I PRN 23/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman. Sędziowie: E. Brzeziński (sprawozdawca), K. ZielińskiSentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mariana K., Czesława K. i Tadeusza Z. przeciwko Zakładom Przemysłu Terenowego Materiałów Budowlanych w C. obecnie Zakłady Ceramiki Budowlanej w L. - Oddział w K. o wynagrodzenie za pracę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 4.II.1974 r.uchylił zaskarżony wyrok, zmienił wyrok Sądu Powiatowego w Chełmie Lubelskim z dnia 30.IX.1974 r. i oddalił powództwo oraz wniosek pozwanych Zakładów o zwrot kosztów procesu.Uzasadnienie faktycznePowodowie, jako wypalacze cegły w pozwanych Zakładach, pracowali nie tylko w normalnych godzinach pracy, lecz także w godzinach nadliczbowych w soboty oraz w niedziele i święta. Otrzymywali wynagrodzenie, w systemie akordowym, według stawki 7,50 zł na 1.000 sztuk wypalonej i wywiezionej cegły, przy czym ilość wypalonej przez nich cegły obliczano w stosunku miesięcznym, uwzględniając również cegłę wypaloną w godzinach nadliczbowych.Niezależnie od tak obliczonego wynagrodzenia akordowego, powodowie otrzymywali za godziny pracy w niedziele i święta dodatek, równający się 100% ich stawki osobistego zaszeregowania (tj. 8,20 zł za godzinę), a za pracę w godzinach nadliczbowych w soboty - dodatek, równający się 50% lub 100% wspomnianej stawki osobistego zaszeregowania, zależnie od tego, czy chodziło o 2 godziny nadliczbowe, czy więcej.Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do zagadnienia, czy powodom za ich pracę w godzinach nadliczbowych w soboty oraz niedziele i święta należał się tylko ten dodatek, czy też oprócz tego dodatku dalsze jeszcze wynagrodzenie, równające się stawce osobistego zaszeregowania.Pozwane Zakłady, powołując się na układ zbiorowy pracy dla pracowników zatrudnionych w przemysłach ceramiki budowlanej oraz materiałów wapienno-piaskowych z dnia 13.IX.1958 r., a zwłaszcza na postanowienia § 21 i 27 tego układu, reprezentują jednak stanowisko, że powodowie wykonywali prace w ruchu ciągłym i że wypłacone im wynagrodzenie akordowe uwzględniało już także produkt ich pracy w soboty, niedziele i święta, a wypłacony powodom, niezależnie od tego wynagrodzenia dodatek, równający się 50% lub 100% stawki ich osobistego zaszeregowania stanowił właśnie ekwiwalent za to, że pracowali w godzinach nadliczbowych.Sąd Powiatowy zasądził na rzecz powodów kwoty, wymienione w opinii biegłego J.B., a Sąd Wojewódzki rewizję pozwanych Zakładów oddalił.Zdaniem Sądów I i II instancji nie można powodów zaliczyć do pracowników, zatrudnionych w ruchu ciągłym, ponieważ z przyczyn od nich niezależnych nie dawali produkcji w niedziele i święta. Dni te były dniami wolnymi od pracy dla innych pracowników. Nie było przygotowanej dostatecznej ilości surowej cegły do wypalania, wskutek czego proces wypalania musiał trwać dłużej, aby podtrzymać tylko ogień w piecu, zarobki zaś powodów nie odpowiadały ich możliwościom produkcyjnym.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej domaga się uchylenia obu powyższych wyroków i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Chełmie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zwraca uwagę na to, że w świetle przepisów zarządzenia nr 230 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 31 lipca 1965 r. w sprawie zaliczania do ruchu ciągłego niektórych rodzajów prac w przedsiębiorstwach przemysłowych, znak ZP 2-I/65 (Dz. Urz. Min. Bud. i Przem. Bud. Nr 13, poz. 53) praca powodów - wbrew odmiennemu stanowisku Sądów I i II instancji, wyrażonemu w zaskarżonych wyrokach - wykazywała znamiona pracy w ruchu ciągłym.O tym bowiem, czy praca ma charakter pracy "w ruchu ciągłym" nie decyduje ani zakres wykorzystania mocy produkcyjnych zakładu pracy, ani możliwości produkcyjnych pracownika, lecz okoliczność czy wykonywanie pracy przez 24 godziny na dobę i przez 7 dni w tygodniu jest konieczne z punktu widzenia zabezpieczenia prawidłowego procesu produkcyjnego oraz prawidłowej działalności urządzeń produkcyjnych (por. § 2 ust. 1 pkt 1 oraz uwagę końcową cyt. zarządzenia). Z zebranego zaś w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że nie byłoby możliwe wygaszenie na niedziele i święta pieca, obsługiwanego przez powodów, i przerwanie procesu wypalania cegły. Zresztą pracowników, zatrudnionych przy obsłudze pieców w ciągłym procesie ogrzewczym, jako wykonujących pracę, zaliczoną do ruchu ciągłego, wymienia wprost pkt 2 załącznika do cyt. zarządzenia.W konsekwencji, nie można uznać za trafne wniosków Sądów obu instancji, opartych na założeniu, że w stosunku do powodów nie mają zastosowania przepisy układu zbiorowego pracy dla pracowników, zatrudnionych w przemysłach ceramiki budowlanej oraz materiałów wapienno-piaskowych z dnia 13 września 1958 r., normujące zasady wynagradzania pracowników, zatrudnionych w systemie akordowym przy pracy ciągłej. Oceniając zaś roszczenia powodów na gruncie tych przepisów, powództwo należy uznać za bezzasadne. Jest bowiem niesporne, że powodowie otrzymali przewidziane w powołanym wyżej układzie zbiorowym pracy wynagrodzenie za pracę, wykonaną przez nich w godzinach nadliczbowych w soboty oraz w niedziele i święta.Wspomniany układ (por. § 21 i 27) nakazywał wypłacanie pracownikom, zatrudnionym w systemie akordowym, za ich pracę w godzinach nadliczbowych oraz w niedziele i święta dodatku, obliczonego w sposób, przewidziany w protokole dodatkowym z dnia 31 sierpnia 1966 r. Powodowie dodatek taki otrzymali. Wynagrodzenie, zasądzone na rzecz powodów zaskarżonymi wyrokami, miałoby - w takiej sytuacji - charakter wynagrodzenia, przyznanego powodom po raz trzeci. Pierwsze wynagrodzenie za pracę powodów w godzinach nadliczbowych w soboty oraz w niedziele i święta mieści się już w wynagrodzeniu akordowym, obejmującym przecież także produkt ich pracy w tym czasie. Drugie, dodatkowe wynagrodzenie otrzymali powodowie w formie dodatków, o jakich mowa w § 21 i 27 układu zbiorowego, równających się 50% lub 100% stawki ich osobistego zaszeregowania za to właśnie, że pracowali w godzinach nadliczbowych w soboty oraz w niedziele i święta.Roszczenia, dochodzone przez powodów w niniejszej sprawie, w rzeczywistości miałyby stanowić kolejną, trzecią już, formę wynagrodzenia powodów za tę samą pracę, takiej zaś możliwości nie przewidują ani postanowienia wiążącego strony układu zbiorowego pracy, ani żadne inne przepisy obowiązującego prawa.W sprawie jest niesporne, że powodowie w zamian za pracę w niedziele i święta nie otrzymali innych, wolnych od pracy, dni w tygodniu. Nie zachodziła więc potrzeba postulowanego przez rewizję nadzwyczajną przekazania sprawy dla ustalenia tej okoliczności Sądowi I instancji.Dlatego Sąd Najwyższy, uznając zebrany w sprawie materiał dowodowy za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej, na zasadzie art. 422 § 1 k.p.c., uchylił zaskarżone wyroki i orzekł jak w sentencji.