I PRN 16/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN E. Jachczyk. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Zdzisławy P. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w S. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 26 maja 1983 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneJest niesporne, że wnioskodawczyni była zatrudniona w pozwanym Zespole Opieki Zdrowotnej w S. na stanowisku referenta ekonomicznego, przy czym w 1981 r. została oddelegowana do pracy w Związku Zawodowym NSZZ "Solidarność" i pracowała tam do czasu wprowadzenia stanu wojennego.W dniu 3.XII.1982 r. strona pozwana doręczyła wnioskodawczyni pismo następującej treści: "Wypowiadam Obywatelce umowę o pracę z dniem 30 listopada 1982 r. w części dotyczącej stanowiska referenta ekonomicznego. Po upływie okresu wypowiedzenia, tj. od dnia 1 marca 1983 r., będą obowiązywały następujące warunki umowy: proponuję Obywatelce stanowisko st. ref. sekcji gospodarczej z dotychczasowym wynagrodzeniem zasadniczym i dodatkiem służbowym zł 1000 miesięcznie. Pozostałe warunki umowy pozostają bez zmian. Jeżeli Obywatelka przed upływem połowy okresu dokonanego wypowiedzenia, tj. do dnia 15 stycznia 1983 r., nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków, będzie to równoznaczne ze zgodą na warunki zaproponowane (...)".Wnioskodawczyni odwołała się do Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Sieradzu. Komisja orzeczeniem z dnia 14.III.1983 r. przywróciła wnioskodawczynię do pracy w Zespole Opieki Zdrowotnej w S. na dotychczas zajmowanym stanowisku.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 26.V.1983 r. zmienił orzeczenie Komisji i wniosek o przywrócenie do pracy oddalił; przy tym ustalił, iż umowa o pracę między Zdzisławą P. a Zespołem Opieki Zdrowotnej w S. uległa rozwiązaniu z dniem 31.III.1983 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oparł się przy tym na następujących ustaleniach i wnioskach:Po oddelegowaniu wnioskodawczyni do pracy związkowej stanowisko, które zajmowała wnioskodawczyni przed oddelegowaniem, zostało powierzone innej osobie. Z przepisu § 5 ust. 2 zarządzenia nr 51 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie zawieszenia działalności związków zawodowych i niektórych organizacji społecznych na czas obowiązywania stanu wojennego (M.P. Nr 30, poz. 273) wynika, że jeżeli stanowisko zajmowane przez wnioskodawczynię przed oddelegowaniem do pracy w związku zawodowym jest zajęte, powinna ona podjąć pracę na innym stanowisku zaproponowanym z równorzędnym wynagrodzeniem jak otrzymywane poprzednio.Strona pozwana wykonała ten obowiązek i proponowała wnioskodawczyni różne prace, których ona nie akceptowała, w związku z czym doszło do wypowiedzenia warunków pracy i zaproponowania nowych warunków z wynagrodzeniem nie niższym od poprzedniego. W takich okolicznościach nie można uznać wypowiedzenia tego za nieuzasadnione i skutkujące przywrócenie wnioskodawczyni na poprzednie stanowisko. Zrozumiałą jest rzeczą - zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - że pełnienie przez wnioskodawczynię funkcji w związku zawodowym przez rok doprowadziło do zmian kadrowych na stanowisku wnioskodawczyni zajmowanym do czasu delegowania ze względu na interes pozwanego.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wziął ponadto z urzędu pod uwagę fakt, że strona pozwana doręczyła wnioskodawczyni wypowiedzenie warunków pracy i płacy w dniu 3.XII.1982 r., a więc zaczęło ono biec od stycznia 1983 r. ze skutkiem na dzień 31.III.1983 r., a nie tak, jak przyjęła to strona pozwana, od dnia 1.XII.1982 do dnia 28.II.1983 r., i dlatego orzekł jak w sentencji swego wyroku.W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 10.II.1984 r. w interesie wnioskodawczyni, na skutek jej podania Minister Sprawiedliwości domaga się uchylenia tego wyroku w części dotyczącej ustalenia, że umowa o pracę między Zdzisławą P. a Zespołem Opieki Zdrowotnej w S. uległa rozwiązaniu z dniem 31.III.1983 r. i przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi.Żądanie to rewizja nadzwyczajna uzasadnia, jak następuje:Nie kwestionując zasadności wypowiedzenia zmieniającego, należy podnieść, że Sąd przeoczył, iż do rozwiązania umowy o pracę było konieczne złożenie oświadczenia przez wnioskodawczynię o nieprzyjęciu zaproponowanych jej przez zakład pracy nowych warunków pracy. Zgodnie bowiem z poglądem Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 22.IX.1976 r. sygn. I PRN 51/76) odwołanie się pracownika do terenowej komisji odwoławczej do spraw pracy nie może być traktowane jako odmowa przyjęcia przez pracownika nowych warunków. Z twierdzeń wnioskodawczyni wynika, że nie składała oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych jej warunków w wypowiedzeniu zmieniającym, gdyż nie miała zamiaru zrezygnować z pracy u strony pozwanej. Okoliczności tej jednak Sąd nie badał, jedynie ustalił, że umowa o pracę uległa rozwiązaniu.Skoro zatem Sąd wydał w tym zakresie wyrok bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, rewizja nadzwyczajna i jej wniosek jest konieczny i uzasadniony. Ponieważ rozstrzygnięcie Sądu doprowadziło w konsekwencji do tego, że zakład pracy po otrzymaniu wyroku rozwiązał z wnioskodawczynią stosunek pracy, co w sposób istotny narusza jej podstawowe uprawnienia pracownicze, a tym samym narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona mimo upływu 6-miesięcznego terminu zakreślonego w art. 421 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W treści wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie, a złożonego przez wnioskodawczynię w dniu 6.XII.1982 r. do Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w S., zawarte jest między innymi następujące oświadczenie wnioskodawczyni: "Nie wyrażam zgody na przedłożone mi nowe warunki pracy, gdyż nie są równorzędne z moim pierwotnym stanowiskiem, tj. pracy na stanowisku Kierownika Kancelarii - pracy w sekretariacie".W sytuacji takiej nie można podzielić jedynego zarzutu rewizji nadzwyczajnej, jakoby w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy wnioskodawczyni odmówiła przyjęcia zaproponowanych jej nowych warunków pracy w rozumieniu przepisu art. 42 § 3 k.p.Oświadczenie pracownika o odmowie przyjęcia zaproponowanych mu nowych warunków pracy lub płacy, w rozumieniu przepisu art. 42 k.p., jest wprawdzie czynnością prawną wywołującą skutki materialnoprawne, jednakże żaden z obowiązujących przepisów prawa nie stoi na przeszkodzie połączeniu takiego oświadczenia z czynnością procesową, jaką jest odwołanie pracownika od wypowiedzenia, i dokonaniu obu czynności w jednym piśmie.Z akt niniejszej sprawy wynika, że pierwsze posiedzenie Terenowej Komisji Odwoławczej z udziałem obu stron odbyło się w dniu 20.XII.1982 r. i w każdym razie w tej dacie treść przytoczonego wyżej oświadczenia wnioskodawczyni znana już była stronie pozwanej, co w związku z przepisami art. 300 k.p. i art. 61 k.c. wywołało przewidziane w art. 42 § 3 k.p. skutki prawne.Rewizja nadzwyczajna wprawdzie trafnie podnosi, że złożenie przez pracownika odwołania od wypowiedzenia mu warunków pracy lub płacy nie jest równoznaczne z odmową przyjęcia nowych warunków, jednakże w niniejszej sprawie oddalenie żądań wnioskodawczyni nastąpiło nie dlatego, że Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pomylił te dwie różne instytucje, lecz dlatego, że istnieją podstawy do stwierdzenia, że wnioskodawczyni nie tylko odwołała się od wypowiedzenia, lecz także złożyła oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych jej nowych warunków pracy.W sytuacji takiej należy uznać, że zaskarżony wyrok zgodnie z założeniami art. 42 § 3 k.p. stwierdza, iż wypowiedzenie umowy o pracę dokonane w stosunku do wnioskodawczyni w dniu 3.XII.1982 r. doprowadziło do rozwiązania z dniem 31.III.1983 r. wiążącej strony do tego czasu umowy o pracę.Wyrok ten oczywiście nie dotyczy innych, zawartych ewentualnie później przez strony umów. Za bezprzedmiotowe należy w związku z tym uznać wywody rewizji nadzwyczajnej odnoszące się do bezpodstawnego - jakoby - rozwiązania przez stronę pozwaną, po otrzymaniu wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wiążącej strony w tej dacie umowy. Istnienie tej, ewentualnej innej umowy i prawidłowość jej rozwiązania nie były i nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie.Wobec braku uzasadnionych podstaw rewizja nadzwyczajna nie mogła odnieść skutku i z mocy art. 421 § 1 i § 2 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. podlegała oddaleniu.Należy przy tym zauważyć, że z treści dokumentu na k. 64 wynika, iż Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu wcześniejszego podania wnioskodawczyni, w dniu 9.XI.1983 r. odmówił wniesienia na jej korzyść rewizji nadzwyczajnej w niniejszej sprawie. Późniejsze wniesienie mimo to rewizji nadzwyczajnej - w uwzględnieniu innego podania wnioskodawczyni - uchybia postanowieniom art. 418 k.p.c.