu "fundusz premiowy jest dodatkową uznaniową formą zachęty materialnej przysługującą za rzetelną i terminową realizację podstawowych zadań oraz przestrzeganie regulaminu pracy", a w myśl § 7 "premia pracowników na stanowiskach nierobotniczych uzależniona jest od wykonania zadań premiowych (nie więcej niż dwóch)". Wreszcie zgodnie z § 12 pkt 3 regulaminu zwiększenie premii indywidualnych powyższej wymiaru podstawowego nie może każdorazowo obejmować więcej niż 50% stanu zatrudnionych w danej komórce (jednostce) organizacyjnej.Z treści przytoczonych postanowień wynika, że w regulaminie przewidziano świadczenie nazwane podstawową premią indywidualną oraz inne, określone jako zwiększenie premii indywidualnej ponad poziom podstawowy. To pierwsze świadczenie uzależnione jest od spełnienia warunków pozytywnych w postaci wykonania konkretnych zadań premiowych, wyznaczanych i następnie rozliczanych w sposób ustalony w postanowieniach regulaminu. Prawidłowość oceny dokonanej przez zakład pracy może podlegać kontroli. Jest to zatem premia regulaminowa, będąca składnikiem wynagrodzenia z pracę.Odmiennie przedstawia się sprawa, jeżeli chodzi o drugie z wymienionych świadczeń. Warunku w postaci szczególnego wyróżniania się w realizacji zadań nie sposób uznać za skonkretyzowany na tyle, aby prawidłowość oceny dokonanej przez zakład pracy mogła zostać skontrolowana. Decyzja o przyznaniu tego świadczenia zależy w istocie od uznania podmiotu zatrudniającego, jest to zatem świadczenie dobrowolne, a więc nagroda.Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że przewidziane w § 4 pkt 2 regulaminu uznaniowego premiowanie pracowników na stanowiskach nierobotniczych zatrudnionych w PP "Polmozbyt" w W., stanowiącego załącznik do zarządzenia dyrektora tego Przedsiębiorstwa nr 21/82 dnia 30.IV.1982 r. zwiększenie premii indywidualnych ponad poziom podstawowy dla pracowników szczególnie wyróżniających się w realizacji zadań, jest w istocie nagrodą. Nie stanowi więc składnika wynagrodzenia za pracę i nie ma wobec tego charakteru roszczeniowego, dopóki nie zostanie przyznane przez podmiot zatrudniający.Za takim poglądem przemawia również zastrzeżenie przewidziane w § 12 regulaminu, że zwiększenie premii indywidualnych powyżej wymiaru podstawowego nie może każdorazowo obejmować więcej niż 50% stanu zatrudnionych w danej jednostce organizacyjnej. Ograniczenie liczby pracowników szczególnie wyróżniających się w realizacji zadań, którzy mogą otrzymać to świadczenie, przemawia za jego uznaniowym charakterem, gdyż jest sprzeczne z istotą premii.Rozstrzygając sprawę na podstawie omówionego regulaminu premiowania, Okręgowy Sąd przeoczył jednak, że regulamin ten został wprowadzony zarządzeniem z dnia 30.VI.1982 r. z mocą obowiązującą od dnia 1.VII.1982 r. Nie obowiązywał on więc jeszcze w pierwszym półroczu 1982 r., za który wnioskodawczyni dochodzi wyrównania premii. W okresie tym prawo wnioskodawczyni do premii uregulowane było postanowieniami poprzedniego regulaminu premiowania pracowników na stanowiskach nierobotniczych zatrudnionych w PP "Polmozbyt" w W., który obowiązywał od dnia 1.IV.1977 r. do dnia 30.VI.1982 r. Wymieniony regulamin prócz premii za wykonanie zadań nie przewidywał możliwości dodatkowego świadczenia dla pracowników szczególnie wyróżniających się w realizacji tych zadań; roszczenie wnioskodawczyni już z tej przyczyny jest zatem nieuzasadnione.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 k.p.c. i art. 277 k.p. orzekł jak w sentencji.