I PRN 45/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN E. Brzeziński.Sędziowie SN: W. Dębicka, J. Sokołowski (sprawozdawca)SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Stanisława D. przeciwko Zjednoczonym Przedsiębiorstwom Rozrywkowym - Zakładowi Widowisk Cyrkowych w W. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 28 grudnia 1983 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Odwoławcza oddaliła wniosek Stanisława D. o przywrócenie do pracy. Ustaliła, że wnioskodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, będąc bowiem pod wpływem alkoholu w dniu 29 czerwca 1982 r. wszczął awanturę w miejscu pracy i pobił kolegę. Wobec tego rozwiązanie z wnioskodawcą umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. było uzasadnione.Okręgowy Sąd po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania wnioskodawcy doszedł do wniosku, że nie dopuścił się on ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, gdyż nie wywołał zajścia w dniu 28 czerwca 1982 r., wobec czego Sąd zmienił orzeczenie Komisji i zasądził od strony pozwanej na rzecz wnioskodawcy odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.Sąd Najwyższy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych uchylił wyrok Okręgowego Sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle art. 56 k.p. wybór jednego z alternatywnie przewidzianych w nim roszczeń należy do pracownika. Wnioskodawca domagał się przywrócenia do pracy. Okręgowy Sąd natomiast, uznając, że niezwłoczne rozwiązanie z wnioskodawcą umowy o pracę narusza prawo, zasądził na jego rzecz odszkodowanie i nie uzasadnił swego stanowiska w przedmiocie nieuwzględnienia żądania przywrócenia do pracy.Uzasadnienie prawnePo ponownym rozpoznaniu sprawy Okręgowy Sąd oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji, przy czym zważył, co następuje:Strona pozwana zmieniła tryb rozwiązania umowy o pracę przewidziany w art. 52 § 1 pkt 1 k.p. na wypowiedzenie umowy o pracę, wypłaciła wnioskodawcy wynagrodzenie za okres wypowiedzenia i ekwiwalent za urlop oraz wydała mu świadectwo pracy, że umowa o pracę została rozwiązana za wypowiedzeniem zakładu pracy w trybie ustawowym. W tej nowej sytuacji prawnej wniosek o przywrócenie do pracy podlega rozpoznaniu zgodnie z art. 45 k.p. Strona pozwana nie chce nadal zatrudniać wnioskodawcy, który okazał się człowiekiem bardzo konfliktowym. W tych warunkach Okręgowy Sąd nie znalazł podstaw do przywrócenia wnioskodawcy do pracy, uznając, że były uzasadnione przyczyny rozwiązania łączącego strony stosunku pracy.Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w rewizji nadzwyczajnej opartej na zarzucie rażącego naruszenia art. 56 k.p. wnosi o uchylenie wyroku Okręgowego Sądu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Słusznie stwierdza skarżący, że przedmiotem wniosku wnioskodawcy było odwołanie od decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, dokonanego przez pozwany zakład pracy. Sprawa wymaga zatem rozpoznania i rozstrzygnięcia w zakresie wniosku pracownika (wnioskodawcy) o przywrócenie do pracy w związku z niezwłocznym rozwiązaniem stosunku pracy. Nie została ona w tym aspekcie rozpoznana, gdyż Okręgowy Sąd założył, że zmieniono tryb rozwiązania umowy z niezwłocznego na rozwiązanie za wypowiedzeniem.Założenia tego nie można uznać za uzasadnione. Oświadczenie woli w przedmiocie niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę, nawet sprzeczne z prawem, jest skuteczne. Z chwilą rozwiązania umowy o pracę przestaje istnieć łączący strony stosunek pracy. A zatem nawet jeżeli niezwłoczne rozwiązanie umowy przez zakład pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia, nie może on już w drodze jednostronnej czynności prawnej zmienić trybu rozwiązania stosunku pracy na rozwiązanie za wypowiedzeniem. Dopuszczenie bowiem takiej możliwości stawiałoby pracownika w niekorzystnej sytuacji.Można dodać, że - jak wyjaśnił pełnomocnik strony pozwanej na rozprawie w Sądzie Najwyższym - wypłacenie wnioskodawcy odszkodowania za okres wypowiedzenia było wykonaniem pierwszego wyroku Okręgowego Sądu z dnia 25 stycznia 1983 r. Wyrokiem tym Sąd zasądził na rzecz wnioskodawcy odszkodowanie za rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązaniu umów o pracę w tym trybie, objęte jednym z dwóch alternatywnych roszczeń przewidzianych w art. 56 k.p. Odebranie przez wnioskodawcę tego odszkodowania mogłoby mieć ewentualnie znaczenie jako okoliczność wymagająca rozważenia w świetle art. 8 k.p.Z tych względów, podzielając pogląd zawarty w rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok rażąco narusza art. 56 k.p., Sąd Najwyższy na podstawie art. 277 k.p. i art. 422 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Nadal bowiem wymaga rozstrzygnięcia roszczenie wnioskodawcy o przywrócenie do pracy.